Neil, Buzz en... deze 12 mensen liepen op de maan

Vandaag exact een halve eeuw geleden koos Apollo 11 het uitspansel, met aan boord 's werelds eerste mensen op de maan Neil Armstrong en Edwin Aldrin. Nog tien moonwalkers zouden volgen, wie zijn zij en wat is er van hen geworden?

Volledig scherm
Neil Armstrong, de eerste mens op de maan © AP

1) Neil Armstrong (1930-2012)

De eerste maanwandelaar. Zijn woorden ‘that’s one small step for [a] man, one giant leap for mankind’ gelden sindsdien als legendarisch. Armstrong (1930, Wapakoneta, Ohio) was al jong luchtvaartgek haalde op zijn zestiende zijn vliegbrevet. Met een marinebeurs studeerde hij luchtvaarttechniek om vervolgens tot straaljagerpiloot opgeleid te worden. Na begin jaren ‘50 in de Koreaanse oorlog gevochten te hebben, trad hij in 1962 toe tot NASA's astronautenprogramma. Dat was toevallig hetzelfde jaar dat John F Kennedy aankondigde dat de VS voor 1970 een mens op de maan wilde zetten. Het was de tijd van de Space Race tussen Amerika en de Sovjet Unie. Na in 1966 al de ruimte in te zijn geschoten, was Armstrong tussen 16 en 24 juli 1969 commandant van de eerste maanmissie. Uiteindelijk zou hij tweeënhalf uur op het maanoppervlak verblijven. 

Na zijn historische missie was Armstrong jarenlang hoogleraar luchtvaarttechniek aan de universiteit van Cincinnati. In 1986 diende hij in de presidentiële commissie die het verongelukken van de spaceshuttle Challenger en diens zeven koppige bemanning onderzocht. Sinds de maanlanding trad de mediaschuwe Armstrong zelden meer in de publiciteit. Eén van de uitzonderingen daarop was toen president Obama in 2010 de Amerikaanse ruimtevaartambities flink afzwakte. Armstrong overleed in 2012 aan de complicaties van een hartoperatie. Hij liet twee zonen na en zijn tweede vrouw Carol.

Volledig scherm
Edwin ‘Buzz’ Aldrin in 1969, een jaar voor de Apollo 11 maanmissie © AP

Edwin ‘Buzz’ Aldrin (1930-)

Eigenlijk had Edwin ‘Buzz’ Aldrin dolgraag de eerste mens op de maan willen zijn, zeggen voormalige NASA-collega's. In tegenstelling tot Armstrong zocht en zoekt Aldrin de spotlights juist op. Zo kende hij gastoptredens in populaire tv-programmas The Big Bang Theory en The Simpsons en deed Aldrin op 80-jarige leeftijd nog mee aan Dancing with the Stars. De speelgoedastronaut Buzz Lightyear uit Pixars animatieklassiekerToystory is op hem geïnspireerd. 

Aldrin was gevechtspiloot en vocht net als Armstrong in de Koreaanse oorlog. Hij zat in NASA’s derde lichting astronauten van 1963. Voor een felbegeerde loopbaan als ruimtevaarder kwamen lange tijd slechts militaire piloten in aanmerking. De bijnaam Buzz dankt Aldrin aan zijn kleine zus die het Engelse ‘brother’ (broer) verhaspelde tot ‘buzzer'. In 1988 liet hij Buzz aan zijn wettelijke naam toevoegen.

Er bestaan diverse lezingen waarom Aldrin niet als nummer één op de maan mocht stappen. Volgens NASA-documenten zat Armstrong dichter bij de uitgang van de nauwe maanlander Eagle. Als missiecommandant was Armstrong bovendien hoger in rang dan Aldrin, die een jaar later bij NASA in dienst kwam. Diverse astronauten voegden daar later aan toe dat NASA meende dat Aldrins ego de mijlpaal van eerste mens op de maan niet zou kunnen dragen. 

In zijn biografie Return to Earth onthulde Aldrin na Apollo 11 jaren met depressie en alcoholisme te hebben geworsteld. Aldrin trouwde en scheidde drie keer en heeft drie kinderen. Vorig jaar juni haalde Buzz nog het nieuws met een opmerkelijke rechtszaak tegen twee van zijn kinderen en zijn voormalige zaakwaarnemer wegens ‘financieel misbruik’.

Volledig scherm
Pete Conrad, de derde mens op de maan © NASA

3) Charles ‘Pete’ Conrad Jr (1930-1999)

Zo bekend als Armstrong en Aldrin zijn, zo anoniem is nummer drie gebleven. Conrad haalde op jonge leeftijd zijn vliegbrevet en studeerde luchtvaarttechniek aan de prestigieuze Princeton universiteit. Hierna werd hij marinepiloot. Toen hij in 1962 bij NASA kwam had hij er liefst 6.500 uur in straaljagers op zitten. Uiteindelijk zette hij november 1969 voet op de maan met Apollo 12. De eerste zin van de slechts 1.69 meter lange Conrad luidde: ,,Whoopie! Man, dat mag een kleine [stap] voor Neil zijn geweest, voor mij is het een lange”. 

In 1973 leidde Conrad de eerste bemande missie naar het Amerikaanse ruimtestation Skylab. Na zijn NASA-jaren werkte hij bij vliegtuigbouwer McDonnell Douglas, waar Conrad opklom tot vice-president. Hij overleed in 1999 aan de gevolgen van een motorongeluk.

Volledig scherm
Alan L. Bean met in zijn vizier mede-maanreiziger Pete Conrad, die de foto nam. Bean houdt speciale cilinder vast, waarin maanmateriaal verzameld moet worden. © REUTERS

4) Alan LaVern Bean (1932-2018)

Studeerde luchtvaarttechniek en was straaljagerpiloot bij de marine. Liep met collega-astronaut Conrad in totaal zeven uur op de maan. Gooide daarbij zijn zilveren NASA-astronautenspeldje in een krater. ,,Ik denk er vaak aan, als ik naar de maan kijk”, zei hij later in een tv-interview. Ging later schilderen en vereeuwigde het Apollo-programma op canvas. Eén van zijn werken: ‘Armstrong, Aldrin en de Amerikaanse Adelaar'

Volledig scherm
Alan Shepard, de eerste Amerikaan in de ruimte © NASA

5) Alan Shepard (1923-1998)

In de VS één van de allerbekendste astronauten. Marinepiloot Shepard was in 1961 de eerste Amerikaan in de ruimte, een decennium later betrad hij de maan als lid van Apollo 14. Door oorproblemen was dat er bijna niet van gekomen, na zijn eerste ruimtereis mocht hij jarenlang niet meer de lucht in. Dankzij een chirurgische ingreep herstelde hij en kon hij alsnog naar de maan. Speelde daar golf met een speciaal gemaakte club. Startte later zijn eigen bedrijf en werd rijk met vastgoed en bankieren. Stierf in 1998 aan leukemie. 

Volledig scherm
Edgar D Mitchell staat in februari 1971 op het maanoppervlak naast de Amerikaanse vlag © AFP

6) Edgar Dean Mitchell (1930-2016)

Mitchell, eveneens straaljagerpiloot, zou eigenlijk met Apollo 13 meegaan. Door acute oorklachten moest hij die missie echter laten schieten. Een geluk bij een ongeluk, want Apollo 13 (‘Houston we've got a problem!’) zou de maan nooit halen, zie de gelijknamige film met Tom Hanks.

Mitchells maanlanding draaide uit op een spirituele ervaring. Hij richtte vervolgens een instituut op dat psychische en paranormale verschijnselen bestudeert. Haalde later het nieuws door claims over de aanwezigheid van UFO's. Wat meer normaal: hij startte de Association of Space Explorers, een officiële vereniging voor astronauten.

Volledig scherm
Maanreiziger David Scott © NASA

7) David Randolph Scott (1932-)

Wederom een piloot, die astronaut werd. Landde eind juli 1971 op de maan met Apollo 15 en verbleef daar liefst drie dagen. Met NASA's speciale elektrisch aangedreven maanvoertuig reed Scott 28 kilometer over het oppervlak en verbleef 17 uur buiten de maanlander.

Zorgde voor een schandaal nadat bekend werd dat hij en zijn crew 400 speciale enveloppen hadden meegenomen met als doel deze voor veel geld te verkopen. Ook nam hij zonder toestemming een Bulova-horloge mee. Hij veilde het in 2015 voor ruim 1,6 miljoen dollar. Was later adviseur voor de boven al genoemde film Apollo 13 en gaf tijdens de eerste spaceshuttle-vlucht in 1981 commentaar voor de BBC. 

Volledig scherm
James Irwin © NASA

8) James Benson Irwin (1930-1991)

De jongst overleden maanwandelaar. Irwin was al reservepiloot voor Apollo 12 en landde met Apollo 15 in juli 1971 op de maan. Net als voor Mitchell bleek het een spirituele ervaring. ‘Jezus die op aarde wandelt, is belangrijker dan de mens die op de maan loopt’, stelde hij erna. Leidde later enkele expedities naar de Turkse berg Ararat op zoek naar de Ark van Noach. Overleed in 1991 aan een hartaanval. 

Opmerkelijk genoeg openbaarde Irwins eerste hartproblemen zich op de maan toen de astronaut 23 uur lang zonder slaap in touw was. Hij kreeg zware hartritmestoornissen. ,,Op aarde zou hij op de intensive care zijn beland”, zei de NASA-doctor later. De medicus wees er op dat ondanks de afwezigheid van een ziekenhuis de omstandigheden op de maan ideaal waren. Irwin kreeg in zijn pak en in de maanlander 100 procent zuurstof toegediend. Zwaartekracht was er eveneens nauwelijks, waardoor zijn hart veel minder werd belast dan op aarde.

Volledig scherm
Astronaut John Young in 2009. Hij werkte ruim vier decennia voor NASA. © ANP

9) John Watts Young (1930-2018)

De negende mens op de maan en NASA's langst dienende astronaut. Pas in 2004 ging hij na 42 jaar met pensioen. Young - die net als Armstrong als piloot diende in de Koreaanse oorlog - is de enige astronaut die missies met vier verschillende ruimtevoertuigen leidde. Daaronder de Gemini-capsule, Apollo-maanlander en de spaceshuttle. De laatste zelfs twee keer, waaronder de eerste vlucht in 1981. Young bezit zes eredoctoraten en is lid van zowel de luchtvaart als de astronauten Hall of Fame.

10) Charles Moss Duke Jr (1935-)

Eén van de vier laatste nog levende maanwandelaars. Straaljagerpiloot Charly Duke kwam in 1966 in dienst bij NASA en betrad met Apollo 16 in april 1972 de maan. Liet een foto van zijn vrouw en twee kinderen achter op het maanoppervlak. Eerder werd Duke al bekend als de CAPCOM van Apollo 11, de man die in Houston  de communicatie met Neil Armstrong en diens crew verzorgde. Bekeerde zich in 1978 tot het christendom. Spreekt nog regelmatig op ruimtevaartevenementen.

Volledig scherm
Eugene Cernan (links) samen met latere maanreiziger John Young en Thomas Stafford, die in mei 1969 de crew van Apollo 10 vormden. Apollo 10 cirkelde 31 maal om de maan, maar landde niet. © EPA

11) Eugene Andrew Cernan (1934-2017) 

Lid van Apollo 17, NASA's laatste maanmissie. Liep als voorlopig laatste mens op de maan. Ook Cernan was een marinepiloot, die voor zijn astronautencarrière duizenden vlieguren logde en ruim 200 keer op vliegdekschepen landde. Zijn maanlanding in december 1972 leverde diverse records op. Zo reed Cernan liefst 35 kilometer met het maanvoertuig en werd 34 kilogram aan maansteen meegenomen. Ging later in de olie en werkte geruime tijd voor het programma Good Morning America van tv-zender ABC.

Volledig scherm
Jack Schmitt in december 2017 rechts naast president Trump. De maanreiziger, later republikeins politicus, nam een miniatuur astronaut voor Trump mee. © EPA

12) Harrison Hagan ‘Jack’ Schmitt (1935-)

Geoloog en eerste wetenschapper op de maan. Leerde pas na zijn selectie door NASA in 1965 een vliegtuig te besturen. Werd politicus en wist in 1976 als republikein een Senaat-zetel te bemachtigen namens New Mexico. Afgelopen tien jaar kwam Schmitt uit de kast als klimaatscepticus. Hij liet zich eind 2017 fotograferen met president Donald Trump toen deze bekendmaakte dat de VS per 2024 terug naar maan moet. Schmitt overhandigde Trump daarbij een miniatuur astronaut.  Ook mede-maanreiziger Duke steunt Trumps nieuwe ruimteambities overigens. Eerder waarschuwde Schmitt dat China de Amerikaanse ruimteheerschappij dreigt over te nemen.

Volledig scherm
Michael Collins met links Neil Armstrong en rechts rechts Edwin ‘Buzz’ Aldrin. © AP

13) Michael Collins (1930-)

OK, de als gevechtspiloot begonnen Collins liep niet op de maan en hoort dus niet in dit rijtje maanwandelaars thuis. Maar exact vijftig jaar na de lancering van Apollo 11 mag hij als deel van de driekoppige bemanning niet ontbreken. Tijdens de maanmissie was Collins de piloot van de module die rondjes rond de maan bleef cirkelen, wachtend op de terugkeer van Armstrong en Aldrin. Ook ontwierp hij het embleem van de missie: een op de maan landende Amerikaanse adelaar met een olijftak in de poten, symbool van de vrede. Op de achtergrond de aarde.

Na de geslaagde maanlanding kreeg Collins de kans om ook voet op de maan te zetten. In het door NASA gehanteerde rouleringsschema zou hij normaliter de reservecommandant van Apollo 14 worden en vervolgens de hoofdcommandant van Apollo 17. Collins vond dat het zware trainingsregime echter een te zware wissel trok op zijn gezinsleven. Kort na de maanlanding nam hij in 1970 ontslag bij NASA.

Collins trad in dienst bij het Smithsonian Institute, de onderzoeksorganisatie achter het beroemde museum in Washington. Vanaf 1980 werkte hij als ruimtevaartconsultant. Hij woont met zijn vrouw Patricia in Florida en heeft drie kinderen.

Volledig scherm
© ANP Graphics
Volledig scherm
De 12 moonwalkers, met bovenste rij: Neil Armstrong, Edwin ‘Buzz’ Aldrin (Apollo 11, 1969), Charles ‘Pete’ Conrad, Alan L. Bean (Apollo 12, 1969). Midden: Alan Shepard, Edgar D. Mitchell (Apollo 11, 1971), David SCott, James B. Irwin (Apollo 14, 1971). Onderaan: John Young, Charles Moss Duke Jr (Apollo 16, 1972) , Eugene A. Cernan en Harrison ‘Jack’ Schmitt (Apollo 17, 1972) © AP

Hoe overleef je op de maan? In dit gloednieuwe college van de Universiteit van Nederland spreekt professor Angelo Vermeulen (TU Delft) over wat je als nieuwe maanbewonder nodig hebt op gebied van onderkomen, ecologie en mentaliteit. Het sleutelwoord hierbij voor een geslaagde missie is zelfredzaamheid ofwel autonomie. 

  1. Nederlandse stelletjes ontsnappen aan vulkaanramp: ‘Ze hebben echt geluk gehad’
    PREMIUM

    Nederland­se stelletjes ontsnappen aan vulkaan­ramp: ‘Ze hebben echt geluk gehad’

    Bij de dodelijke vulkaanuitbarsting in Nieuw-Zeeland zijn vandaag zes Nederlanders door het oog van de naald gekropen. De toeristen, onder wie twee stelletjes, stonden enkele uren voor de gigantische uitbarsting nog op de rand van de krater. ,,Ze hebben echt heel veel geluk gehad en zijn ontzettend geschrokken van wat er is gebeurd”, laat een woordvoerder van reisorganisatie Sawadee aan deze site weten.