Waarom? Omdat het maandag Internationale Linkshandigendag is en de organisatie op deze manier daarvoor aandacht vraagt. Iedereen die cijfermatig afwijkt van het meest gangbare claimt zijn eigen dag, dus ook linkshandigen hebben zich een momentje toegeëigend. Om de overgrote meerderheid van de bevolking even te laten weten dat hun rechtshandige wereld niet voor iedereen altijd even handig is.

Vervelend
Ze vallen niet echt op, links-zijn is ook geen handicap, hooguit af en toe wat vervelend. Een boeiend fenomeen is het zeker, want waarom bestaan er linkshandigen? De Nijmeegse hersenwetenschapper Roel Willems moet het antwoord schuldig blijven. "Het is verbazingwekkend hoe weinig we van linkshandigheid af weten." Verbazingwekkend omdat het zo'n bekend fenomeen is, tussen de 10 en 15 procent van de mensen is links, ongeacht de culturele achtergrond. Maar de kennislacune is begrijpelijk, omdat onderzoek naar linkshandigen heel complex is. "Er zijn veel verschillende redenen waarom mensen een voorkeur voor links hebben", legt Willems uit. "Sommigen zijn zo geboren, anderen zijn het op latere leeftijd geworden, bijvoorbeeld toen ze op school leerden schrijven. Dan is er ook nog een kleine groep die geen duidelijke voorkeur heeft. Sommigen doen alles met links, anderen gebruiken ook vaak hun rechterhand. De invloed van omgevingsfactoren is groot."

Afbakenen
Vaak te groot om duidelijke groepen te afbakenen, een voorwaarde voor degelijk wetenschappelijk onderzoek. Gezien het grote aantal rechtshandigen is het evolutionair gezien klaarblijkelijk een voordeel om rechts te zijn. "Maar er bestaat een grote groep linkshandigen, dus kennelijk is er een voordeel om links te zijn. Maar we weten niet welke", schetst Willems de situatie. In het dierenrijk is geen vergelijkbare situatie bekend. Onder diersoorten komt de links-rechtsverdeling ook voor, maar die is dan keurig fifty-fifty. Erfelijkheid speelt een rol, maar een kleine. Als beide ouders linkshandig zijn is de kans op een dito kind groter dan bij rechtshandigen, maar nog steeds niet heel groot.

Hersenen
Duidelijk is wel dat de hersenen van linkshandigen wezenlijk anders in elkaar zitten. Bij 'rechtsen' zitten het taalgebied en het motorisch gebied vooral in de linker hersenen en delen van het visuele systeem in de andere helft. Bij linkshandigen zijn die functies meer verdeeld over beide helften. Er zijn veel onderzoeken waaruit blijkt dat linkshandigen op ook op andere gebieden afwijken. Zo zouden ze muzikaler en creatiever zijn. "De relatie is er wel, maar het verband is niet sterk." Onlangs bleek uit twee verschillende studies dat jonge, linkshandige hoogopgeleide mannen meer verdienen dan hun rechtshandige collega's. "Leuk om te lezen", zegt Willems, zelf linkshandig. "Maar een verklaring is er niet." Linkshandigen zouden ook korter leven, maar dat is niet waar. Willems: "Dat onderzoek deugde niet."

Ziektes
Wel komen bepaalde ziektes bij hen duidelijk meer voor, zoals autisme, schizofrenie en dyslexie. "Linkshandigen lijken ook meer kans te lopen op borstkanker, darmkanker en beroertes", mailt neurobioloog Sara Schaafsma vanuit New York. Zij promoveerde begin dit jaar op linkshandigheid. Ze weerlegde de zogenoemde gevechtshypothese, die er vanuit ging dat de oermens met links is gaan vechten, omdat die daarmee een voordeel heeft.
Wel ontdekte ze een ander verband: hoe meer een land uitgeeft aan gezondheidszorg, des te meer linkshandigen er voorkomen. Een interessant gegeven, vindt ook Willems, maar het is het geen ultieme verklaring voor de omvang van de groep linkshandigen. "In het verleden waren er in ons land ook veel linkshandigen, terwijl de zorg toen een stuk slechter was. En waarom wordt die groep nooit groter dan 10 tot 15 procent van de bevolking?"

Zijn eigen linkshandigheid, verklaart niet waarom Willems onderzoek doet naar 'zijn soort'. "Wij gebruiken linkshandigheid voor onderzoek naar onder andere lateralisatie, verschillen in dominantie en specialisatie tussen de linker- of rechter-hersenhelft. Dat is fundamenteel onderzoek naar de werking van onze hersenen. Puur hersenonderzoek doen naar linkshandigheid, daarvoor krijg ik niet snel de handen op elkaar, daarvoor is de maatschappelijk relevantie te klein. Hoe boeiend het ook is."