Volledig scherm
© Dolph Cantrijn

'Ik functioneerde slecht onder leiderschap Jan Marijnissen'

INTERVIEWOSS - Oud-Kamerlid Sharon Gesthuizen is de eerste politica die via haar boek een inkijkje geeft in de gesloten SP-fractie. Ze voelde zich er niet veilig en kreeg een burn-out. Over de dominantie van Ossenaar Jan Marijnissen, de mislukking van Agnes Kant en het falende campagneteam van Emile Roemer.

,,Ik heb dagboeken bijgehouden sinds mijn burn-out. Maar dit heb ik uit mijn hoofd geschreven'', zegt Gesthuizen aan de eettafel in haar Haagse woonkamer. Inmiddels is ze voorzitter van twee brancheverenigingen, heeft ze weer een eigen bedrijfje en maakt tijd voor haar passie: beeldhouwen. Haar boek 'Schoonheid, macht liefde in het leven en de politiek' is een persoonlijk, kwetsbaar en meeslepend geschreven boek.

U beschrijft dat de fractiecultuur van de SP onder Marijnissen keihard was en uw gevoel voor veiligheid ondermijnde.

,,Klopt. En niet voor mij alleen. Voor mij was het niet gezond. Ik functioneer niet goed onder dat soort leiderschap. Na een jaar, toen ik die burn-out kreeg, moest ik erover praten. Dat voelde als een breuk met loyaliteit, het voelde als verraad. Pas daarna besefte ik dat anderen om me heen er moeite mee hadden. En dat sommige mensen daarom weg gingen.''

U verwijt fractievoorzitter Jan Marijnissen en Agnes Kant dat ze slecht omgingen met uw burn-out.

,,Met Jan heb ik niet veel contact gehad, een keer gemaild. Agnes was vooral heel erg bezorgd. Ze heeft geprobeerd me te bemoederen, maar ik had juist vertrouwen nodig. Geen controle.''

U kreeg meermalen naar uw hoofd: het is je eigen schuld, ik heb je altijd gewaarschuwd. Daar herstelt iemand niet van die een burn-out heeft.

,,Nee, maar het duurde lang voordat ik zelf inzag dat men niet het recht had op die manier met me om te gaan. En het was ook zo dat Agnes tegen me had gezegd: ben je niet te druk? Mijn agenda stond altijd vol. Maar door de sfeer waarin ik moest werken, durfde ik geen grenzen aan te geven. Het was nooit goed of goed genoeg. Dat was ziekmakend.''

(artikel gaat verder onder de foto)

Volledig scherm

U vraagt zich af: 'Hoe komt het toch dat iedereen het altijd met Jan Marijnissen eens is?' Hoe kan dat?

,,Je gelooft ergens in. We waren ook allemaal volwassen mensen. Er zit ook een stemmetje in je achterhoofd dat zegt: laten we nou niet zo’n clubje worden als alle anderen, met richtingenvleugels met geklets. Pas later besefte ik dat loyaliteit aan een partij of ideaal niet betekent dat je onbegrensd loyaal moet zijn aan een persoon.''

U beschrijft dat iedereen zich schikt als Jan Marijnissen buldert.

Volledig scherm

,,Op het moment dat er wordt gebulderd, zijn er mensen die hun schouders ophalen en mensen die het moeilijk vinden. In principe wil je erin geloven dat je bij een idealistische organisatie in een complexe  wereld werkt. Je hebt een toren van loyaliteit gebouwd die je overeind wilt houden, je wilt daarin geloven. Dáár gaat je energie in zitten. Ik voelde me er heel onprettig onder. Het moest heel erg passen in de visie van één iemand. Op een gegeven moment denk je: is dat nou echt de visie van de hele partij? Het was een monocultuur. Het negatieve raakte me veel meer, dat had veel meer impact. Als het om eendracht gaat zit de SP op de schaal van 1 op 10 dicht bij het uiterste. Dat is de manier waarop wij het doen. Eendracht. Daarin moet je niet doorschieten.''

Hoe kon u het elf jaar lang volhouden als u zo kritisch bent?

,,Na het vertrek van Jan Marijnissen ging het al beter. En onder Roemer gingen de luiken open.''

Jan Marijnissen bleef fractielid toen Agnes Kant fractievoorzitter werd. Mislukte zij daardoor?

,,Jan is iemand die het niet kan laten gaan zoals het gaat. Je kunt maar één kapitein op het schip kunt hebben en er waren er op dat moment twee. Naar mijn idee kon hij het niet loslaten. Uiteindelijk vertrouwde hij het alleen zichzelf toe en anderen niet.''

Hebt u Marijnissen zijn gedrag vergeven?

,,Hmm... Weet je, ik ben er niet meer boos of verontwaardigd over. Maar als ik geen voortschrijdend inzicht of spijt heb gezien, ja, dan vind ik ook niet dat er iets te vergeven valt. Ik snap beter door mijn eigen tien jaar in de Kamer en door dit boek te schrijven, hoe ongelooflijk hoog de druk is. Voor fractievoorzitters is die onmenselijk hoog.''

De SP-top maakte een amateuristische indruk tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2012.

Volledig scherm

,,Absoluut. Ik weet niet hoe dat kan. We hadden dat achteraf objectief moeten onderzoeken, de manier waarop de mensen rond Emile de campagne hebben aangepakt. Het is een van de redenen waarom ik partijvoorzitter wilde worden. Het is heel macho om je niet kwetsbaar op te stellen in de politiek. Soms kunnen vrouwen dat toch beter dan mannen: ook hun fouten benoemen. Dat streek mij zo tegen de haren in. Omdat ik dacht: verdomme! Alles wat ik niet goed deed, kreeg ik te horen. En dan falen op zo’n belangrijk moment! Komt het campagneteam hier dan nog even verantwoording afleggen? Niet dus.''

Maar evenals in 2012 lag het in 2017 volgens Roemer aan de media dat de SP niet boven de 15 zetels uitkwam.

,,Die lekkende Kamerleden in het AD hebben hem geen goed gedaan, maar we stonden al slecht in de peilingen. Naar mijn indruk was de interne kritiek: we zijn niet genoeg eendrachtig geweest.''

Wat is het verschil tussen de Sharon die de SP-fractie in kwam en de Sharon die eruit stapte?

,,Behalve die elf jaar...? Ik ben een stuk minder naïef. Idealisme is mooi, maar het is ook wel goed dat je wat naïviteit kwijtraakt. Ik ben mijn idealen blijven vasthouden en koesteren, maar realistischer geworden over de haalbaarheid. Daardoor krijg je ook wat meer mededogen, omdat je zelf ook fouten maakt.''