Volledig scherm
Koeien in de ‘melkcarrousel’. Vetten in melk en in uit melk verkregen producten blijken de gezondheid van de mens te kunnen ondersteunen. © FR076 Van Assendelft Fotografie

Arts zoekt boer voor gezonder leven

GASTOPINIE - Het besef dat voeding belangrijk is voor een gezond lichaam krijgt in de moderne Westerse geneeskunde steeds meer aandacht. Onderzoek toont aan dat voeding bij kan dragen aan een versneld herstel en verbetering van de kwaliteit van leven van chronisch zieke mensen. Een dialoog en afstemming tussen arts en boer kan leiden tot de ontwikkeling van nieuwe producten die bijdragen aan een betere gezondheid.

Aantal chronische ziekten stijgt jaarlijks in Nederland en Europa

Het OECD-rapport Health at a glance rapporteert dat 50 miljoen Europeanen 2 of meer chronische ziektes hebben. De kosten hiervan zijn jaarlijks 58 biljoen euro. Het RIVM voorspelt dat in 2030 7 miljoen Nederlanders een chronische ziekte hebben. Vier op de tien mensen is dan ziek. We worden wel steeds ouder, maar niet gezonder. In 2015, met 4,5 miljoen zieke Nederlanders, werd gemiddeld al 5.300 euro per inwoner uitgegeven aan zorgkosten. De zorgkosten zullen nog verder toenemen.

Recente Amerikaanse studies hebben aangetoond dat bij een chronische ziekte er sprake kan zijn van een aan de ziekte gerelateerde ondervoeding. Al eerder waren er publicaties waarin een verband werd aangetoond tussen voeding/leefstijl en ziektes. Een goed voorbeeld hiervan is diabetes type 2. Steeds meer studies tonen aan dat een patiënt met diabetes type 2 lijdt aan chronische ontstekingen die veroorzaakt kunnen worden door een bepaalde voeding- en leefstijlpatroon. Een dergelijke ziekte blijkt meestal omkeerbaar bij een verandering van voeding en leefstijl. Door een uitgebalanceerde voeding kan het herstel, van (chronische) ziektes, bevorderd worden, en kunnen bij opnames in het ziekenhuis complicaties en heropnames voorkomen worden. Een op leeftijd, inspanning en ziekte afgestemde voeding kan ondervoeding en ontstekingprocessen in vele gevallen voorkomen en/of verminderen en aldus de zorgkosten verminderen.

De invloed van dierlijke (melk)producten op de humane gezondheid

Één van de meest efficiënte manieren om zorgkosten te verlagen, is het voorkomen van sarcopenie. Sarcopenie wordt gekenmerkt door een afname van spierkracht en spiermassa, hetgeen vaak voorkomt bij ouderen. Een verminderde spiermassa verhoogt de kans op valincidenten, en daardoor op invaliditeit waardoor verlies aan zelfstandigheid kan ontstaan. Al in 2008 werden in Amerika voor aan sarcopenie gerelateerde zorgkosten op 132 miljard dollar per jaar geschat. Wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat de kans op sarcopenie verminderd kan worden door extra goed verteerbaar eiwit. Dit extra eiwit kan de afname van spiermassa verminderen of zelfs doen toenemen (bodybuilders). Uit onderzoek blijkt dat met name de aminozuren Arginine en Leucine bepalend zijn voor het behoud of de toename van spiermassa en spierkracht. Melkeiwitproducten zijn rijk aan deze aminozuren, en kunnen hierdoor heel veel betekenen voor (top)sporters, maar ook voor ouderen.

In een recent verschenen artikel in de Journal of Dairy Science wordt ingegaan op het feit dat bepaalde vetten in melk, yoghurt en kaas ontstekingsremmende eigenschappen hebben.

Wereldwijd is de consumptie van volle melkproducten sinds 1970 sterk afgenomen terwijl de consumptie van magere producten is toegenomen. Voor de voedselindustrie is dit niet storend, want van magere producten wordt vaak meer gegeten omdat ze minder verzadigend zijn. Vanuit het oogpunt van gezondheid is dit minder goed, want juist vetten in melk en in uit melk verkregen producten blijken de gezondheid van de mens te kunnen ondersteunen.

Afstemming tussen arts en boer voor een positieve impact

Het is de laatste jaren meer en meer gebruikelijk om de diëten voor (top)sporters en (chronische) zieken specifiek aan te passen aan hun behoeftes om daardoor de prestaties te verbeteren of het verloop van de ziekte te beïnvloeden. Met de toenemende vergrijzing van de Nederlandse samenleving is het te verwachten dat, zonder aanpassing van de voeding voor ouderen, de zorgkosten als gevolg van onder andere sarcopenie de komende jaren zullen toenemen. Een op onderzoek gebaseerde samenstelling van voeding ter voorkoming van, of ter vermindering van, de effecten van bepaalde chronische ziektes zoals sarcopenie, hart- en vaatziekten, en obesitas kan leiden tot een herwaardering van dierlijke producten. Dit geldt bijvoorbeeld voor het effect van bepaalde vetten op de humane gezondheid en voor het effect van de specifieke aminozurensamenstelling van dierlijk eiwit op de humane gezondheid. Een dergelijke benadering kan een impuls zijn voor de ontwikkeling van nieuwe producten, met als doel een samenleving met minder aan voeding gerelateerde ziektes.

Voor boeren is het als producent een kans om hun producten beter tot waarde te kunnen brengen.

Dr. ir. Carla Peeters is oprichter van COBALA Good Care Feels Better en geboren op een boerderij in Steenbergen.