Volledig scherm
Foto ter illustratie © anp

Kinderen in jeugdzorg al decennia onveilig, excuses van kabinet

Een aanzienlijk percentage van kinderen die in jeugdzorginstellingen of pleeggezinnen verblijven, is onvoldoende beschermd tegen fysiek, psychisch en seksueel geweld. Dat staat in het vandaag verschenen eindrapport van de onderzoekscommissie De Winter.

Volgens de commissie beschouwen veel ex-pupillen, die vanaf 1945 tot nu in de interne jeugdzorg hebben gezeten, hun bejegening als ‘liefdeloos en zeer hard’. Toezichthoudende instanties hebben bij geweld onvoldoende ingegrepen.

Op basis van representatief onderzoek blijkt dat 1 op de 10 personen die ooit in de jeugdzorg verbleven, vaak tot zeer vaak geweld meemaakte. Bijna een kwart van de ondervraagden heeft nooit geweld meegemaakt. Uit datzelfde onderzoek bleek dat geweld in pleeggezinnen minder voorkwam dan in instellingen

Geweld

Quote

Kinderrech­ten zijn geschonden en levens beschadigd

Onderzoekscommissie De Winter

Slachtoffers meldden over de jaren voor 1970 fysiek en psychisch geweld dat vooral uitgeoefend werd door groepsleiding en pleegouders. De laatste decennia verschuift dit naar meer fysiek geweld van pupillen onderling.

Ook nu is het klimaat volgens veel betrokkenen - jeugdigen en groepsleiding - nog onveilig, schrijft de commissie in het rapport, dat vandaag is aangeboden aan de ministers De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en Dekker (Justitie en Veiligheid). Vooral in de gesloten jeugdzorg, de justitiële jeugdinstellingen en de opvanglocaties voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. 

Naast jeugdzorginstellingen waren ook de pleegzorg en jeugdpsychiatrie, tehuizen voor licht verstandelijk beperkten, doven- en blindeninternaten en minderjarigen in azc’s onderdeel van het onderzoek. 

Gezondheidsklachten

Toezichthouders grepen onvoldoende in, menen de onderzoekers. Bij geweld werd over het algemeen niet ingegrepen, en slachtoffers konden vrijwel nergens terecht. De inspecties vonden dat de verantwoordelijk vooral bij de instanties lag, waardoor de overheid ‘nauwelijks op signalen van geweld reageerde’.

Met alle gevolgen van dien. Voor ex-pupillen blijkt psychisch geweld, zoals aanhoudend treiteren, vernederen en isoleren van grote invloed op hun latere leven. Veel genoemd worden psychosociale gezondheidsklachten, relatieproblemen en problemen met het opvoeden van eigen kinderen.

Het onderzoek heeft volgens de commissie ‘geen gemakkelijk verhaal’ opgeleverd. ,,Kinderrechten zijn geschonden en levens beschadigd. De commissie vindt dat alle betrokken partijen ruimhartig hun verantwoordelijkheid voor het geweld moeten accepteren. 

Excuses

Excuses, erkenning, hulp en ondersteuning van de overheid voor deze slachtoffers zijn op z’n plaats, laten De Jonge en Dekker weten in reactie. Het rapport geeft volgens de bewindsmannen ‘een indringend beeld met ontluisterende verhalen over geweld’. ,,Zeker anno 2019 is het niet te bevatten dat deze kinderen, aan wie juist een veilige omgeving geboden had moeten worden, geen veiligheid en geborgenheid hebben gevonden. In plaats daarvan kregen zij te maken met soms ernstig en veelvuldig fysiek en psychisch geweld.’’ Dat veel mensen daar tot op de dag van vandaag last van hebben, is ‘extra pijnlijk'. 

De overheid bekijkt nu - samen met de slachtoffers - welke vormen van erkenning ‘passend’ zijn. ,,Wat er in het verleden is gebeurd, kunnen we helaas niet veranderen. Het is belangrijk om recht te doen aan de slachtoffers van gisteren. En voorkomen dat de kinderen in de jeugdzorg vandaag, de slachtoffers van morgen worden.’’

Slachtofferhulp 

Slachtofferhulp Nederland is positief over de erkenning van het geweld in de jeugdzorg door onder meer Jeugdzorg Nederland zelf. ,,Veel slachtoffers hebben jarenlang, uit angst of schaamte, hun verhaal niet durven doen. Deze erkenning is daarom heel belangrijk voor hen. Het is een goede stap van de jeugdzorg om expliciet spijt te betuigen over het geweld dat in de sector heeft plaatsgevonden”, zegt Victor Jammers van de Raad van Bestuur.

De commissie-De Winter bracht woensdag verslag uit over het geweld in de jeugdzorg. ,,Ook het voornemen van de betrokken ministers om met de brancheorganisaties en lotgenotengroepen nader overleg te voeren over de manier waarop de erkenning vorm moet krijgen is een verstandige stap”, aldus Jammers.

In de toekomst moet er veel aandacht worden besteed aan het voorkomen van geweld, vindt hij. ,,Ervaringsdeskundigen uit de lotgenotengroepen kunnen instellingen daarbij helpen.”

Quote

Laat duidelijk zijn: dit geweld had niet mogen plaatsvin­den. Excuses, erkenning, hulp en ondersteu­ning van de overheid voor deze slachtof­fers zijn op z’n plaats.

Ministers De Jonge en Dekker
  1. De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’
    PREMIUM

    De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’

    Voor veel boeren is de geest uit de fles. Geholpen door de acties in de provincies trekken woensdag duizenden agrariërs en medestanders richting RIVM en het Binnenhof in Den Haag om weer aandacht te vragen voor het stikstofbeleid dat in hun ogen niet deugt. Aan de wieg van het protest staat Farmers Defence Force, een jonge beweging die onstuimig groeit en weigert water bij de wijn te doen. Maar er klinkt ook (interne) kritiek op de werkwijze van het nieuwe ‘boerenleger’. ,,We moeten onze hand niet overspelen.’’
  2. Bekende boerenactivist (30) zat in trekker die levensgevaarlijke situatie veroorzaakte, politie rekent op arrestaties
    video

    Bekende boerenacti­vist (30) zat in trekker die levensge­vaar­lij­ke situatie veroorzaak­te, politie rekent op arresta­ties

    Bij het uit de hand gelopen boerenprotest in Groningen is Arjen Schuiling, een van de bekendste boerenactivisten van Nederland, betrokken geraakt bij een levensgevaarlijk incident. Schuiling zat als bijrijder in een tractor die diverse hekken omver ramde en bijna een fietser omver reed. De organisator van het Malieveldprotest betuigt spijt. ,,Ik had uit moeten stappen of eerder in moeten grijpen”, zegt hij tegen deze nieuwssite. De politie onderzoekt het incident en verwacht op korte termijn aanhoudingen te verrichten.
  1. Te hard rijden, smartphones en alcohol: meer verkeersongelukken door minder politiecontrole

    Te hard rijden, smartpho­nes en alcohol: meer verkeerson­ge­luk­ken door minder politiecon­tro­le

    Het aantal verkeersongelukken is de afgelopen vijf jaar toegenomen. Dat komt vooral doordat automobilisten te snel rijden, afgeleid zijn (door smartphones) of alcohol op hebben. Bij de ongelukken vielen ook meer doden, blijkt uit het vandaag uitgekomen rapport van de stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Een logische verklaring voor het gedrag van bestuurders is de afname van de handhaving van verkeersregels door de politie, aldus het onderzoeksinstituut.