Volledig scherm
Paus Franciscus bad afgelopen zaterdag in de kathedraal van Dublin voor de slachtoffers van seksueel misbruik binnen de katholieke kerk. © REUTERS

Misbruik... het gaat maar door

opinieZijn de ‘duizelingwekkende aantallen’ van seksueel misbruik, gepleegd door rooms-katholieke religieuzen, slechts incidenten? Worden religieuzen door de RK Kerk gevormd tot ongeleide projectielen? Dit schreeuwt om onderzoek.

Hoe erg het misbruik in de vorige eeuw was, dat weten we nu zo ongeveer wel. In Pennsylvania kwam vorige week opnieuw een affaire in de openbaarheid. Het zoveelste land. En opnieuw betreft het hier het topje van de ijsberg. Hoe groot de ijsberg echt was zal de wereld nooit weten. Per land gaat het altijd om enkele duizenden slachtoffers en tot duizend daders. Zo ook nu weer in Pennsylvania.

Er verandert niets. De wereld pikt het niet langer.

Duizelingwekkend

De getallen worden van een andere orde als we de informatie van deskundigen erbij halen. Een dader, levend en werkend in een situatie vergelijkbaar met die van religieuzen, zou gemiddeld 10 tot 25 slachtoffers in zijn leven maken. In het kleine Ierland zijn er al 60.000 (!) officiële misbruikdossiers. Persoonlijk had ik last van vier van de zeven broeders op de lagere school (dat is bijna 60 procent). In Australië zou 40 procent van de religieuzen als dader bestempeld kunnen worden. Van alle religieuzen zou meer dan 50 procent seksueel ­actief zijn (geweest). De huidige paus ontsloeg onlangs alle 34 bisschoppen van Chili omdat ze de doofpot hanteerden. De huidige paus wordt overigens ook zelf beschuldigd vier klachten van Argentijnse slachtoffers niet serieus te nemen. En een psychiater concludeerde eind vorige eeuw dat het aantal depressies, verslavingen en ernstige seksuele problematiek onder religieuzen 4 keer zo groot was als bij burgers.

Voeg daar de bewering van onderzoekers aan toe dat slechts 10 procent van alle daders en slachtoffers bekend wordt en de eindgetallen van daders en slachtoffers worden duizelingwekkend. Deze redenering is even sterk of discutabel als de hierboven eerstgenoemde.

Gaan we hier even uit van ‘duizelingwekkende aantallen’. Als dat de waarheid is, kan er dan nog wel gesproken worden van incidenten of is er sprake van een structureel probleem en van een persoonlijkheidsproblematiek bij religieuzen? Maakt het vormingssysteem van de RK Kerk religieuzen mogelijk (ongewild) tot ongeleide projectielen? Wat doen een hiërarchisch systeem, repressie, zwijgplicht, gehoorzaamheidsplicht en een taboe op alles wat met seksualiteit te maken heeft met een (jong)mens? Bovendien leven roomskatholieke religieuzen in een mannen- c.q. vrouwengemeenschap. Kun je überhaupt uitgroeien tot een volwassen persoonlijkheid in een dergelijke leefsituatie? Dit vergt onderzoek, onderzoek, onderzoek.

Preventie

De katholieke kerk is nu booming in de andere drie werelddelen dan waar de recente misbruikaffaires zich afspeelden. Ook Nederlandse congregaties zijn daar nu volop actief en zij kunnen daar nu nog steeds ongemoeid hun gang gaan. De katholieke kerk zelf zwijgt over preventie, de ­curie wordt zelfs beschuldigd van tegenwerkingen. Als Rome zwijgt over preventie dan is er nog altijd de verantwoordelijkheid van de (onder andere Nederlandse) staat die kinderen moet beschermen. Het is duidelijk dat het Vaticaan de problematiek niet zal oplossen (de VN concludeerde in 2014… ‘het Vaticaan kan het niet’).

Ook is duidelijk dat bij gebrek aan preventie miljoenen kinderen en kwetsbaren in de ‘nieuwe katholieke bolwerken’ Azië, Afrika en Zuid-Amerika hetzelfde gevaar lopen als de eerdere slachtoffers in de VS, Australië en Europa. Congregaties die op Nederlandse bodem hun hoofdvestiging hebben, doen daar volop aan mee (onder andere Broeders van Maastricht FIC in Ghana, Malawi en Indonesië). Zonder ingrijpen van de staat is de kans levensgroot dat de geschiedenis zich herhaalt.

Wir haben es gewusst.

Marcel Roomans uit Rosmalen is ervaringsdeskundige en onderzoeker socialisering van agressie.