Volledig scherm
© REUTERS

Kunnen we weer eierkoeken en kipfiletjes kopen?

Terwijl België en Nederland elkaar de zwartepiet toespelen in de eiercrisis, vullen hier de schappen zich weer met eieren. Hoe staat het ervoor? Het fipronilschandaal in acht vragen.

1. Kan ik weer eieren kopen?

Inmiddels zijn de supermarktschappen weer aardig gevuld met nieuwe, schone eieren, zegt directeur René Roorda van brancheorganisatie CBL. ,,Al zijn nog niet alle varianten verkrijgbaar.'' Onder de getroffen eierboeren zijn namelijk allerlei soorten bedrijven: met scharrelkippen, Beter Levensterren of bijvoorbeeld een biologisch keurmerk. De eitjes die te koop zijn, kun je zonder risico eten, garandeert de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Het Voedingscentrum adviseert maximaal 2 à 3 eieren per week, voor kinderen onder de vier jaar 1 à 2.

2. Kan ik veilig een kipfiletje bakken?

Volledig scherm
© Erik van 't Hullenaar

Kipfilets, chicken wings, dijtjes en bouten bevatten voor zover nu bekend geen fipronil. Het kippenvlees in de schappen is vrijwel allemaal afkomstig van vleeskuikens. Er zijn geen aanwijzingen dat in vleeskuikenstallen fipronil is gebruikt, omdat bloedluis geen probleem is bij deze dieren. Deze week heeft de NVWA wel een aantal vleeskuikenstallen geblokkeerd. Het gaat om bedrijven die zowel vleeskuikens als leghennen houden en in de administratie stonden van het verdachte Chickfriend. De kippen van die bedrijven mogen, tot is aangetoond dat ze geen fipronil bevatten, niet worden geslacht. De NVWA verwacht echter geen problemen met het vlees, omdat de legkippen in andere stallen zitten dan de vleeskuikens. De inspectie gaat er vanuit dat alleen in de leghennenstallen gif tegen bloedluis is gespoten, maar onderzoekt dat dus nog.

Volledig scherm
matrix eierkoeken © -

3. Hoe zit het met soepkip en bouillon?

Leghennen worden na hun pensioen verkocht als soepkip of in stukjes verwerkt in bouillon, snacks en andere samengestelde producten. Daarom wordt ook onderzocht of de uitgelegde hennen op de getroffen bedrijven vrij zijn van fipronil voor ze worden geslacht. In sommige kipproducten is afgelopen dagen fipronil aangetroffen. Maar het gaat om zeer lage concentraties die geen gevaar voor de gezondheid opleveren.

4. Zijn koekjes en andere producten met eieren veilig?

Laboratoria hebben in producten als eierkoeken, eiersalade en mayonaise fipronil in zeer kleine concentraties aangetroffen. Zó weinig dat consumenten zich daar 'geen enkele zorg' over hoeven te maken, stelt de NVWA. ,,Ook niet als je er iets meer van eet.''

5. Hoe groot is de schade?

Het fipronilschandaal is een gigantische strop voor de eiersector. Een gemiddelde kippenboer met 40.000 leghennen lijdt per dag meer dan 4.000 euro verlies, becijferde een agrarisch adviesbureau. Geen bank durft zich nog aan een schatting van de totale schade te wagen, LTO schat die op 'honderden miljoenen'. Veel is nog onzeker: hoe groot is de imagoschade voor het Nederlandse ei? Laten consumenten eieren links liggen? Breidt het schandaal zich nog verder uit over Europa? Wat gebeurt er komende tijd met de eierprijs? De schade van de Nederlandse supermarkten bedraagt 'tientallen miljoenen', volgens brancheorganisatie CBL. ,,Het gaat om logistieke en arbeidskosten van de terugroepacties, de misgelopen omzet en de miljoen eieren die we moeten laten vernietigen.''

Quote

Ze hebben een paar goede jaren achter de rug. Maar de individuele verschillen zijn groot

Rabobank over eierkoeken

6. Wie draait daarvoor op?

De supermarkten claimen de schade bij hun leveranciers, de eierhandelaren. Eierhandelaren zullen die schade op hun beurt claimen bij hún leveranciers, de boeren. Die stellen bestrijdingsbedrijf Chickfriend aansprakelijk. Maar daar valt waarschijnlijk weinig te halen. De sector is met de overheid in overleg over compensatie van de getroffen boeren. Zo mogen ze hun verplichte bijdrage aan het diergezondheidsfonds later voldoen. Dat gaat voor een middelgroot bedrijf om enkele tienduizenden euro's. De banken stellen dat ze hun best zullen doen om te voorkomen dat getroffen boeren failliet gaan. Kippenboeren overwegen ook de NVWA aansprakelijk te stellen voor hun schade. Bij rechtsbijstandsverzekeraars Univé en Achmea hebben zich tientallen boeren gemeld. Het is nog niet bekend of het tot rechtszaken komt.

7. Heeft het schandaal al kippenboeren de kop gekost?

Die geruchten gaan, maar voor zover bekend heeft nog geen enkele pluimveehouder afgelopen weken faillissement aangevraagd. Volgens de Rabobank hebben de meeste eierboeren wel wat vet op de botten. ,,Ze hebben een paar goede jaren achter de rug. Maar de individuele verschillen zijn groot.'' Voor een bedrijf dat bijvoorbeeld afgelopen winter ook al is getroffen door de vogelgriep, kan de fipronilcrisis wellicht fataal zijn.

8. Is het einde van de crisis nu in zicht?

In Nederland lijkt het ergste nu achter de rug. Om supermarkten in Duitsland gerust te stellen, hebben Nederlandse eierexporteurs eieren van alle eierboeren laten bemonsteren. ,,Zo kunnen we onze klanten garanties geven, met een laboratoriumcertificaat'', zegt voorzitter Hubert Andela van eierhandelarenorganisatie Anevei. De laatste laboratoriumuitslagen moeten voor het weekend binnen zijn. Nieuwe terugroepacties zijn dan niet meer te verwachten. De export komt volgens Anevei weer 'mondjesmaat' op gang. De afwikkeling van de crisis zal echter nog maanden, zo niet jaren in beslag nemen. Zo duurt het voor een boer die zijn kippen laat ruimen, minstens een half jaar voor hij weer nieuwe legkippen heeft die eieren produceren.