article
1.6401264
Woe 21 sept: Er zijn plekken die niet echt een plek zijn. Stukjes stad waar je liever even naar je telefoon kijkt terwijl je snel doorloopt, op weg naar elders. Plekken waarvan je je later niet eens echt herinnert er ooit aan voorbijgelopen te zijn.
Gastblog: Angst voor leegte
Woe 21 sept: Er zijn plekken die niet echt een plek zijn. Stukjes stad waar je liever even naar je telefoon kijkt terwijl je snel doorloopt, op weg naar elders. Plekken waarvan je je later niet eens echt herinnert er ooit aan voorbijgelopen te zijn.
http://www.bd.nl/opinie/blogs/stadsgezicht/gastblog-angst-voor-leegte-1.6401264
2016-09-21T08:38:00+0000
http://www.bd.nl/polopoly_fs/1.6422024.1474446602!image/image-6422024.jpg
Tilburg,Stadsgezicht Tilburg
Stadsgezicht
Home / Opinie / Blogs / Stadsgezicht / Gastblog: Angst voor leegte

Gastblog: Angst voor leegte

Foto's
3
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Een stukje Tilburg dat....
    • Afbeelding
      Beschrijving
      ... Robert aan de Carceri van Piranesi doet denken.
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Nooit uitgevoerd plan om de Katterug 'op te leuken'.
    Woe 21 sept: Er zijn plekken die niet echt een plek zijn. Stukjes stad waar je liever even naar je telefoon kijkt terwijl je snel doorloopt, op weg naar elders. Plekken waarvan je je later niet eens echt herinnert er ooit aan voorbijgelopen te zijn.
    Op die manier bezien was die onmenselijke schaalvergroting iets hoopvols, iets subliems

    een gastblog door Robert Peeters 

    Vaak zijn die plekken van beton, en zijn ze groot en gezichtsloos. En vaak zijn ze recentelijk ‘opgeleukt’ met een muurschildering, foto of ander ornament.

    Dat vind ik een interessant fenomeen. En dat het een fenomeen is, wordt duidelijker wanneer die gezichtsloze plek een bouwwerk op zichzelf is. Een spoorwegviaduct, een troosteloos massieve entree van een appartementencomplex; dat zijn plekken die moeilijk te negeren zijn. Dan worden het ineens objecten in de omgeving. En objecten ervaar je, of je nu wil of niet.

    Wat is dat voor ervaring? Vast niet heel positief, anders was het niet nodig om ‘op te leuken’. Waarom worden mensen ongemakkelijk bij grote betonstructuren? Ze zijn vermoedelijk toch niet gebouwd met dat effect in gedachten. Kan het zijn dat ze in een eerdere periode dan wel een positief gevoel gaven?

    Ik denk het wel. Sommige van die grote bouwsels waren een uiting van een ideaal. Ze verbonden je met een idee, met iets dat groter is dan jijzelf, maar waar je wel deel van uitmaakt: het socialisme; de economische vooruitgang die met spoorwegen gepaard ging. Op die manier bezien was die onmenselijke schaalvergroting iets hoopvols, iets subliems.

    Ik denk dat er op dit moment, zoals we nu de wereld bezien, niet veel ruimte meer is voor dat soort sublieme ervaringen van grote ideeën. Iemand van nu die voor zo’n gebouw staat, ziet niet meer dat grote, hoopvolle idee. Die ziet enkel een bouwsel waar met bovenmenselijke maten gemeten wordt. Onder dat niveau is er niets anders te vinden dan betongruis. De menselijke maat zou ergens daar tussenin moeten liggen, maar in het gebied tussen te groot en te klein is niets te bekennen. Daar ligt een leegte, een ‘non-space’ die je pas ziet zodra je als nietige mens tegenover zo’n groot bouwsel staat.

    Dat lijkt mij nu juist waar de schoen wringt. Die leegte, dát is waar we niet mee om kunnen gaan. Leegte wekt meteen angst, en angst moet zo snel mogelijk worden uitgebannen. Liefst nog voordat je je er bewust van wordt. ‘Doe maar een mooie muurschildering in die onderdoorgang, dat leukt de boel mooi op’.

    En dat vind ik jammer, want het is best een waardevolle gave om die angst eventjes uit te kunnen staan. Dat korte moment van ontzetting is bijvoorbeeld precies waar kunst haar aangrijpingspunt vindt. Het is ook het moment waarin we - door die ervaring van het sublieme - ‘grote ideeën’ toe kunnen laten in het dagelijks leven.

    Dus pleit ik voor het behoud van de non-space, een monumentfunctie voor lelijke leegten. Ik denk namelijk dat we die afzichtelijke betonblokken weer opnieuw kunnen leren waarderen; je hoeft alleen maar op een iets andere manier te kijken. En je moet niet te gauw bang zijn.