Volledig scherm
SP-leider Lilian Marijnissen © ANP

Geef de werknemer een eerlijk deel van de winst

OpinieDe economie is op stoom en er zijn meer vacatures dan sollicitanten. Maar de lonen stijgen niet. Winsten verdwijnen nu vooral in de zakken van aandeelhouders, stellen Lilian Marijnissen en Mahir Alkaya.

Hoewel de economie fors blijft groeien en er een recordaantal vacatures is, stijgen de lonen amper mee. Sterker nog, in vergelijking met de prijzen zijn ze zelfs gedaald. De reactie van economen hierop is veelzeggend. ‘Raadselachtig’ en ‘niet te verklaren’.

‘Gouden aandeel’

Quote

Het ‘gouden aandeel’ geeft werknemers recht op inspraak bij ingrijpen­de beslissin­gen en recht op winstde­ling

Wat kunnen we hieruit concluderen? De economische normen deugen niet. Tijd om die te veranderen met een ‘gouden aandeel’ voor werkenden. Al dertig jaar wordt aan bedrijven alle ruimte gegeven te streven naar winstmaximalisatie voor de aandeelhouders. Zo is de winstbelasting in dertig jaar gehalveerd. Ook zijn onzekere contracten de nieuwe norm geworden. De gedachte was dat winst voor de bedrijven goed is voor ons allemaal. De winsten rezen inderdaad de pan uit. De 75 grootste beursfondsen maakten nog nooit zo veel winst: 66 miljard in 2018.

Tegelijkertijd merkten werknemers daar weinig van: 70 procent van de totale winst belandde in de zakken van aandeelhouders. Het aantal banen groeide amper. Sterker: bij de meeste van deze bedrijven loopt de werkgelegenheid terug. Het is door deze cijfers dat de neoliberale economen nu met de handen in het haar zitten. Want groeiende winsten blijken helemaal geen garantie voor groeiende welvaart voor iedereen. En ook voor bedrijven zelf kan een eenzijdige blik op aandeelhouderswaarde schadelijk zijn.

Het is daarom tijd om de balans tussen kapitaal en arbeid te herstellen. Zonder werkenden is er geen winst. Is het dan niet rechtvaardig dat ze daar hun eerlijke deel van kunnen opeisen? Wij nemen daarom het initiatief voor een ‘gouden aandeel’ voor werkenden. Bij elk bedrijf in Nederland met meer dan honderd werknemers krijgt de werknemersvereniging een niet verhandelbaar aandeel. Dat aandeel geeft de werknemers recht op inspraak bij ingrijpende beslissingen van het bedrijf en recht op winstdeling. Zo kunnen overnames, fusies en exorbitante salarisverhogingen voor de bedrijfstop niet meer plaatsvinden zonder toestemming van de werknemers. Dat geeft niet alleen méér betrokkenheid bij het werk, het zal bedrijven ook dwingen hun werknemers fatsoenlijk te belonen.

Eerlijk deel voor iedereen

Het gouden aandeel geeft ook recht op winstdeling. Zo profiteren werknemers mee wanneer er dividend wordt uitgekeerd aan de aandeelhouders. Iedere werknemer krijgt een even groot deel van deze winstuitkering. Het minimumpercentage leggen we vast in de wet. Vakbonden kunnen altijd een groter deel uitonderhandelen, als daar ruimte voor is. Winstdeling en zeggenschap als tegenhanger van de almacht van aandeelhouders.

Van veertig jaar feest voor de enkeling aan de top naar een eerlijk deel voor iedereen. Geen dictaten uit de directiekamer, maar democratisering van het werk. Zo zetten we een eerste stap op weg naar een nieuwe, rechtvaardige economie. 

Lilian Marijnissen is SP-fractievoorzitter in de Tweede Kamer en Mahir Alkaya is SP-Kamerlid.

Volledig scherm
Mahir Alkaya (SP) in de Tweede Kamer © ANP