Nederland begint aan reeks tropische dagen, vanaf nu code oranje met kans op code rood

De komende dagen ligt in een flink deel van het land de temperatuur ruim boven de 30 graden. Het KNMI heeft voor heel Nederland (uitgezonderd de Wadden) code oranje afgegeven. Later deze week is er zelfs kans dat er een weeralarm, een code rood, komt. Het RIVM heeft inmiddels ook een hitteplan afgekondigd voor heel Nederland.  Donderdag wordt de warmste dag van de week met temperaturen oplopend tot 38 graden.

Het is niet alleen overdag puffen en steunen voor wie slecht tegen de hitte kan; ook ‘s nachts blijft het de komende dagen warm. De minimale temperatuur liggen vannacht al rond de 19 graden. In stedelijke gebieden blijft het zelfs een paar graden warmer omdat daar de hitte moeilijker weg kan en rond de huizen blijft hangen. 

Volledig scherm
Het wordt warm, voor mens en dier. © Shutterstock

Met de hitte op komst heeft het KNMI voor heel Nederland, uitgezonderd de waddeneilanden, code oranje afgegeven. Vanmorgen werd al bekend dat het RIVM een Nationaal Hitteplan afkondigt voor de komende dagen. Het hitteplan is voor iedereen een waarschuwing voor de risico's van hitte en tevens een oproep om op elkaar te letten. Vooral voor groepen kwetsbare mensen, zoals ouderen, baby's, chronisch zieken, mensen met overgewicht en mensen in een sociaal isolement brengt hitte flinke risico's met zich mee. 

Een hitteplan treedt in werking als het vier dagen achter elkaar boven de 27 graden wordt. Het criterium voor code oranje is minimaal drie dagen op rij een maximumtemperatuur van 30 graden of meer,  waarbij de minimumtemperatuur boven de 18 graden blijft. 

Code rood voor hitte is uniek

De komende dagen kan ook nog zomaar code rood actief worden. Om een dergelijk weeralarm te activeren moet er drie dagen aaneengesloten een maximumtemperatuur van 32 graden worden verwacht en moet het 's nachts minimaal boven de 20 graden blijven. Als het daadwerkelijk tot een code rood gaat komen, dan is dat de eerste keer dat deze wordt afgegeven voor hitte. 18 januari werd er voor het laatste een code rood afgegeven voor zeer zware windstoten.

Om tot een weeralarm over te gaan wordt er wel eerst overleg gevoerd door het zogeheten ‘weerimpactteam’. In dit team zitten de departementale coördinatiecentra, het Nationaal Crisisteam, Het Verkeerscentrum Nederland, de politie, brandweer en ProRail.

Deze instanties hebben het beste zicht op wat het weer voor consequenties heeft op de weg, het spoor en op het water. Het weerimpactteam geeft vervolgens het KNMI een advies om wel of niet op te schalen naar code rood.

Alle hens aan dek

Gisteren werd al bekend dat Rijkswaterstaat en ProRail noodmaatregelen invoeren. Treinreizigers moeten sowieso rekening houden met meer vertragingen. Bij temperaturen hoger dan 25 graden kan het spoor wel zeventig graden worden. Dit heeft tot gevolg dat het uitzet (een stuk spoor van dertig meter kan een centimeter langer worden), zodat er kronkels in de rails ontstaan en daardoor treinen stilvallen.

De spoorwegbeheerder heeft extra monteurs ingeschakeld om eventuele problemen snel op te sporen én te verhelpen. In de treinen die stilvallen, bestaat het risico dat de airco uitvalt. De extra mensen helpen dan om reizigers zo snel mogelijk te evacueren. Ook gaan ‘waterwagens’ rijden om water uit te delen aan de gestrande passagiers.

Op zo’n negentig stations zijn inmiddels watertappunten geopend waar reizigers gratis een flesje kunnen vullen met kraanwater, meldt NS. De NS gaat moderne sprinters inzetten die airco hebben. 

Volledig scherm
Hittegolf in aantocht. © ANP Graphics

Rijkswaterstaat

Ook Rijkswaterstaat neemt extra maatregelen. Vanaf morgenochtend 10.00 uur geldt een hitteprotocol voor gestrande automobilisten. Zij worden direct naar een veilige locatie, zoals een tankstation of parkeerplaats, gebracht, zodat ze niet in de felle zon op hulp hoeven te wachten.

Wel adviseert de wegendienst om een paraplu mee te nemen die tegen de zon kan beschermen én uiteraard een voorraadje water in te slaan. Ook roept ze weggebruikers op om geen sigarettenpeuken weg te gooien om bermbranden te voorkomen. 

Landelijke Hittegolf

Gisteren werd het ruim 25 graden in de Bilt. Met de huidige verwachting daaraan geplakt (vier tropische dagen op rij), mogen we vrijdag, als de verwachting uitkomt, spreken van een landelijke hittegolf. 

Waarom is het opeens zo warm? Raymond Klaassen van Weerplaza legt uit: ,,Vanuit het zuiden wordt de komende dagen zeer warme lucht aangevoerd die zijn oorsprong vindt in Noord-Afrika. Via Spanje, waar het al dagen zeer warm is, gaat de warme lucht over Frankrijk naar België en Nederland.”

Hoe hitteproof ben jij? Doe de test!