Volledig scherm
Er was de afgelopen jaren ook positieve aandacht voor de Bennekel. Koning Willem Alexander kwam er in 2017 op werkbezoek.

Rechtszaak tegen IT-systeem dat burgers als ‘riskant’ aanmerkt, Eindhoven gebruikte het voor de wijk Bennekel

EINDHOVEN -  De Rechtbank Den Haag buigt zich 29 oktober over de vraag of gemeenten het systeem SyRI mogen gebruiken om ‘riskante’ burgers in kaart te brengen. Eindhoven paste dit eerder toe in de Bennekel in een poging om bijstandsfraude op te sporen.

De rechtszaak is aangespannen door de privacyorganisaties Privacy First en Stichting KDVP, de Landelijke Cliëntenraad, het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten en het Platform Bescherming Burgerrechten. Vakbond FNV heeft zich aangesloten.

Gemeenten kunnen met SyRi persoonsgegevens uit allerlei databanken koppelen. Met algoritmen vindt een risico-analyse van een grote groep mensen plaats. Wanneer volgens SyRI sprake is van een verhoogd risicoprofiel wordt een burger opgenomen in het Register Risicomelding. Diverse instanties kunnen dit inzien en besluiten tot nader onderzoek.

Geheime werkwijze

Het Systeem Risico Indicatie (SyRI) is in 2014 opgezet door het ministerie van Sociale Zaken om sneller fraude met uitkeringen, toeslagen en belasting op te sporen. Ondanks kritiek van de Raad van State en de Autoriteit Persoonsgegevens gingen de Tweede en Eerste Kamer akkoord. Hoe SyRI werkt is geheim. Gemeenteraden kunnen dit niet controleren en burgers kunnen een onterechte melding in het register niet aanvechten. Staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken, VVD) stelt dat het openbaar maken van de werkwijze overtreders in de kaart zou spelen.

Capelle aan den IJssel, Haarlem, Eindhoven en Rotterdam hebben SyRI toegepast in een of meer - overwegend arme - wijken. De Volkskrant wist de hand te leggen op de evaluaties en onthulde eind juni dat dit alles op niets is uitgelopen. Burgemeester Aboutaleb trok afgelopen zomer de stekker uit het Rotterdamse SyRI-onderzoek.

Postcode 5654

De gemeente Eindhoven gebruikte SyRi (onder de naam Galop II) in de periode mei 2016 tot juni 2017 bij inwoners van Gestel, zegt een woordvoerder. ‘Het ging om postcodegebied 5654.’ Hier vallen de Bennekel, Blaarthem en Rapelenburg onder. ‘De inzet van SyRI liep door allerlei technische problemen vertraging op. Daardoor waren de aangeleverde data niet meer actueel. Daarom hebben we maar zeer beperkt gebruik gemaakt van het instrument. We hebben besloten geen gebruik meer te maken van SyRI.’

Kritiek VN rapporteur

De VN-rapporteur op het gebied van armoede en mensenrechten zet in een brief aan de rechtbank in Den Haag nu ook grote vraagtekens bij SyRI. ,,Het recht op privacy is in het geding. Hele buurten worden als ‘verdacht’ aangemerkt en onderworpen aan speciale controles", schrijft Philip Alston. Hij werpt ook de vraag op of de overheid net zoveel energie steekt in het opsporen van andere vormen van fraude.