Volledig scherm
Ursula von der Leyen: op tournee langs de Europese fracties. © REUTERS

Het is buigen of barsten voor Ursula von der Leyen

Ursula von der Leyen wordt vandaag eerder niet dan wel de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Tenzij ze iets heeft gedaan met de eisen en kritiek van een groot deel van het parlement. Het is buigen of barsten voor de Duitse.

Het zijn zware dagen voor Ursula von der Leyen. Tenminste, dat denken we. Sinds ze door de Europese leiders naar voren is geschoven voor de belangrijkste baan in de Europese Unie zwijgt ze in alle talen. Ze geeft geen interviews, doet geen persconferenties; stel haar een vraag en ze loopt straal langs je. Wat ze voor plannen heeft? Wat ze wel en niet belangrijk vindt voor Europa? Geen idee. Ze heeft tenslotte ook geen campagne gevoerd, zoals bijvoorbeeld Frans Timmermans wel heeft gedaan.

Stemmen ronselen

Wat ze wel doet, is praten met het parlement. De afgelopen week bezocht ze de ene na de andere fractie, van uiterst links tot uiterst rechts, in een ultieme poging stemmen te ronselen. Het ziet er vooralsnog namelijk niet best uit voor Von der Leyen. Eigenlijk heeft ze alleen nog maar de steun van haar eigen 182 christendemocraten, die verenigd zijn in de Europese Volkspartij (EVP). Die kunnen wel leven met haar als opvolger van Jean-Claude Juncker, al is het voor sommigen tegen wil en dank.

De EVP had aanvankelijk Manfred Weber naar voren geschoven als nummer 1, maar die wordt door enkele belangrijke Europese leiders (met name de Franse president Emmanuel Macron) niet geaccepteerd. En omdat de EU-regels nu eenmaal voorschrijven dat de leiders iemand nomineren en de parlementariërs daar vervolgens ‘ja’ of ‘nee’ tegen zeggen, zitten de laatsten nu opgescheept met Von der Leyen. En ja, dat is inderdaad hoe een fors aantal van hen er tegenaan kijkt. Zij moeten overtuigd worden, want 182 stemmen is niet genoeg. Ze heeft er minstens 347 nodig.

‘Wij zijn wel transparant’

Dus ging Von der Leyen op tournee. Zo bezocht ze de Groenen, die de hoorzitting live uitzonden via internet (,,Wij zijn wel transparant”, klonk het vilein). Ze kon hen niet overtuigen. De uitkomst van het samenzijn was dat fractieleider Ska Keller meedeelde dat Von der Leyen niet hoeft te rekenen op de 74 Groene-stemmen. ,,Wij willen verandering en die krijgen we niet met deze kandidaat.”

Ze ging ook langs bij de sociaaldemocraten (154 stemmen), die nog behoorlijk zuur zijn vanwege het afvallen van hun Spitzenkandidaat, Frans Timmermans. Ook zij lopen niet over van enthousiasme voor de Duitse, zelfs de Duitse sociaaldemocraten niet. In een brief van vier kantjes, die nog wel begint met ‘Beste mevrouw Von der Leyen’, komt fractieleider Iratxe Garcia Perez met een waslijst aan eisen waaraan moet worden voldaan voordat er over ‘ja’ gedacht gaat worden. Zo moet Von der Leyen onder meer haar best gaan doen voor de rechten van platformwerkers, zorgen dat er nieuwe maatregelen komen ter bescherming van de rechtsstaat én beloven dat de nieuwe commissie voor zeker de helft uit vrouwen bestaat.

Volledig scherm
De sociaaldemocraten zijn nog steeds zuur over het afvallen van hun Spitzenkandidaat Frans Timmermans. © Theo Audenaerd

Helder

De liberalen (108 stemmen) hebben ook hun wensen. Daar willen ze bijvoorbeeld, ‘laten we daar helder over zijn’, dat hun beoogde vicevoorzitter van het parlement (Margrethe Vestager) formeel en inhoudelijk precies dezelfde bevoegdheden krijgt als die van de sociaaldemocraten (Frans Timmermans). En die mogen best aan de zware kant zijn. Verder willen ook de liberalen een hardere aanpak van landen die het niet zo nauw nemen met de normen en waarden van de EU.

Vanochtend spreekt Von der Leyen in Straatsburg het parlement toe. Om 18.00 uur wordt er gestemd. Mocht ze dan geen meerderheid hebben, dan hebben de Europese leiders een maand de tijd om een nieuwe kandidaat te nomineren. Dat zal niet Frans Timmermans zijn, voor wie daar nog op mocht hopen. Het zal wel opnieuw een christendemocraat zijn. Zelfs Von der Leyen in de herhaling is nog een mogelijkheid, maar dan met een wat steviger omlijnd programma.