Bouwtekening van het St. Luciagesticht in de Begijnenstraat, speciaal voor besmettelijke zieken (1879).
Volledig scherm
Bouwtekening van het St. Luciagesticht in de Begijnenstraat, speciaal voor besmettelijke zieken (1879). © St. Historische Collectie Bernhove

Oss had ooit een speciaal ziekenhuis voor besmettelijke patiënten

Stille GetuigenOSS - Iedere dag is wel een dag waarop iets te vieren is of die aandacht vraagt voor een onrecht, onheil of misstand. Morgen is het Wereldgezondheidsdag. Dus let op uw gezondheid! 

Dezer dagen waarin we meer dan ooit met onze gezondheid bezig zijn een nogal overbodig attentiepunt. Maar de WHO die deze dag (7 april) ooit initieerde, vraagt dit jaar toevallig speciale aandacht voor verloskundigen en verplegend personeel. Mooi, maar ook nogal overbodig nu we al met regelmaat applaudisseren, zingen en spandoeken maken voor de werkers in de zorg en de handen aan het Coronabed.

Pestlijders bezoeken

De zorg voor onze zieken was van oudsher in handen van kloosterzusters en priesters. Zo probeerden al tijdens de pestepidemie van 1599 in Oss, de pastoors, met gevaar voor besmetting, alle pestlijders te bezoeken, al was het maar om hen de laatste sacramenten toe te dienen. 

Oude behoeftige vrouwen en mannen

Toen in de loop van de negentiende eeuw de gezondheidszorg langzaam professionaliseerde, konden de zieken en hulpbehoevenden van Oss terecht bij de Zusters van Liefde. Vanaf 1876 in het ‘gasthuis voor oude behoeftige vrouwen en mannen’, en in hun ziekenhuis, dat vanaf 1913 in de Begijnenstraat een eigen gebouw kreeg. De Osse huisarts fungeerde daar als ‘geneesheer en heelmeester’. 

Huisje met vier bedden

In 1872 eiste het provinciebestuur op grond van dan nieuwe ‘Wet voor Besmettelijke Ziekten’, dat er een voor besmettelijke patiënten een aparte voorziening gerealiseerd moest worden. Hoge eisen werden daar niet aan gesteld: ‘Een huisje met vier bedden, vrij gelegen om besmettingsgevaar tegen te gaan’ werd toereikend geacht. Desondanks vond de gemeenteraad zo'n voorziening te duur. 

Druk op de ketel

Deken Piggen probeerde zelfs met bouwtekeningen zoveel mogelijk druk op de ketel te zetten en uiteindelijk ging de gemeente in 1879 over tot het aankopen van een huisje met tuin in de Begijnenstraat met in het achterhoofd dat daar in de toekomst ook een 'echt' ziekenhuis gebouwd zou worden. En zo verrees daar in 1880 het St. Lucia gesticht voor besmettelijke zieken. Geen overbodige luxe want er waren dat jaar zoveel Ossenaren aan besmettelijke ziekten overleden dat 'de buren niet genegen waren de lijken te begraven'. Ook geen gemeentetaak vond de raad, het kerkbestuur moest het maar regelen. 

Pokken en roodvonk

Het ‘besmettelijke ziekenhuis’ kampte met veel moeilijkheden door gebrek aan personeel. In 1904 meldde de kroniek van de zusters dat zuster Benilda onafgebroken aan het werk was voor ‘veel besmettelijke zieken' die leden aan difteritis, pokken en roodvonk. Toen Oss in de jaren dertig was aangewezen als centrale plaats in de regio voor de uitvoering van de Besmettelijke Ziektenwet, brak er in 1934-'35 wederom een hardnekkige difterie- en roodvonkepidemie uit. Er lagen toen 21 zieken in het Luciagesticht, ver boven de capaciteit. Normaal waren dat er jaarlijks drie à vier. Een noodzakelijk uitbreiding tot 12 bedden (20.000 gulden) vonden de gemeenten in de regio te duur. Het werd dus wachten tot de epidemie overwaaide of op het moment dat het kerkbestuur je wilde begraven.

  1. Trampolinespringer Milco Abrahams uit Oss maakt salto's nu noodgedwongen buiten: ‘Het is niet ideaal’

    Trampoline­sprin­ger Milco Abrahams uit Oss maakt salto's nu noodgedwon­gen buiten: ‘Het is niet ideaal’

    OSS - Het is een gek gezicht: op het plein tussen de Maasporthal en de sporthal van sportvereniging Flik Flak in Den Bosch springen trampolines in het oog. Zo'n vijf tot zes meter boven de trampolines maakt Ossenaar Milco Abrahams zijn salto's en schroeven in de buitenlucht. ,,Het is niet ideaal, maar ik ben al lang blij dat ik weer wat kan doen", zegt het 19-jarige talent, dat in december nog deelnam aan het WK in Tokio.