Volledig scherm
W.F. Hermans op een rommelmarkt

De ironische gang van een typemachine

Do 13 jun: In het Brabants Dagblad werd recent uit de doeken gegaan hoe het toch met de collectie schrijfmachines van WF Hermans af gaat lopen. Nu museum Scryption gesloten is, dwaalt de collectie een beetje door het land en is tijdelijk geparkeerd bij Stichting Onterfd Goed in Den Bosch.

door gastblogger PJ Ooms

De stad Groningen wil de collectie van de auteur overnemen, schrijft Mieske van Eck: “de stad nota bene die de schrijver woedend de rug toekeerde, en er maar meteen een vilein boek over schreef met de titel Onder professoren.”

Maar eigenlijk is het nog mooier te vertellen waarom de collectie überhaupt in Tilburg terecht kwam?! Een stad die Hermans nog meer gehaat moet hebben dan Groningen!

De stad namelijk waar de grootste vijand van de schrijver domicilie hield: het Idil, de Informatie Dienst Inzake Lectuur; een katholiek ‘censuur’-bureau dat voor haar achterban de nieuw-verschenen boeken toetste en desnoods van een verbodsbepaling voorzag.

Geen wonder dat Hermans doorgaans over dit Idil sprak als ‘het rooms-katholiek culturele terreurinstituut’. Zijn boek de tranen der Acacia’s werd bij monde van ene heer Verbiest van dit instituut gekwalificeerd als: ‘een kwelling om te lezen’ en ‘een boek waar de walgelijke levenszinloosheid u tegemoet walmt’.

Het is maar dat u het weet.

Dat na zijn dood de collectie van zijn typemachines uitgerekend in Tilburg terecht kwam is al curieus, maar nog opmerkelijker was het dat de collectie samengevoegd werd met die van ene frater Ferrerius van den Berg van de Fraters van Tilburg. Een organisatie die ook verantwoordelijk was voor dát bovengenoemde Idil. ( Later vormde deze verzameling mede de collectie van museum Scryption.)

Ik weet niet of Hermans zich om zou hebben gedraaid in zijn graf als hij geweten zou hebben dat zijn collectie in handen van de vijand was gevallen, of met een sardonische blik genoegen zou hebben genomen met deze constructie onder het motto ‘mijn letters vrat je niet maar je zult nu eindeloos voor de verwekker daarvan moeten zorgen’.

Ironisch is het wel natuurlijk, en ik vind het zelf wel een opwekkende gedachte dat – mogelijkerwijs - de typemachines van de heer Verbiest van dat Idil en die van Hermans wellicht al die jaren gebroederlijk naast elkaar het museum hebben bemand! Zijn we toch nog wat opgeschoten met de geschiedenis zou je kunnen zeggen.

Eigenlijk kan het niet anders dan dat Uitgeverij Zwijsen - want: ook voortgekomen uit het conglomeraat rond de Fraters van Tilburg - een ruimhartig bod doet op de collectie; als een soort wiedergutmachung aan Neerlands beroemdste schrijver.

Kan de collectie fraai tentoongesteld worden in dat kantoorpand daar aan de Spoorlaan. Visueel aantrekkelijk maken we het door 2 typemachines in breedbeeld de polemieken van Hermans en dat Idil tegen elkaar te laten tikken.

En die liegen er niet om, kan ik u verzekeren.

Bron: WF Hermans Mandarijnen op zwavelzuur