Piet-Heijn Kapteijns bij zijn aangelegde waterbassin in Den Dungen. Hij kweekt onder meer aardbeienplanten.
Volledig scherm
Piet-Heijn Kapteijns bij zijn aangelegde waterbassin in Den Dungen. Hij kweekt onder meer aardbeienplanten. © Jan Zandee

Boeren en tuinders hunkeren naar voldoende water in droge zomer

DEN BOSCH - Boeren en tuinders op Brabantse zandgronden, een flink deel van hen zit in het gebied van het Groene Woud in de driehoek Eindhoven, Den Bosch, Tilburg, staan te popelen om nieuwe projecten uit te voeren om grondwater langer vast te houden. De ZLTO heeft bij de provincie plannen ingediend om zo 600.000 euro subsidie te verdelen.

Het lijkt op dit moment heel vreemd. Want veel graslanden en maïspercelen in de Meierij en het Groene Woud zijn bijna veranderd in vijvers of in ieder geval kletsnat door de grote hoeveelheden regen. Maar ondertussen maken veel boeren en tuinders op de zandgronden zich druk over het lage grondwaterpeil. 

Dat grondwaterpeil is na twee kurkdroge zomers op veel plaatsen nog steeds niet overal op orde. En dus willen zij maar wat graag gebruik maken van de provinciale subsidiepot van 600.000 euro. De ZLTO heeft dit project de naam ‘Wel goed water blijven geven’ gedoopt.

Quote

Er onstonden wachtlijs­ten bij het eerste project ‘Wel goed water geven.’ Daartom komt er nu een vervolg

Johan Elshof, ZLTO

Waterspecialist van de ZLTO Johan Elshof licht toe: ,,De provincie had in het verleden al eens een regeling opgetuigd in het kader van het deltaplan zoet water. Eigenlijk rijksgeld dat de provincie mag verdelen. Dat project heette ‘Wel goed water geven.’ Er waren toen in Midden- en Oost-Brabant zoveel boeren die subsidie wilden, dat er een wachtlijst is ontstaan. Dat krijgt nu met het nieuwe project ‘Wel goed water blijven geven’ een vervolg.”

Boeren leggen zelf vaak wel twee tot drie keer zoveel geld bij

Elshof vervolgt: ,,De ZLTO heeft de aanvragen de deur uitgedaan. Er is voor 600.000 euro aan plannen ingediend. De boeren en tuinders die willen investeren in waterberging, water vasthouden en slimme irrigatie, leggen zelf in ieder geval de helft bij. Maar in veel gevallen wel twee tot drie keer zoveel dan ze subsidie ontvangen.”

Kleine stuwen helpen ook water langer vast te houden

Elshof denkt dat ongeveer 100 agrariërs en/of tuinders de komende twee jaar gebruik kunnen maken van de subsidiepot. Met dat geld worden onder meer systemen voor subirrigatie (ondergronds beregenen) aangelegd, worden bodems van sloten verhoogd en komen er kleine houten stuwen in die sloten om water langer vast te houden. 

Andere mogelijkheden zijn de opvang van dakwater in bassins of vijvers. Ook bodemverbetering hoort tot de mogelijkheden om meer water vast te houden. Soms kiezen boeren ook voor gewassen die minder water nodig hebben.

Tekst loopt door onder de foto

Kleine stuwen in sloten en waterlopen hebben veel nut om in hoger gelegen gebied water vast te houden.
Volledig scherm
Kleine stuwen in sloten en waterlopen hebben veel nut om in hoger gelegen gebied water vast te houden. © Domien van der Meijden

De ZLTO houdt van alle boeren en tuinders bij wat ze de laatste jaren ( sinds 2014) aan waterbedrijfsplannen hebben uitgevoerd. Op basis daarvan zijn al mooie resultaten bekend van wat de sector doet. Zo vangen 1300 bedrijven hun eigen dakwater op. Zo zijn er al 800 LOP-stuwtjes geplaatst. Dat zijn kleine houten stuwtjes in boerensloten. Bij 700 bedrijven worden systemen gebruikt die zuinig water toedienen met beregenen. 600 bedrijven zijn minder droogte-gevoelige gewassen gaan telen.

Flink wat maatregelen al genomen

Bij 350 bedrijven werden sloten gedempt, zodat water minder snel van percelen afloopt. Bij 300 bedrijven zijn grondverbeteringen doorgevoerd om water vast te houden. 250 bedrijven hebben sloten al minder diep gemaakt, bij 150 bedrijven zijn duikers in sloten veel hoger gelegd. Dat geeft een drempel voor water om snel weg te lopen. De ZLTO heeft berekend dat de boeren en tuinders met alle maatregelen het behoud van 1.250.000 kubieke meter water behouden op de droge zandgronden.

Geen beregeningsverbod bij droogte

Om die reden dringt ZLTO-bestuurslid Adrie Bossers er ook bij de waterschappen op aan om, als er weer droge zomers komen, coulant om te gaan met beregenen van percelen grond. ,,Boeren en tuinders steken veel geld en energie in het vasthouden van water. Daardoor wordt de grondwaterstand aangevuld, waardoor beregenen minder snel aan de orde is. Als het dan echt droog wordt, zouden agrariërs als blijk van waardering toch moeten kunnen beregen. Dus geen verbod.”