Volledig scherm
Agenten schieten man met hakmes neer in Etten-Leur © Jack Konings

Agent die doorgedraaide man doodschoot ‘moet voor leven hebben gevreesd’

ETTEN-LEUR - De politieagent die dinsdagochtend in Etten-Leur een doorgedraaide man doodschoot, moet voor zijn leven hebben gevreesd. Dat is de voorzichtige conclusie van politiewetenschapper Jaap Timmer. De expert aan de Vrije Universiteit in Amsterdam kan op de informatie die er nu is niet anders concluderen dan dat er sprake lijkt te zijn geweest van noodweer. ,,Het kan dan ook verklaren waarom hij in zijn romp is geschoten en niet op zijn benen.”

Een 57-jarige man, een inwoner van Etten-Leur, werd dinsdagochtend in zijn romp geraakt door een politiekogel nadat hij agenten zonder enige aanleiding aanviel met een hakmes. Even daarvoor joeg de verwarde en agressieve man verschillende voorbijgangers de stuipen op het lijf. Ondanks een waarschuwingsschot kwam hij op de inmiddels uitgerukte politieagenten af.

De politie moet in zo’n bedreigende situatie binnen luttele seconden een ingrijpende beslissing nemen. Volgens Timmer heeft een agent op zo’n moment de bevoegdheid om de trekker over te halen. ,,De agent kan dan twee dingen doen: of hij schiet eerder op de benen met als doel om de verdachte te arresteren. Of, als de situatie zo acuut en gevaarlijk is, kan ervoor worden gekozen om op de romp te mikken. Daarmee schakel je de verdachte uit en is het gevaar afgewend.”

Mikken op romp

Volgens Timmer kiest de politie niet zomaar voor de laatste optie. ,,Dat gebeurt echt alleen zodra de situatie zodanig geëscaleerd is dat de betrokken politiemedewerkers vrezen voor hun leven en dat ze verder geen andere keuze hebben. De romp is het grootste treffervlak van de mens en dus de beste manier om het agressieve gedrag van een verdachte acuut te stoppen. Zou je bijvoorbeeld op het hoofd mikken, dan is de kans dat je mist groter.”

Het neerschieten van een verdachte, of deze nu wel of niet komt te overlijden, is voor een politieagent een indringende ervaring, zegt Timmer. ,,Geen enkele agent in Nederland beleeft hier plezier aan”, zegt de expert op basis van gesprekken met ervaringsdeskundigen. ,,Het zijn geen koele kikkers, zoiets kunnen ze echt wel voor lange tijd met zich meedragen.”

‘Agenten zijn ook mensen’

Een politieagent wordt intern op het politiebureau opgevangen zodra die iemand heeft neergeschoten, weet Timmer. ,,De agent praat zo snel mogelijk met rijksrechercheurs en kan vervolgens onderdeel worden van een zorgtraject. Psychologen en maatschappelijk werkers kunnen desgewenst met hem in gesprek gaan met als doel de kans op een geestelijk trauma zoveel mogelijk te verkleinen. Natuurlijk, agenten worden hier tijdens hun opleiding voor klaargestoomd, maar nogmaals: agenten zijn ook mensen met gevoel.”

Er is een reële kans dat de betrokken politieagent langdurig last zal hebben van het spraakmakende incident in Etten-Leur. Timmer heeft in dat opzicht van alles voorbij zien komen. ,,Ik heb agenten gezien die uiteindelijk zijn gestopt met het politiewerk omdat ze hier naar eigen zeggen niet voor hadden getekend. Anderen houden er een trauma aan over en blijven langere tijd thuis. Maar er zijn ook agenten die een dag later weer aan het werk gaan en met hulp van collega’s een plekje kunnen geven.”

Motieven

Over de motieven van de overleden man is nog niets bekend. De Rijksrecherche is bezig met een omvangrijk onderzoek. Het komt wel eens voor dat de betrokken politieagent boos is op het slachtoffer. 

,,Hij kan het gevoel hebben dat deze man hem gedwongen heeft neer te schieten. Dat hij dus gedwongen in zo’n heftige situatie terecht is gekomen. Ik hoop dat deze agent het een plekje kan geven, maar de ervaring leert ons dat sommigen hier nooit meer overheen komen.”

Doodslag

De verwachting is dat het onderzoek van Rijksrecherche over een of twee maanden klaar is. Dat rapport wordt vervolgens doorgestuurd naar het Openbaar Ministerie. Dat beslist of de betrokken agent wel of niet strafrechtelijk vervolgd wordt. 

In het allerslechtste geval kan de agent aangeklaagd worden voor doodslag. Mocht justitie besluiten niet tot vervolging over te gaan, kunnen de nabestaanden van het slachtoffer dat alsnog via het Gerechtshof proberen af te dwingen. Dit proces kan zeker een aantal maanden duren.