Volledig scherm
jeroen van eijndhoven / pve tilburgext woontoren westpoint ivm hoogbouw © Persbureau van Eijndhoven

Eindhoven en Tilburg: Twin City

GASTOPINIE - Te midden van de internationale turbulentie maken steden zich op voor hun nieuwe sleutelpositie. In dat 'gevecht' zouden Eindhoven en Tilburg meer naar elkaar toe moeten groeien.

De constatering dat de toekomst is aan sterke stedelijke regio's met een goed opgeleide bevolking en een creatieve en innovatieve economie is al vaak gedaan. Er wordt ook regelmatig gesproken over de verzorgingsstad in plaats van de verzorgingsstaat. Mensen trekken overal ter wereld in groten getale naar de stedelijke regio's, voor werk, cultureel vertier, maar ook voor de voorzieningen om tot hoge leeftijd zelfredzaam te blijven.

Concurrentieslag

Steden maken zich op voor hun nieuwe sleutelpositie. Zij vechten intussen om bedrijven, jongeren, leraren en internationale kenniswerkers. Schaalniveau en agglomeratiekracht tellen zwaar. Onlangs pleitte Maurice Unck, de nieuwe directeur van de Rotterdamse vervoerder RET, voor een betere vervoersinfrastructuur voor de Randstad om de concurrentieslag met buitenlandse stedelijke regio's niet te verliezen. Brabant kent BrabantStad, het samenwerkingsverband van de provincie en de vijf grote Brabantse steden, de B5, dat een sterk internationaal concurrerend en duurzaam groeiend stedelijk netwerk helpt ontwikkelen.

De grootste opgave voor steden bij het waarmaken van hun rol is het gelijktijdig versterken van nieuwe dynamiek en anderzijds het aanpakken van sociale problemen, waaronder het tegengaan van een tweedeling onder de bevolking. Dat vraagt om veerkracht. Als de stedelijke regio geen nieuwe bedrijvigheid en businessmodellen kan ontwikkelen, zal dat leiden tot spooksteden met alle sociale problemen van dien. Anderzijds zal in een stad zonder sociaal evenwichtigheid het cement uit de samenleving vallen en zal dat dodelijk zijn voor innovatievermogen en aantrekkingskracht.

Interessante optie

Voor het bereiken van dit tweeledige doel bestaat nog geen beproefde win-win strategie. Het is daarom belangrijk dat steden in alle openheid van elkaar leren en waar mogelijk hun hand vasthouden. Waar een goede match mogelijk is tussen naburige steden, is het aantrekken van de banden in de vorm van 'Twin City'-samenwerking en uitwisseling een interessante optie. In het buitenland zijn daar diverse voorbeelden van. Binnen BrabantStad zou zo'n verbond uitstekend kunnen worden opgezet tussen Tilburg en Eindhoven. Deze steden zijn ongeveer even groot (en groeiende), hebben beide sterke industriële wortels en lijken daardoor ook fysiek veel op elkaar. Het zijn werksteden, zonder historische binnensteden en opgebouwd uit voormalige dorpen en gehuchten.

Sociale innovatie

Met enig chargeren zou gesteld kunnen worden dat Eindhoven een grote dynamiek kent, gebaseerd op een uniek industrieel - en innovatiesysteem (Brainport) en haar uiterste best moet doen om deze dynamiek in sociaal opzicht bij te blijven benen. De economie groeit harder dan elders in Nederland, maar de bijstandspopulatie nam ook toe, laaggeschooldheid is in de slimme regio niet uitgebannen en de resultaten op het terrein van veiligheid zijn zonder meer voor verbetering vatbaar. Naast technologische innovatie heeft Eindhoven daarom ook grote behoefte aan sociale innovatie.

Tilburg heeft, anders dan Eindhoven, een 'gemengde' economie (logistiek, leisure, maakindustrie), leunt sterk op het MKB en zet daardoor niet alle kaarten op één sector. Die economie presteert zeker niet slecht, maar heeft behoefte aan aanvulling en versterking. Aan hoogwaardige bedrijven die nieuwe boegbeelden kunnen zijn en aan de bijbehorende kenniswerkers. Tilburg heeft een sterke traditie in armoedebeleid en de aandacht daarvoor (de Quiet 500 is er niet voor niets ontstaan) is succesvol gebleken bij de aanpak van criminaliteit en onveiligheid. Waar Eindhoven in de laatste Misdaadmeter van plek 3 naar 2 steeg, staat Tilburg nu voor het tweede jaar op nummer 17. Naast sociale innovatie heeft Tilburg dringend behoefte aan technologische innovatie.

Grote ambities

Het goede nieuws is dat Eindhoven en Tilburg elkaar steeds meer zien. Dat gebeurt op ambtelijk niveau, waar uitwisseling plaatsvindt en waar men weet van elkaars sterke en zwakkere kanten. Ook wordt er samengewerkt en niet alleen bij de ontwikkeling van een Holle Bolle Gijs afvalbak, die kan communiceren met voorbijgangers. De Tilburgse en Eindhovense universiteiten zijn wat betreft kennis en competenties sterk complementair, kennen grote ambities en hebben al op succesvolle wijze in Den Bosch de Jheronimus Academie voor datawetenschap opgezet. Wie weet is de volgende stap het samen ontwerpen van een sociale robot. Dat Tilburg University momenteel een 'Eindhovense' rector heeft, is zeker bevorderlijk.

Een Twin City-samenwerking zou nog een stap verder en dieper gaan. Die samenwerking zou uiteraard gebaseerd moeten zijn op welbegrepen eigen belang, maar ook op het inzicht dat beide steden elkaar veel te bieden hebben. Samen kunnen zij te midden van de enorme internationale turbulentie een rolmodel worden voor de lerende stad, die erin slaagt nieuwe dynamiek en behoud van sociaal evenwicht op slimme wijze te combineren. En als daar ook een betere vervoersstructuur voor nodig is, kan die hyperloop er natuurlijk komen.

Er is een mooi momentum voor Twin City Eindhoven Tilburg (TCET), nu Eindhoven pas een nieuwe burgemeester heeft, Tilburg er een gaat krijgen en de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur staan.

Ton Wilthagen is hoogleraar Arbeidsmarkt aan Tilburg University.