Volledig scherm
EINDHOVEN - Het inlooppunt van WIJeindhoven aan de Tarwelaan in Woensel. De sociale wijkteams van WIJeindhoven hebben sinds maart 2018 in de hele stad inlopen (archieffoto). © Jean Pierre Reijnen

CPB: wijkteams in Eindhoven, Helmond en andere gemeenten maken zorg niet goedkoper

Eindhoven - De sociale wijkteams die Eindhoven, Helmond en veel andere gemeenten in Nederland hebben opgericht maken zorg niet goedkoper. Bij gemeenten met wijkteams worden juist meer mensen verwezen naar professionele, dure zorg. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB).

‘Meten is weten’

‘De perfecte illustratie dat geloof alleen onvoldoende basis is voor beleid. Meten is weten, zien is geloven’, aldus CPB-directeur Laura van Geest. Het wijkteam biedt misschien wel goede zorg. Maar het is niet het wondermiddel voor zuinige zorg waar gemeenten op hoopten toen ze er allerlei zorgtaken bij kregen.  Eindhoven tuigde mede vanuit dit idee WIJeindhoven  op. Honderden medewerkers van bestaande zorg- en welzijnsinstellingen moesten een paar jaar terug  naar deze stichting overstappen.

Gemeenten gingen ervan uit dat wijkteams ervoor zouden zorgen dat mensen meer hulp zouden krijgen vanuit hun eigen netwerk of de buurt, en dat minder mensen kostbare, specialistische hulp zouden krijgen. Het tegendeel blijkt waar. Sociale (wijk)teams leiden níet tot afschaling van zorg, constateert het CPB. De onderzoekers vergeleken het aantal mensen dat binnen gemeenten werd doorverwezen naar dagbesteding of individuele begeleiding, een veel voorkomende vorm van Wmo-zorg die gemeenten sinds 2015 regelen en betalen. 

Met wijkteam meer dure zorg

In alle gemeenten stijgt het aantal verwijzingen in die drie jaar enorm. In gemeenten zonder wijkteam is die stijging 26 procent: van 8 personen per duizend inwoners naar 10,1 personen per duizend inwoners. Dat komt deels doordat de GGZ bedden heeft moeten schrappen: meer mensen met psychiatrische problemen moeten ‘gewoon’ in een huis in een wijk wonen, met begeleiding. Het onderzoek van het CPB zoomt in op de inzet van wijkteams. Wat blijkt: in gemeenten mét wijkteams is die toename nog groter: gemiddeld 14 procent extra. De stijging is vooral hoog in wijkteams waar ook zorgaanbieders zelf vertegenwoordigd zijn: gemiddeld 59 procent. Anders is het verschil een stuk minder groot, met een stijging van 29 procent. Maar ook dan worden er dus nog altijd meer mensen verwezen naar professionele (kostbare) zorg dan in een gemeente zonder wijkteam.

‘Zorgprofessional let niet op kosten’

Het CPB vermoedt dat de verklaring voor dit verschil zit in de personen die de wijkteams bemannen: veelal mensen met een zorgachtergrond. ‘Een ambtenaar houdt rekening met de kosten voor de gemeente. Een zorgprofessional zal bovenal het beste voor de cliënt willen, ook als dat betekent dat er dure tweedelijnshulp moet worden ingezet. Ook kan het zo zijn dat de zorgprofessional beter bekend is met het zorgaanbod en dus de oplossing sneller daar zoekt.’ In gemeenten waar zorgaanbieders zelf deel uitmaken van de sociale teams kan een financieel motief meespelen om cliënten naar professionele hulp te verwijzen, merkt het CPB op: de moederorganisatie heeft immers baat bij meer klandizie.

Zorgaanbieders in wijkteam Helmond

In Helmond zitten onder meer medewerkers van de LEVgroep, Zorgboog en Savant in de teams. Helmond heeft op dit moment nog geen plannen om deze opzet te wijzigen. Eindhoven kampt al jaren met tekorten en heeft vorig jaar besloten de indicatiestelling weg te halen bij de medewerkers van WIJeindhoven. Sinds begin deze maand bepalen ambtenaren of en welke soort hulp mensen krijgen.

Vijf jaar

Het CPB sluit overigens niet uit dat gemeenten met wijkteams op langere termijn wel degelijk minder kosten maken dan andere gemeenten. Het kan zijn dat wijkteams mensen met problemen sneller vinden en voorkomen dat die problemen verergeren. Directeur Jeanny van den Berg van WIJeindhoven waarschuwde anderhalf jaar terug  in het ED dat de nieuwe aanpak de eerste vijf jaar meer zou kosten en pas daarna minder.  De gemeente Eindhoven negeerde dit en stelde optimistische begrotingen op, zonder de echte zorguitgaven goed te monitoren. Vervolgens ontstonden er enorme tekorten.

Volledig scherm
Twee buurtbewoners uit Eindoven die dankzij een app van Wijeindhoven met elkaar in contact zijn gekomen. (archieffoto). © Fotopersburo van de Meulenhof BV
  1. Werkstraf geëist tegen Eindhovense advocaat voor mishandeling en bedreiging
    PREMIUM

    Werkstraf geëist tegen Eindhoven­se advocaat voor mishande­ling en bedreiging

    BREDA - Voor de gewelddadige escalatie van de heimelijke relatie met zijn minnares en bedreiging en mishandeling van zijn echtgenote is tegen een Eindhovense advocaat een taakstraf van 100 uur geëist. Volgens de aanklager heeft de advocaat een voorbeeldfunctie en zit de maatschappij niet op zijn agressieve gedrag te wachten. Ze eiste daarom bovendien een voorwaardelijke celstraf van drie maanden met een behandeling van zijn temperament als de reclassering dat nodig vindt.