Auteur moet Cruijff-biografie rectificeren, boek hoeft niet uit de handel

VideoDe rechter heeft in kort geding bepaald dat het omstreden boek over Johan Cruijff niet uit de handel hoeft. Wel moet auteur Auke Kok een gewraakte passage rectificeren. De rechter noemt de beschuldiging dat Cruijff jaarlijks 1 miljoen ontving ‘evident onrechtmatig'.

Volgens de rechter zijn het imago van Cruijff en het belang van de Foundation aangetast. ,,In het boek wordt gesteld dat de Foundation een miljoen euro betaalt aan Cruijff. Dat is schadelijk voor de fondsenwerving.”

Het boek hoeft dus niet uit de handel. Door alle publiciteit die dit kort geding genereert zal het publiek te horen krijgen dat Kok zich heeft vergist. Dan is de onjuistheid ook snel de wereld uit. Er moet een inlegvel in alle boeken, ook in de exemplaren die nu al in de winkel liggen. Daarbij gaat het om ‘een vel dat er niet makkelijk uitwappert’, benadrukt de rechter. In alle volgende drukken van het boek moet de gewraakte passage worden geschrapt. 

Volledig scherm
September 2013: Johan Cruijff spreekt tijdens een clinic van zijn foundation voor kinderen met een verstandelijke beperking. © ANP

Explosief

De rechter: ,,Het gaat om een beschuldiging in een Nederlands boek. De lezer zal die uitlating opvatten alsof Cruijff jaarlijks een miljoen euro ontvangt van de Foundation die dat geld in zou moeten zetten voor gehandicapten. Er is geen wederhoor gepleegd terwijl het wel om een ‘explosieve beschuldiging’ gaat. Kok zei dat hij dat niet deed omdat de Foundation niet wilde meewerken aan het boek. Dat is een onvoldoende reden. Bij een ernstige beschuldiging als deze past wederhoor.”

Het gaat volgens de rechter weliswaar maar om één zin, maar het gaat niet om zomaar een zin. ,,Het is een ernstige beschuldiging en die kun je niet doen zonder wederhoor. Geen goed journalistiek gebruik dus. De Foundation is bovendien een erkend Goed Doel. Dat komt op de tocht te staan door de beschuldigingen in het boek. De mogelijkheid van schade is zeer aannemelijk.”

In een eerste reactie na de zitting zei de Cruyff Foundatian erg opgelucht te zijn. Met de uitspraak van de rechter wordt het gelijk van de Foundation onderstreept, stelde een woordvoerder. Later noemde Niels Meijer, directeur van de stichting, de uitspraak ,,positief”. ,,We vinden het jammer dat de rechter niet met onze eis is meegegaan, maar zijn blij dat de rechter heeft bevestigd dat het om een duidelijk misplaatste bewering van schrijver Auke Kok ging. Hij is erg amateuristisch te werk gegaan”, aldus Meijer. Of en hoe de reeds verkochte boeken alsnog een inlegvel krijgen is nog onduidelijk. ,,Er zijn donderdag al een onbekend aantal boeken verspreid, het kwaad voor ons is al geschied. Het boek heeft al te veel aandacht gekregen door de hele kwestie”, zegt Meijer.

Volledig scherm
Archiefbeeld ter illustratie. © anp

Uitgever Martijn Griffioen (Hollands Diep) van ‘Johan Cruijff, de biografie’ noemde de uitspraak van de rechter later ,,jammer’’. ,,Maar we hebben ons erbij neer te leggen”, aldus Griffioen. Hij en auteur Auke Kok waren in een café in Amsterdam-Oost voor de presentatie van het boek. De uitgever vervolgde: ,,Die zin moet eruit en die gáát eruit. We doen wat ons opgedragen wordt. Wat dat precies is, wordt nog uitgewerkt. Nu willen we graag over naar de toch hopelijk een klein beetje feestelijke presentatie van de ándere 99,9 procent van het boek.” Griffioen gaf ook nog aan dat Kok behoorlijk is aangeslagen door alle commotie. De schrijver zelf heeft nog niet gereageerd. 

Eerder vandaag

De Cruyff Foundation eiste vandaag dat het boek ‘Johan Cruijff, de biografie’ van Auke Kok uit de handel wordt gehaald. In een kort geding werd de rechter om ingrijpen gevraagd. In zijn boek stelt Kok dat Cruijff jaarlijks 1 miljoen euro ontving van de Foundation. Inmiddels twijfelt hij aan die claim, gaf hij vanmiddag schoorvoetend toe in de rechtszaal.  

De 63-jarige journalist deed zijn uitspraken woensdag in het tv-programma De Wereld Draait Door (DWDD) en er staat inmiddels heel wat op het spel. Volgens de advocaat van de uitgever zijn er liefst 65.000 exemplaren gedrukt. Het zou tonnen kosten om die boeken terug  te halen. De Foundation vreest echter een miljoenenstrop als de gewraakte passage blijft staan omdat donateurs dan mogelijk massaal afhaken. De eerste boze donateurs hebben zich al gemeld.

 Kok zelf zei vandaag in de rechtszaal het niet te zien als ‘een soort schande die ik aankaartte’. ,,Het was voor mij iets wat in het rijtje paste: Cruijff de weldoener die ook goed op zichzelf paste. Maar als ik had geweten wat dit ene zinnetje zou losmaken dan had ik het zo niet opgeschreven.”

De advocaten van de uitgever boden tijdens de rechtszaal aan om een inlegvel in het boek te leggen, waarmee de gewraakte passage herroepen zou worden. Alle boeken uit de handel halen kost volgens hen honderdduizenden euro's. Toch is dat wat de Foundation wil, benadrukt hun advocaat.

Bestuurslid Carole Thate van de Foundation raakte tijdens de rechtszaak geëmotioneerd. ,,Cruijff heeft nooit een cent verdiend aan de Foundation. Als Kok nu zegt dat hij het zo niet heeft bedoeld, doet dat heel veel mensen verdriet. Dit is echt heel erg.”

Vervolgens liet Kok in een gesprek met de rechter doorschemeren te twijfelen aan de claim die hij in het boek doet. 

Kok: ,,Ik vind het naar en vervelend en dit was niet de bedoeling. Als ik aan de rechtzetting kan bijdragen zal ik dat zeker doen.’’
Rechter: ,,Dan valt er dus iets recht te zetten?”
Kok: ,,Dat ik dat zo niet op had moeten schrijven.”
Rechter: ,,Had u het zo niet op moeten schrijven of kunt u het niet bewijzen?”
Kok: ,,Ik begon te twijfelen, heb anderen gebeld, en toen bleek het misschien toch iets anders te liggen.”

Suggestie

De advocaten van de Cruyff Foundation zeiden bij het begin van het kort geding dat de suggestie wordt gewekt dat Cruijff zich verrijkte ten koste van het goede doel. Volgens de Foundation is dat ‘onwaar, erg schadelijk en heeft de journalist geen wederhoor toegepast’.  

De stichting benadrukt dat alle fondsen ‘te allen tijde’ zijn ingezet voor de missie om kinderen in beweging te krijgen. ,,Het was voor Kok eenvoudig geweest om te vragen of het klopte dat Cruijff één miljoen euro kreeg, maar dat heeft hij nagelaten. Als journalist had Kok kunnen verwachten dat dit ene zinnetje zoveel aandacht zou krijgen.”

Volgens de Cruyff Foundation weet Kok niet hoe de vork precies in de steel zit. ,,Later zei hij dat de geldstromen misschien wel via de Spaanse Foundation liepen.” Ook dat wordt door de  advocaten bestreden. De impact van de publicatie is volgens advocaten groot. ,,Als de bewering van Kok zou kloppen, zou de Foundation hun speciale Goede Doelen-status (anbi) verliezen. Het schaadt de reputatie enorm en daarom moet het boek uit de handel worden genomen.”

Tekst loopt door onder de foto

Volledig scherm
Schrijver Auke Kok © ANP

Oorlog

De toon van het verweer van Kok was aan het eind van de zitting heel anders dan aan het begin. Toen schrokken de advocaten van de uitgever nog van de forse eis die de Foundation neerlegde. Zij stelden toen dat er geen sprake was van onzorgvuldigheid. Kok was bereid getuigen te laten horen over de gewraakte passage en met aanvullende bewijzen te komen, maar het was te kort dag om dat vandaag te doen.  ,,Het is duidelijk oorlog. De stichting wil het boek uit de handel laten nemen en dat is wel heel verstrekkend”, zei zijn advocaat. 

Kok heeft volgens hem een grote staat van dienst, heeft 3,5 jaar aan het boek gewerkt en meer dan 170 mensen hiervoor gesproken. ,,Hij heeft zich gehouden aan de leidraad voor de journalistiek. Hij heeft weliswaar geen wederhoor gepleegd, maar dat beginsel is niet absoluut.”

De bedoeling van Kok was absoluut niet om de familie te grieven. ,,Als dat wel het geval was geweest, had hij er wel meer aandacht aan geschonken in plaats van één zin op pagina 619.”

Mocht de rechter oordelen dat de passage schadelijk is, dan gaat het volgens de advocaat van Kok ‘veel te ver’ om het boek uit de handel te halen. ,,Iedereen weet immers al over welke passage het gaat. Een terugroepactie heeft dan geen zin meer.” Een rectificatie, in de vorm van een inlegvel, is volgens de advocaten gepaster. 

Bronnen

Kok had volgens zijn advocaat het volste vertrouwen in zijn bronnen, maar de bron die het hem in eerste instantie vertelde, wilde het niet ‘on the record’ vermeld hebben. ,,Het lag blijkbaar gevoelig.” Twee andere bronnen bevestigden het verhaal echter. Inmiddels zou Kok ook een vierde bron hebben, maar Kok wil zijn bronnen (nog) niet prijsgeven. 

Door de rechter gevraagd of het niet ‘behoorlijk schadelijk’ is wat hij in het boek stelt, dat Cruijff niet zomaar geld ontvangt, maar een megabedrag van één miljoen euro, zegt Kok: ,,Ja, maar zo heb ik het niet bedoeld.” Meelezers vielen volgens hem niet over de gewraakte passage. Het boek is niet door een jurist gecheckt. ‘Niet handig’, vindt de rechter.

De uitgever is bereid om de gewraakte passage uit het boek te laten halen, zegt een woordvoerder. Ook wil hij best een inlegvel in het boek leggen. De schade als het boek uit de handel moet worden gehaald is ‘een paar honderdduizend euro’, volgens de uitgever.

Verslaggever Raymond Boere was aanwezig bij de zitting en deed via Twitter verslag. Lees hier zijn tweets.

Auke Kok moet Cruijff-biografie rectificeren. Bekijk de video:

  1. Het nieuwe kalifaat in Noordwest-Afrika en Angela de Jong in de Ochtend Show to go

    Het nieuwe kalifaat in Noord­west-Afri­ka en Angela de Jong in de Ochtend Show to go

    Verslaggever Bob van Huet is morgen te gast in de Ochtend Show to go om te praten over de groeiende Islamitische Staat in Noordwest-Afrika. Ook tv-columnist Angela de Jong is te gast om onder meer te praten over de programma’s Dancing on Ice en Kopspijkers. Daarvoor spreken we ook met cabaretier en presentator Jack Spijkerman. De show wordt gepresenteerd door Yora Rienstra en is vanaf 07.30 uur live te zien in onze app en op de site.