Volledig scherm
Ton en Lia van Belkom in hun museum in Tilburg. Foto Janneke Hobo © Janneke Hobo

De rijke Nederlandse koffiegeschiedenis in een Tilburgs museum

MIJN BDIn deze verhalenserie nemen we een kijkje in privémusea aan huis. Deze keer het museum van Ton van Belkom in Tilburg.

Acht jaar was hij pas toen hij kennismaakte met de geneugten van het leven, in dit geval koffie, thee en sigaretten. Als schooljongen mocht Ton van ­Belkom (73) onder de toonbank de rekken bijvullen in de kruidenierswinkel van Jan en Dientje Otten in Tilburg. Twee kwartjes kreeg hij, en een zak toffees van Lutti. Op school had Ton het al snel gezien. En zijn leraren ook, want na twee keer zitten blijven werd hem vriendelijk verzocht om op 14-jarige leeftijd de schooldeuren voorgoed achter hem dicht te trekken. ,,Mijn moeder bracht me toen onder bij groothandel Jan Oostelbos. Het begin van de mooiste tijd van mijn leven.”

Daar begon Ton als magazijnjongen en al snel klom hij op tot vertegenwoordiger in sigaretten en koffie en aanverwante artikelen. Dat bracht hem op veel verschillende plekken, van een chauffeurscafé tot kruidenierswinkel. ,,Eigenlijk is mijn verzameling toen begonnen”, zegt Van Belkom. ,,En mijn liefde voor koffie.”

Volledig scherm
Een oude koffiesilo en koffiemolen. Twee pronkstukken in het museum van Ton van Belkom. Foto Janneke Hobo © Janneke Hobo

Koffie uit België

Inmiddels heeft hij achter zijn huis aan de Valentijnstraat in Tilburg een klein ‘koffiemuseum’. Zijn vrouw Lia (71) ontvangt de gasten allerhartelijkst met een heerlijk kopje koffie. ,,Uit België, de beste”, aldus Ton. En dan is het tijd om de bijzondere collectie te bekijken. Van Nelle, Douwe Egberts, Niemeyer, alle bekende koffiemerken zijn vertegenwoordigd. Meteen in het oog springen twee grote apparaten, een oude koffiesilo en een koffiemolen die vroeger in winkels werd gebruikt. ,,Op de kop getikt op een antiekbeurs in Utrecht. We hadden een steekwagentje nodig om ’m te vervoeren. En wat denk je, valt-ie ervan af. Kijk, hier zie je nog een kleine beschadiging.”

En zo hebben alle spullen een eigen verhaal. Zoals koffieblikken van De Gruyter. ,,Dat is pure nostalgie. Ik weet nog dat je bij De Gruyter als eerste een winkelmandje kon pakken om zelf boodschappen te doen.” Hij heeft ook nog chocoladerepen van de grootgrutter. ,,Ze zijn al zestig jaar over de datum maar ik eet ze nog gerust op.” Lia herinnert zich nog het scheutje Buisman in de koffie, of een snufje zout. ,,Daar gruwde ik van.” En de cadeautjes die je bij een pak koffie kreeg. Na een rondje door het museum blijkt dat Nederland een rijke koffiegeschiedenis kent.

Drie keer trekken

Aan de zijkant staat een koffer. Op het eerste oog niet bijzonder totdat Ton de koffer openmaakt. Daarin zit een van de eerste koffieautomaten. ,,Op een gegeven moment werd ik op pad gestuurd om deze koffieautomaat aan de man te brengen. Ik nam deze koffer overal mee naartoe. Kijk, hier gaat water in en uit de silo’s komt naar drie keer trekken koffie, chocomel of soep. Met deze koffieautomaat ben ik vier keer verkoper van het jaar geworden.” Het bewijs hangt in het museum: Salesman of the year 1978, 1981, 1983 en 1984. ,,Eigenlijk heb ik eraan meegeholpen dat je tegenwoordig overal een kopje koffie krijgt”, zegt hij lachend.

Kort na deze verkoopsuccessen begon Ton voor zichzelf. Zijn bedrijf bestaat nog steeds. Sterker nog, Ton gaat met zijn 73 jaar nog dagelijks de boer op. ,,Mijn dochter en schoonzoon hebben het bedrijf overgenomen maar ik heb nog altijd mijn vaste klanten. En waarom zou ik stoppen met werken?”

Volledig scherm
Een overzicht van het museum. © Janneke Hobo

Op jacht naar bijzondere spullen

Door zijn werk heeft Ton weinig tijd voor zijn museum. Maar toch gaat hij graag op jacht naar bijzondere spullen. ,,Ik vind het ook leuk om apparaten op te knappen. Zo heb ik een echte Van Berkel staan. Van deze koffiemachine zijn er maar weinig gemaakt. Hij stond in een boerenschuur en was helemaal verroest. Ik heb hem helemaal gerestaureerd en hij werkt zelfs weer.”