Volledig scherm
Journalist Max Steenberghe schreef het boek ‘De zaak Nicole’. © FotoMeulenhof

Journalist moest vijf jaar zwijgen over de zaak-Nicole

ED-journalist Max Steenberghe werkte vijf jaar aan ‘De zaak-Nicole’. Het werd een uitputtende klus met een onvoorziene wending toen nabestaanden van de vermoorde Nicole van den Hurk het boek wilden tegenhouden en de journalist ineens als gedaagde voor de rechter stond.

Donkere kleding, een kan koffie mee, een verrekijker. Max Steenberghe (62), rechtbankverslaggever bij het Eindhovens Dagblad, had zich voorbereid, die ochtend in september 2013. Voor het eerst schoof hij aan bij het politieteam dat het coldcase-onderzoek uitvoerde in de zaak-Nicole van den Hurk. ,,Ik dacht dat we urenlang in de bossen zouden gaan liggen en zo. Dat pakte heel anders uit.”

Geconcentreerd werkende mensen achter een pc, gezette tijden voor de middagpauze, geintjes over wie er koffie moet halen, veel zichtbare opwinding trof Steenberghe niet aan op het politiebureau. Teamleider Jeroen Snellen zou het ook ronduit zeggen: ,,Het is hier geen Agatha Christie.”

Niet dat ze saai werden, die vier maanden dat Steenberghe zich elke ochtend om acht uur meldde bij het team dat verdachte Jos de G. op het spoor kwam: ,,Het is ongelooflijk wat je meemaakt. Een avontuur.”

Een bijzonder avontuur voor een verslaggever, met in het oog lopende uitschieters. Steenberghe was er bij toen Jos de G. op dinsdag 14 januari 2014 in alle vroegte in de boeien werd geslagen. Hij mocht in een later stadium meekijken bij het overleg van de advocaten-generaal; de aanklagers in het hoger beroep. Hij mocht verslagen van taps en verhoren inzien, net als rapporten van deskundigen.

Geheimhouding

Daar stond tegenover dat Steenberghe alles wat hij hoorde en zag geheim moest houden. Dat was nodig om te voorkomen dat het onderzoek en de rechtszaken beïnvloed zouden worden door de informatie waarover hij beschikte.

Pas na de uitspraak in het hoger beroep mocht de opgedane kennis naar buiten, neergelegd in het boek De zaak-Nicole, zo was aanvankelijk de afspraak. Max Steenberghe beschrijft in zijn boek het hele proces, vanaf de dag dat Nicole van den Hurk in Eindhoven verdween tot aan de uitspraak van het gerechtshof.

Geregeld liep Steenberghe rond met wetenschap van nieuws dat zo op de voorpagina van de krant had gekund. En dat hij voor zich hield. Of dat moeilijk was? ,,Het was ongemakkelijk, ik zat met een groot geheim.”

Controversieel

Ook niet gemakkelijk: de hoeveelheid extra werk die vanwege de geheimhouding op de verslaggever af kwam. ,,Ik maakte eindeloos aantekeningen op het politiebureau. Ik moest alles overschrijven want ik mocht niks mee naar huis nemen. Die aantekeningen werkte ik thuis uit, tot diep in de nacht. De volgende dag nam ik mijn kladblok mee terug naar het bureau, waar mijn aantekeningen door een shredder gingen. Het was heel intensief. Het lag hier en daar ook erg gevoelig. Normaal gesproken is een politieonderzoek vertrouwelijk totdat het in de rechtszaal aan de orde komt.”

Quote

Ik keek op van de doortas­tend­heid en vastbera­den­heid waarmee alles werd nagegaan wat van belang kon zijn.

Max Steenberghe, Eindhovens Dagblad

Steenberghe was in het verleden jarenlang politieverslaggever, maar werd toch nog verrast door de werkwijze van het coldcase-team. ,,Ontzettend nauwkeurig. Ik keek op van de doortastendheid en vastberadenheid waarmee alles werd nagegaan wat van belang kon zijn. Alles. Soms denk je: waar gáát dit over, maar ze zoeken het uit. Heel opvallend vond ik ook dat het team niet speurde naar één bepaalde dader, ook niet toen Jos de G. al goed in beeld was, maar ook achter tips aanging die in een andere richting wezen. Ze zochten echt de juiste dader.”

Wat Steenberghe nog meer opviel: de strijd die het coldcase-team moest aangaan met interne bureaucratie. ,,Voor de verdachte kon worden gearresteerd, zijn twee politiemensen twee weken bezig geweest met het papierwerk. Zo worden speurders tegengewerkt door hun eigen organisatie. En de politie werkt met tachtig verschillende computersystemen. Tachtig!”

De aanloop naar het vonnis in hoger beroep was ongemeen spannend voor alle betrokkenen, ook voor Steenberghe. Vrijspraak voor Jos de G. zou een dreun zijn voor het coldcase-team, maar dan was ook het hele boek in de ijskast beland. ,,Dan hadden we ons opnieuw moeten beraden, want het hele leven van Jos de G. staat erin. Nu hij zowel door de rechtbank als het hof is veroordeeld kun je zeggen: het is bewezen dat hij iets heeft gedaan waardoor hij dat over zichzelf heeft afgeroepen. Bij vrijspraak had dat anders gelegen.”

Volledig scherm
Nicole van den Hurk.

Nadat Jos de G. in oktober 2018 door het gerechtshof werd veroordeeld tot twaalf jaar cel was er geen beletsel meer voor publicatie. Maar toen meldden zich nabestaanden van Nicole van den Hurk, die het boek wilden tegenhouden omdat ze vonden dat er te veel gevoelige privé-informatie over hen werd prijsgegeven. Voor Steenberghe was het geen grote verrassing dat Ad van den Hurk, de stiefvader van Nicole, protesteerde. ,,Er staan over hem dingen in waarvan ik kan begrijpen dat hij ze liever stil houdt. Maar het ging om de feiten die ertoe leidden dat hij zelf een tijdje verdacht is geweest en werd gearresteerd. Hier lag een groot dilemma. Door erover te schrijven, kon ik laten zien op welke gronden de politie hem had opgepakt. En dat het, naar later bleek, ten onrechte was.”

Verzet

Heel confronterend vond Steenberghe dat ook Nicole’s stiefmoeder Jolanda, halfbroer Tommy en stiefzusje Debbie zich tegen publicatie verzetten. ,,Ze voelen zich belazerd door mij omdat ik ze niet heb verteld dat ik met een boek bezig was, terwijl we elkaar wel regelmatig tegenkwamen, bij de rechtszaken tegen Jos de G. Natuurlijk heb ik mij daar erg onprettig bij gevoeld, maar ik kón niks zeggen. Ik heb vooraf afspraken met politie en justitie over geheimhouding getekend.”

,,De familie maakte natuurlijk haar eigen afweging. Ik had gehoopt dat ik hen juist zou kunnen helpen met het boek. Ja, er staan inderdaad dingen in het boek over de familie die niet leuk zijn, maar het geeft ook duidelijkheid. Een van de punten die de verdediging van Jos de G. in de rechtszaal naar voren bracht, was dat Nicole op seksueel gebied een vrijgevochten meisje was. Ik hoop dat het boek laat zien dat dit wel wat genuanceerder ligt. En Jolanda komt in het boek als een heel sterke vrouw naar voren, vind ik.”

Hoe het ook zij, de familie van Nicole van den Hurk spande na lezing van het boek een kort geding aan om publicatie tegen te houden. Plots zat Steenberghe tijdens dat geding - in maart - als gedaagde tegenover de voorzieningenrechter in Amsterdam zijn werk te verdedigen. ,,Ik zat daar met de beste bedoelingen, dus dat was niet zo heel moeilijk. Ik heb me aan alle afspraken met politie en justitie gehouden en kan de familie recht in de ogen kijken.”

Volledig scherm
De gedenkplaats voor Nicole van den Hurk in Lierop. © Fotopersburo van de Meulenhof bv

Aanmerkingen

Het bevreemdt Steenberghe dat het Openbaar Ministerie in eerste instantie akkoord ging met publicatie, maar zich plotseling achter de familie Van den Hurk schaarde en zelfs de rekeningen betaalt van advocaat Richard Korver, die Jolanda, Tommy en Debbie bijstaat. ,,Het OM komt nu op voor de belangen van de nabestaanden en heeft daar naar aanleiding van het boek zelfs nieuwe regels voor gemaakt. Nabestaanden en slachtoffers moeten voortaan op de hoogte worden gesteld als een journalist meeloopt met een politieonderzoek. Maar eerder waren nooit aanmerkingen gemaakt op de inhoud van het boek.”

De voorzieningenrechter besloot na het kort geding dat 21 passages uit de oorspronkelijke versie geschrapt moesten worden omdat ze te privacygevoelig zijn. ,,Het ging om persoonlijke opmerkingen en belevenissen van de familieleden van Nicole. We hebben ze er zonder problemen uitgehaald. Het boek zoals het er nu ligt, is een afgewogen verhaal. Ik sta er nog volledig achter. En het is belangrijk dat wij op deze manier een inkijkje kunnen geven in wat er komt kijken bij zo’n coldcase-onderzoek. Er is de afgelopen jaren vaak kritiek geweest op dit soort onderzoeken. Dat ze heel kostbaar zijn. En er waren gevallen van gerechtelijke dwalingen, doordat politieteams aan tunnelvisie leden. Dit is een voorbeeld van een zaak waarin alles klopt. Het team werkte secuur en kreeg na jaren de dader achter de tralies. Als het lukt zo’n schrijnende zaak tot een goed einde te brengen, speelt geld geen rol.”

DE ZAAK NICOLE - GEHEIMEN VAN EEN COLD CASE

DE ZAAK-NICOLE is geen boek over Nicole van den Hurk. Het is een gedetailleerd verslag van het recherche-onderzoek naar haar dood en verkrachting. Het onthult bovendien hoe justitie achter de schermen werkte aan de berechting van de man die het vijftienjarige meisje misbruikte en om het leven bracht.

De verdwijning van de Eindhovense tiener in oktober 1995 hield veel mensen bezig. Toen haar ontzielde lichaam na zes weken in een afgelegen bosperceel werd gevonden, veroorzaakte dat een grote schok. Ook bij de politie, die meteen vol op het onderzoek inzette. Desondanks werd de zaak-Nicole een cold case. Maar rechercheurs grepen elke aanleiding voor een herstart van het onderzoek aan. De vijfde keer (!) zou het raak zijn.

Het boek is hier verkrijgbaar als paperback of e-book.

Volledig scherm
De cover van het boek 'De zaak-Nicole' door Max Steenberghe. © ED
  1. Kamerleden slaan alarm over diepgeworteld wantrouwen van Brabantse boeren in politie

    Kamerleden slaan alarm over diepgewor­teld wantrouwen van Brabantse boeren in politie

    TILBURG - Tweede Kamerleden vinden het 'pijnlijk’ en ‘schokkend’ dat boeren zo'n diepgeworteld wantrouwen hebben tegen de politie dat ze niet de telefoon pakken als ze zijn benaderd door drugscriminelen. Uit de door deze krant gepubliceerde enquête blijkt dat slechts één op de tien boeren de politie inlicht als criminelen hen vragen naar de huur van een stal of schuur voor het telen van wiet of produceren van synthetische drugs.