Volledig scherm
De Russische president Vladimir Poetin tijdens zijn speech, in maart vorig jaar, waarin hij zijn nieuwe superwapens toonde. © EPA

‘Zeker twee nucleaire specialisten stierven door straling na explosie Russische raketmotor’

Zeker twee van de zeven nucleaire onderzoekers die begin augustus in het noorden van Rusland om het leven kwamen tijdens een mislukte test van een geavanceerde raketmotor op een offshoreplatform in de Witte Zee, zijn niet gedood door rondvliegende brokstukken maar door een extreem hoge dosis radioactiviteit. Dat heeft de onafhankelijke Russische krant Novaya Gazeta gemeld. Volgens het blad was hun stralingsziekte zó ernstig dat ze kort na het met raadsels omgeven incident stierven. 

The Washington Post stelt op basis van contacten met Novaya Gazeta dat een anonieme medicus heeft verklaard dat twee stoffelijke overschotten kort na de explosie per vliegtuig voor onderzoek naar het Burnazyan Federal Medical and Biophysical Center (een instituut dat is gespecialiseerd in de effecten van radioactiviteit en biochemische wapens op mensen, red.) in Moskou zijn gebracht. Of de bewering van de arts die de krant sprak betrouwbaar is, is niet helemaal duidelijk. Eerder verklaarden de Russische autoriteiten al dat twee experts door de ontploffing de dood vonden. Maar met geen woord is gerept over stralingsziekte. De mannen zouden door de hevige explosie de zee in zijn geslingerd.

Gisteren verklaarde een Russisch persbureau dat wordt gecontroleerd door de overheid, dat in totaal zes gewonden vielen: drie legerofficieren en drie burgers die op het lanceerplatform werkten. De drie militairen zouden naar een stralingsziekenhuis in de stad Archangel zijn gebracht. De burgers zouden zijn vervoerd naar een regionaal ziekenhuis. Of de overleden mannen die op transport naar Moskou gingen, onderdeel zijn van die zes, is niet bekendgemaakt. De krant Novaya Gazeta vermoedt dat alle onderzoekers inmiddels zijn gestorven. Dat wordt gebaseerd op een statement van het Russische atoominstituut Rosatom waarin stond dat zeven medewerkers door ontploffing van de raket om het leven kwamen. Het ministerie wil dat niet bevestigen en houdt het nog steeds op twee. 

Discutabel

Volgens Novaya Gazeta  is nog veel onduidelijk over de gevolgen van de mislukte en ultrageheime raketmotorproef. Niet alleen is volstrekt onduidelijk hoeveel doden precies vielen maar ook de manier waarop verplegend personeel in de ziekenhuizen in contact kwam met slachtoffers is discutabel. Zo zouden verpleegkundigen alleen mondkapjes en handschoenen hebben gedragen, terwijl bij stralingsziekte verplicht beschermende kleding moet worden gedragen. Verder zouden de artsen en verpleegkundigen een geheimhoudingscontract hebben moeten ondertekenen waarin staat dat ze geen informatie over de patiënten met de buitenwereld mogen delen. 

De nucleaire straling die vrijkwam bij de explosie was tot zestien keer hoger dan normaal is voor dat gebied, meldde het Russische meteorologische en milieuagentschap Roshydromet onlangs op zijn website. De gemeente Severodvinsk stelde vlak na het ongeluk op haar eigen site dat de straling er korte tijd tot 200 keer zo hoog was, maar verwijderde dat bericht al snel weer. Wel sloten de autoriteiten, ook zonder verklaring, een gebied in de Witte Zee rond de plek van het ongeval voor een maand af voor alle scheepvaart. 

Jodiumpillen

Het Russische ministerie van Defensie repte in eerste instantie met geen woord over nucleaire straling. Later, nadat bewoners van steden in de buurt van het ongeluk massaal jodiumpillen begonnen in te slaan, maakte de overheid bekend dat toch sprake was van 'forse, maar tijdelijke stralingsniveaus’. Buitenlandse veiligheidsdeskundigen spraken na het ongeluk al hun vermoedens uit dat Rusland een proef heeft gedaan met een door kernenergie aangedreven raket. Zo’n raket, met een klein kernreactortje aan boord, zou jarenlang voor bijvoorbeeld spionagedoeleinden door de lucht kunnen vliegen.

Inwoners van het nabijgelegen Njonoksa zijn kort na de explosie op het platform opgeroepen hun dorp te verlaten, vanwege de ‘werkzaamheden’ die in de buurt plaatsvinden na het raketongeluk. ,,We hebben een kennisgeving ontvangen over de geplande activiteiten van de militaire autoriteiten. In dit verband is de inwoners van Njonoksa gevraagd om het grondgebied van het dorp te verlaten vanaf 14 augustus”, aldus de gemeente Severodvinsk. Medisch personeel dat na de ontploffing bijstand verleende, werd volgens persbureau TASS naar Moskou gestuurd voor medisch onderzoek. Ook zij zouden verklaringen hebben getekend dat ze hun mond houden over dit incident.

Of er gezondheidsrisico’s zijn voor de lokale bevolking, is volgens Greenpeace niet duidelijk. ,,De autoriteiten hebben nog niet genoeg informatie verstrekt over het hele spectrum van straling dat misschien is vrijgekomen. Ze moeten meer gegevens vrijgeven over het ongeluk voor we weten of de bevolking gevaar loopt’’, zei Rashid Alimov, hoofd van de energiecampagne van Greenpeace Rusland. Buiten Rusland, onder andere in buurlanden Noorwegen en Finland, zijn sinds het mysterieuze ongeval geen abnormale hoeveelheden radioactieve straling gemeten.