Volledig scherm
Klok in de Sint-Jan © Joost van Balkom

De klokken in Den Bosch moeten weer gaan klinken, bij voorkeur alle 213

Wo 23 nov. De Bossche Klokkengroep bracht alle 213 klokken in beeld voor een boekje en website. Volgende missie: ze allemáál laten klinken.

Door Bart Gotink

Allemaal zijn ze geïnventariseerd. En ja, dat duurde jaren en ging gepaard met het nodige geklauter op hoogwerkers en ladders van de brandweer, die 'spontaan' een oefening hield bij een verstopte klokkentoren. Maar daardoor is er nu wel een beeld van alle klokken en uurwerken die in de stad hangen, 213 bronzen stuks.

Klinken
De Bossche Klokkengroep van de Kring Vrienden heeft nu een boekje (Het is al Klok wat de Klok slaat) en website gepresenteerd met alle exemplaren, met daarbij de gieter, gietjaar, afmetingen, teksten en meerdere foto's per klok. Online zijn er zelfs een aantal te horen, maar niet allemaal. 35 klokken doen het niet, vooral in de binnenstad. En daar wil de nieuwe werkgroep Behoud Klokkencultuur verandering in brengen. John Vermulst hoopt die klokken ‘weer tot klinken te krijgen’, omdat het volgens de werkgroep gaat om cultureel erfgoed. Vergeten en soms verwaarloosd cultureel erfgoed, wel te verstaan.

Mariënburg
Een voorbeeld van niet-klinkende klokken hangt in klooster Mariënburg. Met de komst van een universitaire opleiding hopen ze dat ook daar bij bijzondere gebeurtenissen de klok weer eens luidt, bijvoorbeeld bij de start of afsluiting van een studiejaar. Want de oorspronkelijke functie (oproep tot gebed, start van de kerkmis, waarschuwen bij gevaar), die is de klok ondertussen vaak al verloren.

6000 kilo
De oudste klok in de stad hangt op het stadhuis, een bronzen klok uit 1372. „Je moet je eens inbeelden hoeveel Bosschenaren deze klok hebben gehoord”, zei Frans van der Smissen van de Bossche Klokkengroep gisteren. De zwaarste misschien wel op de Sint-Jan, waar een exemplaar van 6000 kilo hangt,

Gegoten
Ooit, in de middeleeuwen, was Den Bosch het klokkencentrum van Nederland, zo vertelde hij. Klokken uit de stad hangen van Antwerpen tot Gdansk. Maar in Den Bosch zelf zijn maar weinig exemplaren overgebleven uit die tijd. Vooral tijdens de klokkenroof van de nazi’s werden klokken die niet als monument werden beoordeeld omgesmolten. Na de oorlog werden er weer nieuwe gegoten.

Het boekje en toegang tot de website zijn voor 12,50 euro te verkrijgen bij Kring Vrienden aan de Parade

Volledig scherm
Klok 'De Noteman' in de klokkenstoel van de Sint-Janskathedraal. Gewicht geschat op 5500 kilo. © Stadsarchief
Volledig scherm
Nazi's roven klokken in Bokhoven in 1942 © Stadsarchief
Volledig scherm
Klokken van het carillon op het stadhuis, datum onbekend © Stadsarchief

Blogs