Opvallend: Nederlanders zitten op één lijn als het gaat over de nationale identiteit

SCP-ONDERZOEKJong of oud: allochtoon of autochtoon, hoog- of laagopgeleid: ondanks alle heftige identiteitsdiscussies blijken we opvallend eensgezind over wat typisch Nederlands is. Maar ook over bedreigingen is overeenstemming: polarisatie en islam worden het meest gevreesd.

Volledig scherm
Pas als het identiteitsdebat verhardt, trekt men naar een scherpe positie. ,,Bijvoorbeeld over de vraag of Zwarte Piet zwart moet blijven of dat iemand het recht heeft daartegen te protesteren.” © ANP/ Remko de Waal

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) sprak en peilde de afgelopen twee jaar duizenden Nederlanders voor het eerste grote onderzoek naar de nationale identiteit: Denkend aan Nederland. De uitkomsten zijn opmerkelijk, vindt SCP-directeur Kim Putters. Opvallend veel ondervraagden zien dezelfde tradities, symbolen en burgerlijke vrijheden als typische en verbindende Nederlands thema’s, ongeacht hun afkomst, leeftijd of opleidingsniveau.

Met stip bovenaan het lijstje staat de taal, gevolgd door Koningsdag, pakjesavond en Sinterklaas, fietsen, de Elfstedentocht, de Nederlandse vlag en de Deltawerken. Op de vraag wat Nederlanders verbindt, prijken veelal dezelfde tradities en symbolen, aangevuld met bijvoorbeeld de Dodenherdenking, Bevrijdingsdag, vrijheid en gelijkheid.

(Artikel gaat verder na de foto)

Volledig scherm
Kim Putters, directeur van het SCP. © Marco De Swart

Putters: ,,Er is de laatste jaren veel over de Nederlanders en hun identiteit geschreven, gezegd en gedebatteerd, maar wij hebben hen zelf bevraagd. En dan blijkt dus ondanks de soms felle discussies dat er opvallend veel eensgezindheid is.”

Islam, EU en bureaucratie als bedreiging

In positieve én negatieve zin. Want ook over de bedreigingen van de Nederlandse identiteit lijkt consensus. Zo beschouwt 77 procent van de deelnemers polarisatie als bedreiging, ook islam (62 procent) en bureaucratisering (58 procent) scoren hoog: ,,Ik zie de islam als een bedreiging”, klonk het in een van de sessies die de onderzoekers hielden. Of: ,,Te veel openstaan of aanpassen, soms sla je door. Kom ik toch weer op Zwarte Piet uit: daarin gaan we misschien te ver.” 

Ook ‘de verengelsing’ wordt gehekeld, merkte het SCP dat bij dit onderzoek de Nederlanders indeelt in twee nieuwe oriëntatietypen als het over de nationale identiteit gaat: de ‘symbool-Nederlanders’, die erg hechten aan tradities en oude gebruiken, daarnaast de Nederlanders die vooral de burgerlijke vrijheden (demonstratierecht en godsdienstvrijheid) waarderen.  

Maar Putters benadrukt dat de grootste groep, zo’n 80 procent van de Nederlanders, niet exclusief tot een van die kampen behoort: ,,De massa is niet in één hokje te plaatsen.” Het SCP zou dit indentiteitsonderzoek liefst vaker uitvoeren. ,,Ons onderzoek is ook een agenda voor de politiek. Zo brengen we de stem van de Nederlander zelf in het debat.” 

  1. Angela de Jong vertelt over haar probleem met het K-woord op tv in De Ochtend Show to go

    Angela de Jong vertelt over haar probleem met het K-woord op tv in De Ochtend Show to go

    Verslaggever Cyril Rosman is morgen te gast in De Ochtend Show to go om te praten over de IS-vrouwen die terugkeren naar Nederland. We spreken hierover ook met onderzoeksjournalist Nikki Sterkenburg. We gaan weer tv kijken met Angela de Jong en we bespreken de Comedy Central Roast, waar Ali B dit jaar in het middelpunt staat. De show wordt gepresenteerd door Yora Rienstra en is vanaf 07.30 uur live te zien in onze app en op de site.