Balgoij is door de Maas gescheiden van Keent.
Volledig scherm
Balgoij is door de Maas gescheiden van Keent.

Balgoij mist geamputeerd Keent nog steeds

ZOMERSERIE: DE OVERKANTBALGOIJ - ‘Hier, aan de grens van het Brabantse en Gelderse land, ligt nog maar een half dorp: de rest ligt aan de overkant. Van Niftrik tot aan Grave helemaal opnieuw gegraven, bracht de Maas een scheiding in het Balgoijse land.’  

Deze tekst op een voormalig pontblok op de Maasdijk suggereert dat Keent en Balgoij ooit één dorp vormden. Dat was niet zo, benadrukt Ries van Haren (81), geboren en getogen Balgoijer. ,,Maar ik voel me ook Keentenaar. M'n grootouders komen er vandaan en ook mijn ouders woonden er. Keent en Balgoij waren twee dorpen, maar ze hoorden bij elkaar.” 

Het had allemaal heel anders kunnen lopen. In de aanloop naar de grootschalige Maaswerken van de jaren dertig circuleerden tekeningen waarbij de Maas niet ten westen maar ten oosten van Balgoij zou worden geleid. In dat geval was het ‘Durpke an de Moas’, zoals op de welkomstborden bij de kom staat, samen met Keent aan de Brabantse zijde gekomen. ,,En dan zouden we niet bij Ravenstein zijn gevoegd maar bij Grave", meent Van Haren. ,,Keent, Balgoij en Nederasselt waren vroeger helemaal gericht op Grave. Daar konden we tenminste met een vaste brug komen.” 

Brabants

Wie heden ten dage naar de ligging van Balgoij kijkt, die zal deze bewering met argwaan aanhoren. Het dorpje ligt onder de rook van Wijchen, waarmee het in de jaren vijftig ook gemeentelijk is samengevoegd. ,,Maar niemand ging daar heen. Er was geen rechtstreekse verbinding, omdat er een moerassig gebied tussen lag. Tot de jaren zestig kon je er alleen komen via een tolweg.” Het maakte dat Balgoij zich net als Keent eeuwenlang richtte op Brabant. Geen wonder dus dat het Balgoijs erg Brabants klinkt. ,,Veel boeren hier trouwden met een Brabantse. Dat heeft uiteindelijk z'n effect op de taal", weet van Haren. 

Quote

De Petjesbar in Overlangel was de ontmoe­tings­plaats voor Brabantse en Gelderse tieners

Petra Jans , Inwoonster Balgoij

Petra Jans (57) is van een heel andere generatie dan Ries van Haren. Maar ook in haar tijd was er nog veel liefdesverkeer over de rivier. ,,Ik kom uit Overlangel, maar woon al jaren in Balgoij. Net als mijn twee zussen. We hebben alle drie een Balgoijse man getroffen in de Petjesbar in Overlangel.” Die Petjesbar was decennia de ontmoetingsplaats voor Brabantse en Gelderse tieners. Dat de zaak in 2017 tot de grond toe afbrandde en tot op heden niet herbouwd, voelt voor Jans als een gemis. ,,Als ik dan zie dat ook de basisschool in Overlangel is gesloten, dan denk ik dat we het in Balgoij getroffen hebben. Een plek waar het dorp samenkomt om te feesten en een school als plek waar de kinderen vriendschappen sluiten zijn in mijn ogen twee essentiële voorzieningen.” 

School Overlangel

Het was juist die school in Overlangel die de inwoners van Keent deed kiezen voor Ravenstein en niet Grave als nieuwe gemeente, vertelt Piet van Erp. Van Erp is enthousiast heemkundige in Balgoij, al komt ook hij van oorsprong uit Brabant. Geffen om precies te zijn. ,,Als ik thuis boven uit het raam over de dijk kijk, dan zie ik Brabant nog  elke dag liggen. Dat was het compromis om hier te komen wonen", lacht hij. Terug naar Keent en  de Overlangelse school. ,,Het oude Balgoij lag vroeger veel verder van Keent dan het huidige centrum. De school werd niet daar gebouwd, maar ergens halverwege de twee dorpen. Ook de nieuwe kerk schoof een stuk richting Keent op.” Voor Van Erp signalen dat Balgoij en Keent steeds twee handen op één buik waren.

(tekst gaat verder onder kader)

BALGOIJ

- Het dorpje Balgoij telt ruim 700 inwoners. Tot 1923 vormde het met Keent een zelfstandige gemeente. Daarna werden de twee kernen bij Overasselt gevoegd. Sinds 1980 hoort Balgoij bij de gemeente Wijchen.

- Balgoij wordt in de officiële spelling met een lange ij geschreven. In de praktijk wordt vaak de Griekse y gebruikt. De naam Balgoy duikt voor het eerst op in geschriften uit 1172.

- Het dorp heeft nog een eigen basisschool, een dorpshuis en twee kerkspitsen. Op de plek waar het oorspronkelijke centrum van Balgoij was staat van de laat-middeleeuwse kerk alleen nog de toren. De pont over de Maas werd in 1940 gesaboteerd en kwam daarna nooit meer in de vaart. 

Roeiboot

Toen de twee kernen door de rivier gescheiden werden, voer er nog enkele jaren een pont. Schoolkinderen mochten gratis oversteken. In 1940 werd deze pont echter opgeblazen door het Nederlandse leger, bang als men was dat Duitse militairen het vaartuig zouden gebruiken om Brabant binnen te vallen. Er zou nooit meer een nieuw veer komen. ,,Er lag tot in de jaren vijftig wel een roeiboot waarmee mensen op verzoek naar de overkant werden gebracht”, weet Van Erp. 

Aan de Keentse kant van de Maas wonen geen mensen meer die nog een band voelen met Balgoij, vertelt Wim de Kleijn. ,,Van de zestig huizen die hier voor de Maaskanalisatie stonden, zijn er bijna geen behouden. De meeste bewoners verkochten hun grond en opstallen en vertrokken. In de plaats daarvan kwamen boeren die hier jarenlang in relatief isolement leefden. Onder hen mijn ouders.” De boeren werden op hun beurt weggekocht door Brabants Landschap. Keent is nu primair een natuurgebied. Het water is terug in de oude Maasbedding. ,,De geschiedenis herhaalt zich”, concludeert De Kleijn.  

Piet van Erp op het betonblok waaraan ooit de pont naar Keent was geketend.
Volledig scherm
Piet van Erp op het betonblok waaraan ooit de pont naar Keent was geketend. © Peter van Erp
  1. Bij online muziekcafé ‘Ons Mam’ komt het drankje uit de thuiskoelkast

    Bij online muziekcafé ‘Ons Mam’ komt het drankje uit de thuiskoel­kast

    OSS - Kledingvoorschriften zijn er niet, het favoriete drankje komt uit de thuiskoelkast, de barkruk is virtueel en de livemuziek is gratis te beluisteren. Enige beperking in onlinecafé Ons Mam dat vanavond officieel de digitale deuren opent, is dat er slechts honderd kroeglopers ín het café terecht kunnen. Voor de rest is er een livestream op Facebook waar ook precies staat hoe geïnteresseerden zich via de gratis Zoom-app kunnen aanmelden.