Op grond van de tweede wet verliest iemand die voor de tweede keer fraudeert tot maximaal vijf jaar zijn complete inkomen.

Iedereen met een uitkering
Beide wetten gaan gelden voor iedereen die een vorm van uitkering geniet, zoals bijstand, WW- of een AOW-uitkering. Maar ook voor iedere ouder die kinderbijslag of een toeslag op de kinderopvang ontvangt. "Dit is buitenproportioneel", zegt een woordvoerder van ANBO, de bond voor 50-plussers. "Bizar", zegt een woordvoerder van Ouders & CO. "Wat heeft de overheid in mijn huis te zoeken, alleen omdat ik kinderen heb?"

Voorheen mocht de overheid alleen een huisbezoek afleggen als er een verdenking was van fraude. Op grond van de nieuwe wet is dat vanaf 2013 niet meer nodig. Iedereen die uitkering of kinderbijslag ontvangt, moet de controleurs binnen laten. Wie dat weigert, krijgt een sanctie opgelegd zoals een korting of tijdelijke stopzetting van de uitkering of toeslag.

Harder aangepakt
Tegelijkertijd wordt fraude vanaf volgend jaar nog harder aangepakt. Bij fraude volgt 100 procent boete. Wie binnen vijf jaar n?g eens fraudeert, krijgt 150 procent boete en de uitbetaling van de uitkering wordt voor maximaal vijf jaar geheel stopgezet. Dit tot het fraudebedrag en de boete betaald zijn. Alleen voor de bijstand geldt een kortere termijn. Die kan maximaal drie maanden op nul worden gezet.

Waar werkenden met schulden nog een stukje inkomen mogen houden om van te leven, de zogeheten beslagvrije voet, moeten fraudeurs straks hun complete uitkering inleveren om de schuld terug te betalen. Om te overleven, moeten deze fraudeurs maar gaan werken voor hun geld, stelden de bewindslieden van Sociale Zaken eerder dit jaar in antwoord op Kamervragen.

Solidariteit
Volgens het kabinet zijn de wetten nodig om de solidariteit voor sociale uitkeringen te behouden. Ouderenbonden en advocaten vrezen het ergste. "Veel ouderen hebben alleen maar een AOW-uitkering. Als je die op nul cent zet, hebben ze niets meer om van te leven", zegt een woordvoerder van de ANBO.

"De overheid degradeert mensen tot dakloosheid. Je neemt iemand zijn bestaanszekerheid af als je zijn uitkering op nul zet. Dit is het einde van ons sociaal zekerheidssysteem", zegt Marc van Hoof, advocaat voor de Bijstandsbond.