Volledig scherm
Sipke Vrieswijk. © John Back

Beruchte sekteleider Sipke Vrieswijk, die in Velddriel kinderen misbruikte, overleden

VELDDRIEL - Sipke Vrieswijk, een van de beruchtste sekteleiders uit de Nederlandse geschiedenis, is vorige maand overleden. Dat bevestigt een bewoonster van het huis in Papendrecht, waar de geboren Fries zijn laatste jaren doorbracht. Vrieswijk maakte zich in de jaren tachtig en negentig schuldig aan onder meer verkrachting en kindermisbruik, waaronder in een klooster in Velddriel.

Vrieswijk maakte zich in de jaren tachtig en negentig schuldig aan onder meer verkrachting en kindermisbruik. Diverse gezinnen werden door de sekteleider ontwricht, met soms levenslange schade tot gevolg. De Gemeente Gods bestond de laatste jaren uit nog maar een paar vrouwelijke volgelingen, bleek vorig jaar uit onderzoek van deze krant. Zij bleven al die tijd onbereikbaar voor hun families en voormalige gezinnen.

De in 1928 geboren Vrieswijk, die zijn carrière startte als verzekeringsagent, treedt in 1975 aan als voorganger van een evangelische gemeente in ‘s-Gravendeel. In de jaren tachtig krijgt die Gemeente Gods, die via Papendrecht naar een voormalig klooster in het Gelderse Velddriel verhuist, alle kenmerken van een sekte. Vrieswijk ontpopt zich steeds meer tot een nietsontziend leider.

De ‘profeet’, die zich Jesaja laat noemen, palmt volgelingen in, laat ze het contact met familieleden verbreken en houdt orgiën, samen met zijn metgezel Aagje (die man en kinderen eveneens verlaten heeft). ,,In de wereld zou dit schunnig zijn, maar dit is geestelijke heerlijkheid”, zegt hij over de seks waarbij ook kinderen tot ‘bruidjes van God’ gemaakt worden.

Straffen

In het klooster worden voortdurend straffen uitgedeeld. Sekteleden worden aangemoedigd elkaar te verklikken. Zij kunnen daartoe een briefje bij Vrieswijk in de brievenbus stoppen. Als straf moeten leden bijvoorbeeld in het dierenverblijf slapen of uren in de tuin staan.

Eind jaren tachtig krijgt de sekte van Vrieswijk landelijke media-aandacht. Familieleden die hun dierbaren terug willen demonstreren – meestal zonder resultaat – onder leiding van de Gorinchemse dominee Bram Krol voor de deuren van het klooster in Velddriel.

Artikel gaat verder onder de foto

Volledig scherm
Sekteleider Sipke Vrieswijk. © Roel Dijkstra

In 1993 slaan de profeet en Aagje met een aantal volgelingen op de vlucht voor de fiscus en kinderbescherming. Andere sekteleden blijven achter in een woning in Papendrecht. Uiteindelijk worden Vrieswijk en Aagje in 1997 opgepakt.

Onderzoekers van het Pieter Baan Centrum omschreven Vrieswijk als een ‘psychotische prediker’ met een niets ontziende ziekelijke neiging tot narcistische zelfverheerlijking, heerszucht en misbruik. Zelfs doorgewinterde psychiaters hadden destijds moeite niet te bezwijken voor de overtuigingskracht van de profeet. Vrieswijk en Aagje werden in 1999 veroordeeld tot TBS met dwangverpleging, wegens verkrachting en kindermisbruik.

TBS beëindigd

Ondanks het feit dat deskundigen vrezen dat Vrieswijk weer in zijn oude misdaden vervalt, werd zijn tbs – en die van Aagje - in 2010 zonder voorwaarden beëindigd. Vrieswijk beloofde zijn behandelaars voor zijn vrijlating nog geen contact meer te zoeken met zijn voormalige sekteleden, maar die belofte hield geen stand: een paar jaar geleden keerde de oude en broze profeet terug bij zijn volgelingen in Papendrecht, een aantal vrouwen dat al die tijd op hem had zitten wachten.

Quote

In de wereld zou dit schunnig zijn, maar dit is geestelij­ke heerlijk­heid

Sipke Vrieswijk

Uit een reportage op deze website bleek vorig jaar dat het sekteleven in Papendrecht ook zonder de profeet al die jaren was doorgegaan. De bewoners leefden door in een streng regime, inclusief straffen. Bewoners van de rijtjeswoning stonden voor straf soms uren buiten in de vrieskou of stromende regen, vertelde een omwonende.

Oud-volgeling Geertje Tobé, die tot 2005 in de sekte zat, wist niet eens dat Vrieswijk vast zat. Zij dacht dat hij nog steeds in het buitenland verbleef, vertelde ze in een gesprek met deze krant. ,,Dat hij in de gevangenis zat, wist alleen de leiding. We hadden geen tv, krant, radio, internet. We leefden verder als zombies.’’

De laatste jaren, sinds Vrieswijk terug was in de woning, zagen omwonenden hem soms voor het slaapkamerraam staan, of hoorden ze luide orgelmuziek vanaf de bovenverdieping van het huis. ,,Wie zegt dat er achter die voordeur niks meer gebeurt?’’, vroeg een bezorgde straatgenoot zich af.

Onbestaanbaar

Familieleden vonden het onbestaanbaar dat de profeet zomaar terug kon keren in de schoot van zijn sekte. ,,Na alles wat hij ons en andere mensen heeft aangedaan. Hoe is dat mogelijk? Kan de overheid daar niets aan doen?’’, zei Jeanet Verdoorn, een wanhopige moeder van een van de sekteleden.

Vrieswijk zelf wilde vorig jaar september niet ingaan op vragen. ,Ik, Jesaja, als dienaar Gods, krijg van God beslist geen toestemming om met u over de zaken Gods te praten”, was de boodschap die hij via een van de vrouwen in het huis telefonisch liet overbrengen.

Of het overlijden van de profeet, nog geen half jaar later, het einde betekent van de Gemeente Gods? ,,Daar wil ik eigenlijk niets over zeggen”, zegt een van de bewoners van de Papendrechtse woning nu via de telefoon.

Oud-volgeling Tobé is opgelucht door het nieuws dat Vrieswijk er niet meer is. ,,Ik vond het fijn om te horen. Zulke mensen wil je toch niet op de aarde hebben?”

Volledig scherm
Geertje Tobé zat achttien jaar bij de sekte Gemeente Gods. © Peter van Trijen / Pix4profs