Volledig scherm
Verslaggeefster Miranda van Houtum mocht een kijkje nemen op de afdeling BPG van de PI in Vught. Foto Dolph Cantrijn © Dolph Cantrijn

Regioverslaggeefster Miranda van Houtum wil de lezers even meenemen naar die gewelddadige afdeling

Over onsIn over ons geven wij de lezer een kijkje achter de schermen bij Brabants Dagblad. Welke keuzes maken wij als redactie, en welk verhaal schuilt er achter een verhaal van onze verslaggevers? Vandaag een interview met Miranda van Houtum over haar bezoek aan de afdeling BPG van de PI in Vught.

‘Schrik niet, de gevangenen kunnen op je reageren. Ze zien je niet, maar liggen met hun oor tegen de celdeur en reageren op het minste of geringste. En dat kan best angstaanjagend zijn.’ Dit advies kreeg verslaggever Miranda van Houtum voordat ze de afdeling Beheersproblematische Gedetineerden (BPG) van de PI in Vught mocht bezoeken. Op deze relatief kleine en onbekende afdeling verblijven de meest agressieve en onhandelbare gevangenen van het hele land. En ook al was ze gewaarschuwd, ze schrok toch toen een gevangene een keiharde trap gaf tegen zijn celdeur.

Miranda volgt als regioverslaggever al jaren het nieuws in Vught. Van de ombouw van het spoor en de N65 tot de problemen in ‘spookwijk’ Grote Zeeheldenbuurt. Maar ook wat er binnen de muren van de Penitentiaire Inrichting gebeurt, houdt ze nauwlettend in de gaten. ,,De gevangenis spreekt altijd tot de verbeelding van onze lezers”, zegt Miranda. ,,Deze verhalen worden dan ook erg goed gelezen. Zo maakte ik eerder al een artikel over asielkatten die werden ingezet tegen de muizenplaag in de gevangenis. Of schreef ik over telefoonhond Amy die regelmatig cellen afspeurt, op zoek naar minitelefoontjes die gevangenen mee naar binnen smokkelen.”

Volledig scherm
De afdeling BPG van de PI in Vught. Foto Dolph Cantrijn © Dolph Cantrijn

Geweld is hier dagelijkse praktijk

Ook al bezocht Miranda voor haar werk al regelmatig de gevangenis, de deuren van de BPG bleven gesloten. Niet iedereen mag daar zomaar naar binnen. Logisch ook, als je hoort dat daar zeer agressieve gevangenen verblijven. Deze mannen, maar ook een enkele vrouw, worden nooit alleen benaderd, maar door soms vier bewaarders tegelijk. En dan nog kunnen ze zich zeer gewelddadig gedragen. ,,Ik zag op de gemeentepagina een vergunningaanvraag aan de Lunettenlaan staan. ‘Hé, dat is in de gevangenis’, dacht ik meteen. En dan is mijn interesse gewekt. Na navraag bleek dat ze op de afdeling BPG de isoleercellen willen uitbreiden, de gangen verbreden en de luchtplaats en douches willen opknappen. De gangen zijn nu te krap om een gevangene goed te kunnen begeleiden. De bewaarders dragen bijvoorbeeld vaak een schild en dan heb je ruimte nodig. Bovendien wil je de ruimte hebben om zo weinig mogelijk agressie op te wekken. Toen ik hierover las, wilde ik eigenlijk direct meer weten. Hoe werkt het op zo’n afdeling? Is geweld echt de dagelijkse praktijk? En hoe ga je daar dan mee om? Ik wilde graag een paar uur meekijken om te ervaren hoe het is om daar te werken.”

Natuurlijk gaat dat niet zomaar. Miranda moest een officieel verzoek indienen. Maar de PI reageerde al snel positief. ,,Waarschijnlijk omdat ze mij kennen. Ze vertrouwen erop dat het verhaal dat ik schrijf, de lading dekt. Een andere reden is dat de PI graag wil laten zien wat de realiteit is. Er wordt veel over ze geschreven, en niet altijd positief. Weer een brand in een cel, of gevangenen die het niet eens zijn met het regime. Of, zoals deze week, een ontsnapping uit de gevangenis. Maar er is nog een andere kant. Van mensen die er met passie werken. En van gevangenen die steeds stapjes vooruit zetten, diploma’s halen en uiteindelijk weer terugkeren in onze maatschappij.”

Volledig scherm
De cellen op deze afdeling zijn speciaal toegerust op extreem gewelddadige gevangenen. Foto Dolph Cantrijn © Dolph Cantrijn

Hoe is de sfeer op de afdeling?

Op een doordeweekse dag, rond het middaguur, mocht Miranda een paar uurtjes meekijken. Voor haar bezoek las ze alles wat er over de afdeling geschreven is. En dat is erg weinig. ,,Ik was van plan om het vooral te ervaren. Kijken hoe de sfeer is, merk je bijvoorbeeld veel van het geweld? Hoe zijn de bewakers en hoe gaan ze met de situatie om? Natuurlijk had ik last van gezonde spanning. Ook omdat ze thuis zeiden: ‘moet je dat nu wel doen?’ Terwijl het binnen de muren van de afdeling voor mij waarschijnlijk veiliger is dan op straat.”

Naast Miranda, mochten er ook een fotograaf en camjo (camerajournalist) mee naar binnen. Vooraf moesten alle namen doorgegeven worden, voor een screening. Ze wilden bij de PI ook weten wat voor apparatuur er mee naar binnen moest. En natuurlijk moest iedereen door de welbekende detectiepoort. Spullen, zoals een mobiele telefoon, werden opgeborgen in een kluis. Alleen pen en papier mochten mee naar binnen. ,,Omdat ik al eerder in de gevangenis ben geweest, weet ik dat je niks ingewikkelds moet aantrekken. Dus geen riem of schoenen met metaal erin. Dan gaat het allemaal een stuk vlotter.”

Een rustige dag

Eenmaal binnen, was de spanning snel weg. ,,Het viel me eigenlijk al snel op dat het erg rustig was op de afdeling. Op dat ene deurtrapincident na dan. Ik had een veel dreigender sfeer verwacht. Maar de bewaarder zei ook dat het een rustige dag was. Die heb je in de gevangenis natuurlijk ook.” Ze werd rondgeleid door de woordvoerder van de Dienst Justitiele Inrichting (DJI), een bewaarder en de plaatsvervangend vestigingsdirecteur die verantwoordelijk is voor de BPG. ,,Ik kon ook nog snel even spreken met de bewaarder over zijn ervaringen.”

Miranda mocht overal kijken, bijvoorbeeld in een lege cel. Een ruimte van ongeveer twee bij vier meter. Alles zit met dikke schroeven verankerd aan de grond. Het bed, de toiletpot (uiteraard zonder bril) en het bureautje. Maar toch komt het nog voor dat een cel kort en klein wordt geslagen. ,,Ongelofelijk, ik heb nog geprobeerd om beweging te krijgen in een tussenwandje. Nog geen millimeter.” Ook zag ze de luchtplaats. ,,Een soort kooi, waar een gevangene in rond kan lopen.” En een isoleercel. ,,Een kale ruimte met alleen een toilet.”

Volledig scherm
Een bewaarder met handboeien achter de celdeur. Foto Dolph Cantrijn © Dolph Cantrijn

Een spannend verhaal

Na ruim drie uur zat het bezoek erop. In het hoofd van Miranda kreeg het verhaal langzaam vorm. ,,Ik had zoveel indrukken opgedaan, dat ik het verhaal bewust een dag heb laten rusten. Ik bedacht eerst wat ik de lezers wilde vertellen en op welke manier. Ik wilde een zo realistisch mogelijk beeld schetsen. Een spannend verhaal vertellen, maar niet sensatiebelust. Eigenlijk gewoon de lezers meenemen naar die afdeling en laten zien wat er allemaal speelt. Het verhaal was bestemd voor de Z, de zaterdagbijlage van het Brabants Dagblad. Fijn, want dan krijg je de ruimte en vrijheid om te vertellen wat je wil.”

Het meest verrassend aan haar bezoek vond ze vooral de progressie die de gevangenen maken. En de inzet van het personeel. ,,De gevangene komt binnen en geeft je bij wijze van spreken een klap voor je kop. Deze mensen zijn zo agressief! En een half jaar later zit je samen een potje te dammen. Je kunt het je bijna niet voorstellen. Maar juist deze ontwikkeling zorgt ervoor dat het werk voor de bewakers is vol te houden. Maar je moet wel ontzettend stevig in je schoenen staan.”

Miranda van Houtum

Miranda van Houtum (52) werkt al 31 jaar bij het Brabants Dagblad. Ze is begonnen als grafisch vormgever maar was altijd al geïnteresseerd in journalistiek. In 2005 maakte ze de overstap naar verslaggever en daar heeft ze nooit spijt van gehad. Ze heeft op verschillenden regioredacties gewerkt maar de laatste vijf jaar is Vught haar aandachtsgebied. De ombouw van het spoor en de N65, de dubieuze woningtoewijzing op het Isabellaveld, problemen in de ‘spookwijk’ Grote Zeeheldenbuurt, raadsels rondom landgoed Zionsburg en de dood van Ewald Marggraff. Ze volgt het allemaal op de voet. Dat geldt ook voor de Vughtse politiek én wat er gebeurt binnen de muren van de PI Vught. 

Volledig scherm
Miranda van Houtum © redactie

Live Voetbal

home logo FC TwenteTWE
83'
1-2
RKC WaalwijkRKC
away logo
home logo FeyenoordFEY
16:45
FC UtrechtUTR
away logo
home logo AZAZ
16:45
FC GroningenGRO
away logo
home logo Heracles AlmeloHER
20:00
PSVPSV
away logo
home logo Fortuna SittardFOR
EINDE
2-3
Willem IIWIL
away logo