Volledig scherm
ZLTO-voorzitter Hans Huijbers in zijn melkveebedrijf in Wintelre. © FotoMeulenhof

ZLTO wil einde aan regels in de landbouw: tijd voor nieuw systeem van vergunningverlening

DEN BOSCH - De enorme hoeveelheid regels in de landbouw werkt averechts. Boeren vernieuwen niet vanuit hun eigen motivatie, maar doen slechts het noodzakelijke voor een vinkje achter de naam. ZLTO-voorman Hans Huijbers pleit voor een radicaal ander systeem van vergunningverlening. ,,Als we zo doorgaan, is het duidelijk welke groep boeren we overhouden. Die met de beste juristen."

Groot was de politieke en maatschappelijke verontwaardiging, een maand of twee geleden. De publicaties over mestfraude waren nog maar amper achter de rug, of de agrarische sector lag alweer onder vuur. Omdat mogelijk duizenden melkveehouders schenen te sjoemelen bij de registratie van kalfjes. Kersvers minister Carola Schouten sprak harde woorden. Ze zette onmiddellijk een streep door de Kringloopwijzer, een proefproject waarbij boeren zelf hun eigen milieu-effecten kunnen meten. De sector kan de verantwoordelijkheid niet aan, was haar conclusie. Totdat het verwijt over grootschalig gesjoemel stukje bij beetje afbrokkelde. Verreweg de meeste potentiële fraudegevallen bleken foutjes in de registratie; vaak zelfs erg verklaarbare.

Het voorbeeld van de kalverfraude en de Kringloopwijzer geeft volgens Hans Huijbers, voorman van boerenorganisatie ZLTO, exact weer waar het telkens verkeerd gaat in de agrarische sector. ,,Steeds als er iets mis is, is de eerste reflex om nog meer regels op te leggen", stelt hij. ,,Terwijl een project als de Kringloopwijzer nu juist de kant is die we op moeten. De boer meet wat er op zijn terrein gebeurt, en kan die informatie gebruiken om zijn milieubelasting te verminderen. De gegevens zijn op aanvraag ook in te zien door de overheid bij controles. Zo kun je naar een systeem waarbij je niet vooraf een woud van regels oplegt, maar doelen stelt hoe je bijvoorbeeld de emissies in de veehouderij naar beneden krijgt. En waarbij je de boer afrekent op de prestaties die hij levert."

Is dat niet wat makkelijk? Al die regels zijn per slot van rekening in het leven geroepen om het leefklimaat en de volksgezondheid te beschermen.

,,Natuurlijk zijn die er met een reden. Wij veroorzaken als agrarische sector hinder. Maar we lopen nu vast in het systeem. Omdat al die regels vaak een antwoord zijn van de problemen van het verleden. Zelf loop ik er als melkveehouder in Wintelre ook tegenaan. Ik moet straks een luchtwasser op mijn stal zetten om aan de regelgeving te voldoen, zodat ik de uitstoot beperk. Terwijl ik zelf denk dat er een effectievere oplossing is. Door de kwaliteit van de bodem te verbeteren, eten mijn koeien meer en beter gras. En hoef ik minder krachtvoer uit het buitenland te importeren. Dat scheelt milieubelasting door vervoer, en met minder krachtvoer stoten mijn koeien ook minder fosfaat uit. Maar in de bodem kan ik niet investeren, want dat geld ben ik kwijt aan die luchtwasser. Er is geen prikkel om zelf als ondernemer je prestaties te verbeteren." 

Maar wordt het zonder die regels niet allemaal erg vrijblijvend?

,,Begrijp me goed: het systeem waar ik heen zou willen, vraagt juist ook veel de boer. Nu krijg je een vergunning, en ben je weer voor een tijdje overal vanaf. Wat ik zou willen - en daar zou wat mij betreft een brede discussie over mogen komen - is dat we ons als boeren conformeren aan heldere doelen. Bijvoorbeeld: een betere leefomgeving voor mijn buren. Daar hang je parameters aan. Nieuwe technieken met bijvoorbeeld sensoren in en buiten de stal en in de grond maken het mogelijk dat we gericht meten en cijfers hebben. En daar mag dan heel scherp op gehandhaafd worden. Handhaving zie ik niet als iets negatiefs. Sterker nog: de boer heeft er ook belang bij. De buren mogen weten dat het klopt op de boerderij."

Hoe overtuig je die buren in een tijd dat de rol van de landbouw in Brabant en Nederland zwaar ter discussie staat?

,,Die buren hebben vaak kritiek op de sector of het systeem; ze zijn zelden tegen een individuele boer. Juist agrarische kinderopvang en dagbesteding voor ouderen zijn enorm in opkomst. Dat betekent dus dat mensen hun ouders en kinderen graag naar het platteland brengen.  We hebben met zijn allen heel veel aandacht voor economie en ecologie, maar de sociologie vergeten we. Hoe gaan we met elkaar om in het buitengebied? Natuurlijk vraagt dat ook wat van ons: wij moeten oog hebben voor het maatschappelijk draagvlak. Wat wij onkruid noemen, noemen andere mensen biodiversiteit. En planten waar onze gewassen geen last van hebben, kunnen we ook laten staan."

Wat kunnen jullie als ZLTO zelf doen om het systeem waarin de landbouwsector gevangen zit te doorbreken?

,,In het Brabantse model hebben we een traditie van samenwerking, van partijen die elkaar weten te vinden. Bij de politiek in Brabant zie ik die bereidheid op dit moment helaas niet. De maatregelen van de provincie richten zich vooral op stoppers en boeren die nichemarkten bedienen. Maar daar vernieuw je de landbouw niet mee. En wat gebeurt er bij al die stoppende bedrijven? Die komen leeg te staan, met alle gevolgen van dien. Landgrabbing komt al voor: grote fondsen die gronden kopen als investering, maar er niets mee doen. Als wij niet gaan omdenken, dan dreigt de grootste ramp van Brabant na de Tweede Wereldoorlog. Als we er met de provincie niet uitkomen, laten we dan in elk geval de maatschappelijke discussie over een andere boeg gooien. Uiteindelijk willen we als boeren en burgers allemaal een vitaal platteland, een oplossing voor klimaatverandering en de zekerheid van gezond voedsel. Nu hobbelen we te vaak van probleem naar probleem, terwijl boeren oplossingen hebben. Maar dan moeten we ze wel zélf verantwoordelijk maken voor die transitie, in plaats van dat we ze afrekenen op regels die uiteindelijk een averechts effect hebben."

Quote

We moeten boeren zelf verantwoor­de­lijk maken voor transitie

Hans Huijbers
BD gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement