Volledig scherm
© AP

Hoogleraar: lightdrankjes zijn écht gezonder dan gewone frisdrank

Het kabinetsplan om water en lightfrisdrank goedkoper te maken dan suikerhoudende frisdranken om obesitas tegen te gaan, kan goed uitpakken voor de gezondheid van consumenten. Toch zijn er ook tegengeluiden.

Als het aan het kabinet ligt, gaat de verbruiksbelasting op bronwater en suikervrije dranken omlaag, zo werd vandaag bekend. Het gaat om 9 cent per liter cola light of mineraalwater. De maatregel is opgenomen in het nationaal preventieakkoord, waarvan deze site een concept heeft ingezien.

Bij actiegroep Foodwatch hebben ze geen goed woord over voor het plan. De regering sponsort Coca-Cola Light, schampert de organisatie. Op het Coca-Cola-hoofdkantoor zullen ze waarschijnlijk de vlag hebben gehesen, luidt de kritiek van de voedingswaakhond.

Maar zijn drankjes met zoetstoffen werkelijk gezonder dan die met suiker? Daarover zijn de meningen verdeeld. ,,Zoetstoffen bevatten geen energie en dat is beter voor je'', vat Kees de Graaf, professor sensoriek en eetgedrag aan de Wageningen Universiteit zijn visie samen. ,,Zoetstoffen zijn geen medicijn, je wordt er niet gezonder van, maar ze geven een zoete smaak en dat vinden mensen prettig. Wetenschappers hebben naarstig gezocht naar nadelen van zoetstoffen, maar hebben die niet gevonden.''

Bij Foodwatch ziet men dat anders. Zo zouden er 'gerenommeerde instanties' zijn die vraagtekens zetten bij frisdranken met kunstmatige zoetstoffen. Ze zouden in vele onderzoeken in verband worden gebracht met obesitas en diabetes type 2. ,,Wij baseren ons onder andere op onderzoek van de Franse voedselautoriteit ANSES en de conclusies die Harvard trekt op basis van meerdere onderzoeken, twee onafhankelijke instanties die aangeven dat kunstmatige zoetstoffen mogelijk schadelijke effecten hebben'', aldus campaigner Sjoerd van de Wouw. ,,Op dit onderzoek (Anses) baseert de Franse overheid zich bij haar beleid waarbij zowel suikerhoudende dranken als light dranken worden belast met een suikertaks.'' 
Van de Wouw citeert Harvard: ,,Voor kinderen zijn de langetermijneffecten onbekend van het drinken van drankjes die kunstmatig zijn gezoet, dus het is het beste voor kinderen om ze te vermijden.'' 

Volledig scherm
Frisdrankenschap in een supermarkt. © United Photos

De producenten vinden dat frisdrank met zoetstoffen wel binnen een gezond eetpatroon past. 'Voor wie zijn lichaamsgewicht belangrijk vindt, kan het gebruik van lightproducten met zoetstoffen goed passen binnen een gezonde levensstijl', stellen de frisdranken-, sappen- en waterproducenten (FWS) en de bakkerij- en zoetwarenindustrie (VBZ) op hun gezamenlijke website zoetstoffen.nl. ,,Light-dranken hebben geen of nauwelijks calorieën'', zegt woordvoerder Raymond Gianotten. ,,En als je meer inneemt dan je verbrandt, dan vorm je een basis voor overgewicht. Er doen verhalen de ronde dat je meer gaat eten van lightproducten, maar die conclusie valt niet te trekken uit de onderzoeken die er nu zijn.'' 

Het draait er vooral om, zegt Gianotten, hoe je zelf omgaat met eten. Wie een cola light neemt met een chocoladereep, die is in elk geval beter af dan wie een regular cola had genomen met dezelfde reep. ,,En het is een ander verhaal of je daarna gaat sporten of dat je op de bank blijft zitten.''

Omgekeerde suikertaks

Het is belangrijk dat Nederlanders gezonder gaan eten, vindt het kabinet. Dat betekent dus niet dat suiker en producenten met suiker duurder worden, maar dat dranken zonder suiker juist goedkoper. Een omgekeerde suikertaks dus. Doel is het aantal mensen met overgewicht de komende jaren sterk terug te brengen.
Lightproducten zorgen er niet voor dat je toch dikker wordt. Er wordt wel gezegd dat mensen 'compenseren' oftewel een lightdrankje nemen en daar dan een hamburger of een reep bij eten. Dat effect is niet aangetoond, aldus professor De Graaf. ,,Er zijn veel proeven gedaan met lightdrankjes versus water. Daar blijkt telkens uit dat lightfrisdrank zich in het lichaam wat betreft eetlust hetzelfde gedraagt als water.''

Honger

Toch is het gerucht hardnekkig, weet De Graaf. ,,Dat idee krijg je niet weg. Terwijl die onderzoeken naar dit onderwerp aantonen dat er geen fysiologisch effect is van lightproducten. Er zijn geen aanwijzingen dat je er honger van krijgt.'' 

Als suikerlovers inderdaad overstappen op light, dan is dat goed voor hun gezondheid, zegt Jasper de Vries, woordvoerder van het Voedingscentrum. ,,Maar nog beter is als ze water gaan drinken. Lightdranken staan niet in de Schijf van Vijf omdat ze slecht zijn voor je tanden. De zuren die erin zitten, zorgen voor tandbederf.'' 

Het is natuurlijk wel de vraag of de maatregel inderdaad doorgaat en hoe de rest van het plan eruitziet. En dan nog is het effect onduidelijk. De Vries: ,,Wij hebben berekend wat het effect is van een prijsverhoging van suikerhoudende dranken, niet van een prijsverlaging van light. Uit onze berekeningen blijkt dat het grootste effect ontstaat als de suikerhoudende dranken 4 procent in prijs omhooggaan en gezondere producten 10 procent omlaag.'' 

Smaak

Of drankjes met zoetstoffen ook lekker zijn, is een punt van discussie. Er zijn consumenten die zoetstoffen bitter of chemisch vinden smaken. Om die reden gebruiken fabrikanten vaak een  combinatie van zoetstoffen, ook omdat de smaken elkaar versterken. Zo bevat Fanta Orange Zero aspartaam en natrium-sacharine, Pepsi Max is gezoet met aspartaam en acesulfam K.