De radeloze zoektocht naar sporen van de in Breda verdwenen JP

coldcaseHet verhaal van een vermissing is vaak vooral het verhaal van de radeloze, achterblijvers. Dat geldt ook voor de familie van James Patrick Grealis uit Ierland. De 24-jarige timmerman lijkt in 2008 in Breda in het niets te zijn opgelost. 

Zijn vertwijfelde zussen hebben hemel en aarde bewogen om hun vermiste broer zelf te vinden. Als undercoveragenten doken ze zelfs met een verborgen microfoon het duistere nachtleven van Breda in. De zussen vlogen tientallen keren naar Nederland, interviewden werkgevers, collega’s, vrienden en klanten van Brabantse kroegen waar James Patrick Grealis, JP voor bekenden, vaak vertoefde. Ze loofden een beloning van 20.000 euro uit voor de gouden tip. Plaatsten dure advertenties in het Eindhovens Dagblad, mobiliseerden regionale en landelijke kranten en zaten bij Tros Vermist. Ze protesteerden voor de Nederlandse ambassade in Dublin tegen het in hun ogen slappe en late politieonderzoek. En ze spanden bij het Hof in Den Bosch een rechtszaak aan om het Openbaar Ministerie te dwingen het onderzoek te heropenen, maar verloren die in 2014.

Rouwrand

Ruim tien jaar na dato gaat het leven van de Ierse zussen Helen, Caroline, Bernadette en Clare door. Vader leeft nog. Moeder is gestorven zonder het lot van haar zoon te kennen. De meesten van haar negen kleinkinderen kennen oom JP alleen van de verhalen. De vermissing is een rouwrand om het leven van de familieleden. Dus pakken Helen (37) en Caroline (39) na één telefoontje meteen het vliegtuig om in Breda over de coldcase te komen praten. Elke strohalm is er een.

Het weerzien met Breda valt zwaar. Helen: ,,De stad is voor ons de zwartste plek op aarde geworden.” De Ierse vrouwen staren zwijgend naar de gevel van pension Zonneleen aan de Duivelsbruglaan, de laatst bekende slaapplek van JP. De afgebladderde voordeur is wellicht de laatste die hun broer ooit dichttrok. Een tastbare, bittere herinnering.

Quote

Breda is voor ons de zwartste plek op aarde geworden

Helen Grealis

De zussen vechten tegen tranen, pakken elkaar stevig vast. Helen vertelt: ,,Van november 2008 tot januari 2009 hebben we met Ierse vrienden en familie duizenden flyers opgehangen: in Breda, Oosterhout, Eindhoven, Tilburg, Venlo, Delft, Den Bosch, Arnhem, ga zo maar door.”

Ze bezochten er ook ontelbare cafés. ,,In Eindhoven is een privédetective voor ons de drugsscene ingedoken. Hij betaalde tipgeld aan een dealer, maar het leverde niks op.” De zussen bezochten ook bordelen en hebben er nog het schaamrood van op de kaken, want prostitutie is op het conservatieve Ierse platteland taboe.

Undercover

Soms namen de dappere vrouwen flinke risico’s. Helen: ,,In Breda ben ik undercover gegaan en heb ik met een microfoon onder mijn jas schimmige broodjeszaken bezocht. JP had daar wel eens ruzie gehad. Na een tip van de politie in Breda zijn we ’s nachts ook naar het park Valkenberg gegaan, vol drugsgebruikers en dealers. We maakten alle zwervers wakker, maar JP was er niet bij. Ik sta er nu van te kijken dat we dat toen durfden!”

De acties leverden veel tips op. Caroline: ,,JP was gezien was op het vliegveld in Eindhoven, in cafés in Den Bosch en Arnhem, in een afkickkliniek in Beiler Oord, in België, overal. De politie trok alles na, maar niks. Mijn ouders kregen zelfs telefoontjes uit Ghana, waarschijnlijk oplichters. En we hebben helderzienden en waarzeggers gesproken in Ierland en Nederland. Tegen beter weten in natuurlijk, maar ja...”

Quote

Mijn ouders kregen zelfs telefoon­tjes uit Ghana, waarschijn­lijk oplichters.

Caroline Grealis

Elke keer als in Nederland een onbekend stoffelijk overschot werd gevonden, was er even vrees én hoop. Maar het dna matchte nooit. De speurtocht ontpopte zich tot een emotionele rollercoaster, een script voor een dramatische film. De familie heeft zich al lang neergelegd bij het ondenkbare, dat JP dood is. ,,We hopen nog maar één ding”, zegt Helen, ,,dat we te horen krijgen wat er met hem is gebeurd. We willen hem meenemen en thuis begraven.”

Familieman

Vermissingsofficier Kim Weijers van het OM in Breda noemt de verdwijning een mysterie: ,,JP heeft zijn telefoon en bankkaart nooit meer gebruikt en we zien hem ook niet meer in onze systemen verschijnen. Met bijna iedereen die hij de laatste dag belde, hebben we gesprekken gevoerd, maar die leiden tot geen enkel scenario: niet van een ongeluk, zelfmoord, vrijwillige verdwijning of misdrijf.”

De familie Grealis gelooft niet in een ongeluk. Zus Helen: ,,Waar is zijn lichaam dan? En zijn tas met kleding?”

Zelfmoord of een vrijwillige verdwijning dan? JP was wat depressief, had geen geld, baan en vast onderdak. Hij dronk excessief en kwam in anderhalf jaar twaalf keer in aanraking met de politie na openbare dronkenschap, ruzies en misdragingen, vooral in de horeca. ,,Hij huilde toen hij zijn moeder had gebeld”, vertelt de pensionhouder van Zonneleen.

Helen: ,,Hij vertelde agenten een keer dat hij het niet meer zag zitten. Maar dat was een smoesje voor zijn gedrag. JP was een familieman. Hij verheugde zich er juist op om met Kerstmis naar Ierland te komen. Die vlucht hadden we geboekt. En hij had een ticket voor Ibiza.”

Bankrekening

De familie ziet wel aanwijzingen voor een misdrijf, zoals twee onverklaarbare banktransacties enkele dagen voor de verdwijning. JP maakte 650 euro over aan een vrouw met dezelfde achternaam als zijn toenmalige Ierse collega uit Someren. ,,Juist met die man heeft de politie nooit gesproken en de vrouw van de bankrekening is nooit achterhaald.”

Het zijn volgens Carlo Schippers van het Team Recherchepsychologen van de Landelijke Eenheid ‘dit soort open eindjes die nabestaanden de psychische mogelijkheid geven om zich aan vast te klampen’. ,,Juist omdat het niet is onderzocht, kun je het niet uitsluiten.”

De vermissingsdeskundige ziet evenwel ook geen ‘objectieve aanwijzingen voor een misdrijf’: ,,JP kwam in de kroeg of elders ongetwijfeld wel eens verkeerde lui tegen. Maar dat maakt je nog geen slachtoffer. Ook niet van een spontaan misdrijf. Een dader laat dan sporen na en van JP is niks gevonden.”

Schuldgevoel

Schippers twijfelt sterk aan suïcide: ,,Het zou een impulsieve zelfdoding kunnen zijn, zonder afscheidsbrief. Mensen zoeken soms bewust ook een rustige locatie op, willen niet gevonden worden. Dat legt een enorm schuldgevoel bij de familie, en dat geloof ik nou juist niet bij JP.”

Probleem is volgens de expert dat veel waardevolle gegevens nooit meer te traceren zijn omdat de politie de vermissing laat heeft opgepakt. ,,Sporen worden koud, getuigen herinneren zich niks meer.”

Specialist Vermiste Personen van de politie Zeeland-West-Brabant Dianne Prinse geeft de moed niet op. ,,We leven erg mee met de familie Grealis. Als we een aanwijzing krijgen, pakken we het onderzoek meteen op.” 

Volledig scherm
Caroline (links) en Helen Grealis. Helen toont een herinneringstattoo aan haar vermiste broer.

James Patrick Grealis (JP) verdwijnt in het niets

De Ierse timmerman James Patrick (JP) Grealis werkt van januari tot half augustus 2008 bij het Oosterhoutse bedrijf Seacap. Daarna gaat hij samen met een Ierse collega tot 17 oktober aan de slag bij Warebo in Someren. Terug in Breda werkt hij één dag bij een aannemer in Terheijden. Hij zegt op 22 oktober die baan op. Die nacht stuurde de politie in Teteringen JP weg omdat hij dronken het verkeer stond te regelen. Zijn geld en telefoontegoed zijn op. Op 23 oktober telefoneert de Ier ’s morgens met de vaste telefoon van pension Zonneleen in Breda, waar hij vaker logeerde, met zijn moeder. De ouders maken 200 euro over. Het is het laatste dat ze van hem horen. JP checkt uit, neemt het geld op bij het Geldwisselkantoor in het NS-station en verdwijnt in het niets.

Volledig scherm
James Patrick Grealis. © Politie