Volledig scherm
Kees Scheepens. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

'Varkensfluisteraar' Kees uit Oirschot: 'Een dier moet lol hebben en zich goed voelen'

OIRSCHOT - Kees Scheepens uit Oirschot is een van de gezichten van Caring Vets, een groep dierenartsen die zich sterk maakt voor het welzijn van dieren, bijvoorbeeld in de veeteelt. "Het probleem ligt niet bij de boer."

Kees Scheepens komt als dierenarts vaak in Zwitserland. Hij haalt de varkenshouderij in het Alpenland graag aan als voorbeeld. "Qua dierenwelzijn is Zwitserland het walhalla", zegt hij. "Het levensmiddelenpakket is daar eens zo duur als hier. Omdat consumenten en dus de supermarkten dierenwelzijn belangrijk vinden en bewust voor het Zwitsers product kiezen."

Scheepens wil er maar mee zeggen dat de essentie van het probleem rond dierenwelzijn in de Nederlandse intensieve veehouderij niet bij de boer ligt. "De boer produceert wat de consument vraagt."

Varkensfluisteraar

Kees Scheepens doet zijn verhaal aan de keukentafel van zijn educatieboerderij Walnoot & Wilg in Oirschot, verscholen in het groen net onder de A58. Hij wordt ook wel 'de varkensfluisteraar’ genoemd. Hij is gespecialiseerd in het natuurlijk gedrag van varkens en adviseert boeren in Nederland en in het buitenland. De (biologisch) varkensboer annex dierenarts is een van de gezichten van Caring Vets, een groep van zo’n 130 dierenartsen die het welzijn van dieren wil verbeteren. Het initiatief werd afgelopen juni gelanceerd door de Bussumse dierenarts Arabella Burgers en kende een vliegende start. Scheepens: "Er is momentum."

In dat momentum hebben veel mensen een uitgesproken mening. Het debat over dierenwelzijn is beladen en scherp. Ook de oprichting van Caring Vets leidde tot felle reacties. Terwijl de vereniging zich volgens Scheepens juist verre van ‘geroeptoeter’ wil houden. "We kiezen voor een veterinaire benadering van dierenwelzijn puur op basis van wetenschap. Die is dus altijd genuanceerd."

Economische druk

Caring Vets geeft ‘gevraagd en ongevraagd’ advies over hoe het welzijn van dieren verbeterd kan worden. Dat het niet gemakkelijk is, weet hij zelf als geen ander. Scheepens is zelf ook varkensboer, hij kent de economische druk. "Ik loop soms ook tegen mijn eigen zwakke kanten aan."

Dat weerhoudt hem niet om de pleiten voor een actieprogramma in Nederland. "We mogen onze ambities hoger stellen. Om te komen tot duurzamere landbouw, is het essentieel dat dierenwelzijn maximaal geborgd is. In de intensieve veehouderij is men altijd uitgegaan van minimale borging. Dat is de crux."

Hij noemt de emoties van dieren als voorbeeld. "In de gangbare veehouderij is zelfs het minimale vaak al moeilijk; proberen te voorkomen dat dieren negatieve emoties meemaken: pijn, paniek, lijden. We komen nu in de fase van de positieve emoties. Een dier moet lol hebben, moet zich goed voelen, moet lekker kunnen spelen. Het is de taak van de praktiserend dierenarts om de boeren daarin mee te nemen."

Tranen

Kees Scheepens probeert continu nieuwsgierig te blijven naar nieuwe wetenschap op het gebied van dierenwelzijn. Hij haalt recent Fins onderzoek aan. "Daaruit blijkt dat een varken bloedtranen kan hebben. Dat zie je aan dunne bruine strepen onder de ogen. Daar kun je uit opmaken dat zo’n varken zich niet goed voelt, dat er iets mis is met de verzorging. Het blijkt dat je die tranen vooral ziet bij varkens in stallen. Hoe meer stress, hoe meer traanstrepen."

Als Nederland gidsland wil blijven in de veeteelt, zegt Scheepens, moet er ‘gas op de plank’. "De kennis hebben we, het moreel besef ook. Alleen wordt dat laatste ondergesneeuwd door de drang om zoveel mogelijk kilo’s de wereld over te brengen. Slechts een kwart van het varken eten we zelf op, de rest is voor de export. ‘Want Nederland moet de wereld voeden’. Onzin. Dat hoeven we helemaal niet. Wat mij moeten exporteren, is onze kennis."

Quote

Als we de Afrikaanse varkens­pest niet kunnen bedwingen, dan stort het Nederland­se systeem met grootscha­li­ge export volledig in

Kees Scheepens

Landbouwminister Schouten maakte zich deze maand nog sterk voor naleving van het verbod op het couperen van varkensstaarten, dat al sinds 1991 van kracht is. Ook Caring Vets is een groot pleitbezorger. "Dan wordt gezegd dat er een te groot risico is op staartbijten. Maar daar mogen we ons niet bij neerleggen. Dan beginnen we maar klein: met proeven op boerderijen waar het wél kan." Scheepens houdt zelf het varkensras ‘The Duke of Berkshire’. Zijn eigen varkens worden niet gecoupeerd. "Bij slechts vier op de 1000 varkens ontstaat staartbeschadiging. Echt staartbijten treedt niet op."

De publieke opinie rond de intensieve veehouderij is fors aan het schuiven. Als het gaat om gezondheidsrisico’s, als het gaat om dierenwelzijn. Scheepens denkt dat in de komende tien jaar veel zal veranderen. Radicaal of geleidelijk? "Het mooiste is als het geleidelijk gaat. Zoals bij het antibioticagebruik. Van 2009 tot 2018 is dat met zestig procent teruggebracht. Geleidelijkheid geeft de beste basis."

Maar het kan sneller gaan als zich calamiteiten voordoen. Scheepens wijst op de Afrikaanse varkenspest, de extreem besmettelijke virusziekte onder varkens die vanuit het oosten van Europa oprukt naar het westen. "Ongeveer met honderd kilometer per jaar. Het virus zit al in Polen. In Duitsland zijn ze supernerveus. Als we de Afrikaanse varkenspest niet kunnen bedwingen, dan stort het Nederlandse systeem met grootschalige export volledig in."

Volledig scherm
Kees Scheepens. © Fotopersburo van de Meulenhof BV
BD gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

Tilburg e.o.