Volledig scherm
De Maasoervers zijn een paar meter hoog. © Paul Roovers/BD

Natuur Koornwaard krijgt zetje in goede richting

DEN BOSCH/EMPEL - Natuurmonumenten gaat aan de slag in de Koornwaard bij Empel. Gronden langs de Maas worden afgeplagd zodat de oorspronkelijke stroomdalplanten weer terug kunnen komen. Ook moet overlast door loslopende honden worden tegengaan.

Het jarenlange gebrek aan overstroming en de invloed van vermestende stoffen uit de lucht  (ammoniak en stikstofoxiden) in de uiterwaarden van de Maas noordelijk van Empel hebben duidelijk nadelige effecten op de natuur gehad. ,,De grasmat is zo dicht dat er geen plant meer doorheen komt”, zegt Bart Peters die Natuurmonumenten adviseert. De ontwikkeling van de natuur wordt al een aantal jaren onderzocht. De flora in de Koornwaard blijkt zich maar moeizaam te ontwikkelen. Sinds 2006 is het aantal bijzondere plantensoorten niet wezenlijk veranderd, maar is het gebied wel steeds ruiger geworden. De bijzondere stroomdalplanten hebben het moeilijk.

Om het tij te keren gaat Natuurmonumenten in het najaar de grond op verschillende plekken afplaggen; de bovenlaag wordt tot maximaal 30 centimeter verwijderd tot op de zandlagen. Het kale zand dat daarbij vrijkomt is de ideale plek om de oorspronkelijke stroomdalvegetatie nieuwe kansen te geven. ,,Veel planten in het gebied zijn afhankelijk van die open zandafzettingen.”

Buiten de oevers

Volledig scherm
Verzoek om honden aan de lijn te houden. © Paul Roovers/BD

Toen de Maas nog niet was ‘rechtgetrokken’ herstelde de rivier zelf het evenwicht wel. Door buiten de overs te treden kwamen er vanzelf nieuwe zandafzettingen. Zo ontstond in de Koornwaard een zandig rivierduin. Nu ligt de rivier soms wel een meter of twee lager en komt het water er niet meer overheen. ,,De natuurlijke dynamiek in het gebied is niet meer wat-ie geweest is”, zegt boswachter Jan van Mierlo van Natuurmonumenten. Een zetje in de rug voor de natuur dus. De afgegraven grond bevat wellicht nog zaden die elders kunnen kiemen. Daarom wordt de grond voor een groot deel hergebruikt om het reliëf te herstellen op een aantal plekken waar in het verleden gegraven is.

Rasters verwijderen

Landschappelijk zal er ook een andere beleving ontstaan. Natuurmonumenten wil tussenliggende rasters verwijderen, waardoor een open aaneengesloten gebied ontstaat voor de grazers. De toegangen zullen plaatselijk ook anders worden. Het gebied ligt pal tegen de stad en mensen beschouwen het al snel als hun achtertuin. Maar dat geeft problemen: ‘de problematiek van loslopende honden is hier beduidend groter dan in de meeste andere uiterwaardgebieden aan de Maas. Er zijn zelfs hondenuitlaatservices die hier met meerdere honden tegelijk komen. Dit heeft effect op de vogels in het gebied. Natuurmonumenten denkt na hoe ze deze ongewenste verstoring binnen de perken kan houden.

Het gebied de Koornwaard is groter dan alleen dit deel, het loopt nog verder in oostelijke richting maar wordt nu doorsneden door het Máximakanaal. In het oostelijke deel lag vroeger een vuilnisbelt, werd zand afgegraven en ligt nu de haven van wsv Neptunus. Ook hier zijn de afgelopen jaren werkzaamheden verricht om de natuur te herstellen. 

Volledig scherm
Koeien grazen in het gebied. © Paul Roovers/BD
  1. Visboer Hans van der Heijden (61) stopt; na ruim een halve eeuw heeft Vught geen viswinkel meer
    PREMIUM

    Visboer Hans van der Heijden (61) stopt; na ruim een halve eeuw heeft Vught geen viswinkel meer

    VUGHT - Bloemen, champagne. Het was de afgelopen week aan het Moleneindplein in Vught een komen en gaan van klanten die afscheid kwamen nemen van visboer Hans van der Heijden (61). Een enkeling met tranen in de ogen. De Erpenaar heeft er een dubbel gevoel bij. ,,Heel leuk natuurlijk. Het is een blijk van waardering dat ze langs komen maar het is natuurlijk niet bepaald een feestelijke gebeurtenis.”

In samenwerking met indebuurt Den Bosch