Esch is een beeld rijker dat bedoeld is als eerbetoon aan de Zwarte Zusters.
Volledig scherm
Esch is een beeld rijker dat bedoeld is als eerbetoon aan de Zwarte Zusters. © Martien van Beurden

Esch eert weldoensters van weleer met kunstwerk, officiële onthulling pas na coronacrisis

ESCH - Zonder enige ruchtbaarheid is onlangs een nieuw kunstwerk in Esch geplaatst. Vanwege de coronacrisis gebeurde dat zonder toeters en bellen en ook zonder publiek. Toch is het een bijzonder beeld: een eerbetoon aan de Zwarte Zusters van Esch. ,,En nu maar hopen dat de vijf zusters die nog leven in Nederland later bij de echte onthulling kunnen zijn”, zegt initiatiefnemer Martien van Beurden (73). ,,Dat kan pas als de corona-ellende voorbij is.” 

Hoewel het beeld herinnert aan vervlogen tijden, toen religieuzen het initiatief namen voor ziekenzorg, kraamhulp, wijkverpleging, scholen en bejaardenhuizen, ligt de parallel met de huidige barre tijd ook voor het oprapen. Hoe wrang dat misschien ook is. Van Beurden: ,,De zusters zetten zich met hart en ziel in voor de behoeftigen in de lokale samenleving, zieken, ouderen, armen, kinderen. En dat deden ze onbaatzuchtig. Precies zoals de huidige zorgmedewerkers dat in deze bijzonder zware tijden ook doen. Ook zij cijferen zich weg om anderen te helpen.”

Quote

Zo weten ook jongeren hoe belangrijk de Zwarte Zusters voor Esch waren

Martien van Beurden, initiatiefnemer voor kunstwerk

Hij is verheugd dat de geschiedenis van de zusters door het beeld kan blijven leven in het dorp. ,,Daarom hebben we er ook een informatieplaquette bij geplaatst. Zodat ook de huidige jongere en de komende generaties nog in lengte van jaren kunnen lezen hoe belangrijk de zusters geweest zijn voor Esch.”

Goddelijke Verlosser

De eerste Zusters van de Goddelijke (of: Allerheiligste) Verlosser streken in 1936 neer in Esch; hun orde werd in 1849 gesticht in Niederbronn-les-Bains in de Franse Elzas, door Elisabeth Eppinger (1814-1867). Filii divini Salvatoris of Soeurs du Très Saint Sauveur, heetten ze officieel. Maar in Esch stonden ze vooral bekend als ‘Zwarte Zusters’, vanwege hun zwarte kleding.  Ze kwamen naar het dorp op verzoek van de toenmalige pastoor Van Duuren, omdat er te weinig zorg voor zieken en ouderen in het dorp was. 

In Esch heeft de congregatie drie huizen gehad: huize Sint-Jozefzorg, klooster Bethanië en een huis aan de Dorpsstraat. In 2008 vertrokken de laatste twee zusters uit het dorp. De laatste vijf Nederlandse Zwarte Zusters, vier ervan hebben kort of lang in Esch gewoond en gewerkt, wonen in in het moederhuis van de Franciscanessen in Aerdenhout.

Symboliek

Het bronzen beeld staat op de hoek van Dorpsstraat en Het Nieuwland, omdat dat nabij het vroegere Huize Jozef van de zusters is. De initiatiefnemer van het beeld, Martien van Beurden, was enkele decennia geleden de opvolger van zuster Lidwina als directeur van het Essche bejaardenhuis. Hij had ook andere bejaardenhuizen in de regio onder zijn hoede.

Quote

Van de zijkant bekeken, zie je er het silhouet van een zuster in.

Martien van Beurden

Het beeld is gemaakt door de plaatselijke kunstenares Lia Martinali. Detail: zij is ter wereld is gebracht met kraamhulp van een van de zusters. Het kunstwerk is zwanger van symboliek, vertelt Van Beurden. ,,Van de zijkant bekeken, zie je er het silhouet van een zuster in. Van voren lijkt het een blad, van een es. Maar het is eigenlijk het zaad van een es. En dat staat voor het voortleven van hun werk in Esch en daarbuiten. De titel van het werk zegt alles, zo vindt van Beurden: ‘Eenheid in verscheidenheid’. En dat is dan weer een motto dat de huidige samenleving ter harte kan nemen.

Echte onthulling

20.000 euro was er nodig voor het maken en plaatsen van het beeld. De gemeente zorgde voor een passend groen decor op de plek waar het beeld staat. Dat geld heeft de Essche gemeenschap opgebracht. Er is zelfs nog wat over. Daarvan wordt straks, als de coronacrisis voorbij is, de officiële onthulling bekostigd. Dan wel met toeters en bellen. En de vijf Nederlandse Zwarte Zusters. Als ze dan nog leven...