Poar neem’n? Hoe Zwarte Cross geen seconde zonder bier zit

Grolsch hoort onlosmakelijk bij de Zwarte Cross. Maar hoe zorgt de brouwer ervoor dat 65.000 dorstige festivalgangers nooit zonder bier zitten? Een uniek kijkje achter de schermen bij een logistieke-megaklus. „We weten exact wat er waar gedronken wordt.”

Het is het beste bewaarde geheim van de Zwarte Cross: het aantal liters bier dat er doorheen gaat tijdens een weekendje Lichtenvoorde. Of beter gezegd: er doorheen vliegt. Want dorstig, dat bint ze op het grootste festival van Nederland.

‘Ik bun een rocker en een roller, ik zoep alleen moar bier uut Grolle‘, zong Jovink ooit al. Daar is weinig aan veranderd: deze 23ste editie van de Zwarte Cross stroomde Grolsch weer rijkelijk uit een van de 65 tappunten. Hoe de Enschede brouwerij dat voor elkaar krijgt? 

Mega-klus

In een ongezellige bouwkeet backstage zit de man die het allemaal weet: Frank Domhof (50). Hij is sinds jaar en dag het meesterbrein achter de logistieke mega-klus van Grolsch. Voor deze keer wil hij een uniek kijkje geven achter de schermen. Want van alle evenementen die de brouwer doet, is dit de meest complexe.

Quote

Als het begint te regenen, staat de mega-tent opeens vol met 15.000 man. Die worden niet blij als het bier op is.”

Frank Domhof , chef bier op de Zwarte Cross

„We zijn meegegroeid met de Zwarte Cross”, vertelt Domhof. „Wat er in 2003 tijdens het hele festival doorheen ging, deden we dit jaar alleen op donderdagavond.”  Op zijn computer tuurt hij ondertussen naar cijfers die binnenrollen. Van elke bar wordt per kwartier de actuele voorraad doorgestuurd. „Het gaat mij niet om wat er gedronken wordt, maar wat er nog over is”, constateert hij droogjes.

Biertanks van 25.000 liter

Volledig scherm
24 glazen bier op de Zwarte Cross, getapt in 17.2 seconden © Vincent Jannink/ANP

Wie denkt dat Grolsch op het festival werkt met kleine fusten of een kilometerslange bierleiding, heeft het mis. De harde cijfers: verdeeld over het terrein staan deze editie 21 biertanks opgesteld. Wie goed kijkt, kan ze net zien staan achter de grote hekken. 

Het zijn bepaald geen kleine jongens, in elke tank gaat 25.000 liter bier, goed voor zo’n 100.000 glazen. Het zijn duizelingwekkende aantallen, nodig voor de 65.000 bezoekers per dag. Met grote slangen wordt het bier rechtstreeks in de glazen aan de bar gepompt. Rondom de megatent staan deze editie 5 van die biertanks, om aan de vraag te kunnen voldoen.

Volledig scherm
Twee tankwagens op rij bij de megatent, elk goed voor 25.000 liter bier. © VINCENT JANNINK

Grolsch heeft maar één belang: „Heel simpel: dat de bezoeker snel een biertje heeft, dat goed koud is”, vertelt Grolsch-manager Erik Kottink. Op veel plekken gebruiken ze een zogeheten raptap, een uitvinding die precies doet wat ie belooft. Zodra een grote hendel naar beneden getrokken wordt stroomt een blad met 24 bekers in no-time vol met het gele goud. Om precies te zijn: 17.2 seconden. Bij de drukste bars staan twee van die raptaps op rij, waardoor er 150 biertjes per minuut (!) getapt kunnen worden.

Volledig scherm
Een vriendengroep poseert op de Zwarte Cross, uiteraard met biertje in de hand. © ANP

Gekkenwerk? Dan ken je de bezoeker van de Zwarte Cross nog niet. Bierverkoop is niet voor niets de belangrijkste inkomstenbron van het festival, dat daardoor de entreeprijs laag weet te houden.  „Een paar jaar geleden stond Normaal op het hoofdpodium, gevolgd door Blondie”, vertelt Kottink. „De hendel van de raptaps heeft toen drie uur lang naar beneden gestaan. We konden de vraag amper aan.” Grappig detail: de grootste uitdaging ligt dan niet langer in het tappen, maar in het uit elkaar halen van lege bierbekertjes voor de volgende ronde. 

Bijtanken als een vliegtuig

Gedurende de Zwarte Cross zet Grolsch jaarlijks een pendeldienst op tussen Enschede en Lichtenvoorde, met gekoelde vrachtwagens die af en aan rijden met nieuw en ijskoud bier. De tanks op het terrein worden vervolgens als een soort vliegtuig bijgetankt met verse brandstof.  

Volledig scherm
De raptaps: een uitvinding die precies doet wat de naam zegt. © VINCENT JANNINK

Het is niet de enige logistieke uitdaging. Domhof: „De grote vraag tijdens het festival zelf is: waar gaat de bezoeker naartoe? Dat is altijd onvoorspelbaar. Als het plotseling begint te regenen, stroomt de mega-tent binnen een paar minuten vol met 15.000 man. Die worden niet blij als het bier op is.”

Tijdens de Zwarte Cross ligt Domhof - zelf een rasechte Achterhoeker - wel eens wakker van al dat biergeweld. „Dan bedenk ik opeens: hebben we die ene bar wel goed geregeld? En bel ik midden in de nacht mijn collega op.” Om te zorgen dat er altijd koud stromend bier is, draaien zes Grolsch-medewerkers 24-uursdiensten tijdens de cross. Eén is dag en nacht bezig bezig met het bijvullen van de tanks, een ander doet de storingen en de derde richt zich op de cijfers. Die worden per satelliet naar de ‘controlroom’ gestuurd, waar Grolsch elke deciliter monitort.

Nooit geen bier

Het ultieme doel is om nooit zonder bier te zitten. In vaktermen: het mag nooit droog staan. Dat is de laatste jaren nog gelukt ook, toen stroomde er elke minuut van het festival op alle plekken koud bier uit de kraan. Domhof: „Wij zitten achter de schermen geregeld flink in de stress, maar zolang de bezoeker dat niet merkt is dat niet erg.”

Op zondagavond, als de Zwarte Cross op zijn einde loopt, wordt het pas echt spannend. Dan moet de aanwezige voorraad verdeeld worden over de tanks. Hoe meer bier er overblijft, hoe meer het Grolsch kost. En dus gaat er een paar duizend liter van de ene tank, hup, zo naar een andere. „Een stressdag”, noemt Domhof dat. „Soms zetten we net een bar op scherp, stroomt de tent toch ineens vol. Kunnen we weer bijvullen.”

Volledig scherm
Frank Domhof van Grolsch houdt op zijn computer elke deciliter in de gaten. © Vincent Jannink

De chef bier van de Zwarte Cross weet één ding in ieder geval zeker: wat Grolsch op dit festival doet, kan geen ander. „De slogan van de Zwarte Cross dit jaar luidt: niets is onmogelijk. Maar wat wij in 16 jaar tijd op de Zwarte Cross hebben opgebouwd, doet niemand ons na.”

Rest de vraag hoeveel er nu in totaal gedronken wordt op het evenement. Dat blijft wat het is: een goedbewaard geheim. Kottink: „Niet omdat we het zo spannend vinden, maar omdat het niet relevant is. De Zwarte Cross is geen popfestival, geen crossfestival, geen kermis en geen bierfestival. Ja, er wordt een goed glas bier gedronken, maar daar draait het niet om. De Zwarte Cross is in alle opzichten met niets te vergelijken. Dat willen we graag zo houden.”

Volledig scherm
Proost: op de Zwarte Cross © ANP