Volledig scherm
Thierry Baudet (Forum voor Democratie) en VVD-leider Mark Rutte voorafgaand aan een debat in de Rode Hoed onder leiding van presentator Jeroen Pauw (helemaal links op de foto). © ANP

Is er wel sprake van een tweestrijd tussen Forum en VVD?

Er staan vandaag zestien partijen op het stembiljet, maar VVD en Forum voor Democratie reduceerden de Europese verkiezingscampagne tot een tweestrijd. Gaan de kiezers daarin mee?

Worden VVD en Forum voor Democratie (FvD) de grootste Nederlandse partijen in het Europees parlement? Of wordt het een spreekwoordelijk gevalletje ‘waar twee honden vechten om een been, gaat de derde er mee heen’?

Met een tweestrijd hoopten zowel VVD-leider en premier Mark Rutte als Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet electoraal garen te spinnen, zoals zo’n duel in het verleden al eerder twee partijen tot grote hoogten wist te stuwen. Maar een slotpeiling van onderzoeksbureau Kantar liet gisteren zien dat de VVD nek aan nek gaat met een andere partij: de PvdA van Eurocommissaris Frans Timmermans (beiden vijf zetels), die tevens de ‘Spitzenkandidat’ is voor de Europese sociaaldemocraten. FvD komt in die peiling uit op 4 zetels.

Timmermans-effect

De gepeilde opmars van de PvdA zou je het Timmermans-effect kunnen noemen. Hij is de enige van de Europese lijsttrekkers die op enige naamsbekendheid kan rekenen. Wie zou Arnout Hoekstra (SP) op straat herkennen? Of Anja Hazekamp (PvdD)? Toine Manders (50Plus) misschien? Van alle kiezers kent 69 procent de naam van Frans Timmermans, bleek eerder deze maand uit onderzoek. Een aantal VVD’ers was er zelfs heilig van overtuigd dat hij hún lijsttrekker is.

Dat werpt toch de vraag op hoe de slotfase van de campagne was gelopen als het originele plan van het tv-programma Pauw was doorgegaan. De redactie had namelijk aanvankelijk Timmermans uitgenodigd om het op te nemen tegen Baudet. Maar de PvdA’er weigerde. Volgens de redactie van Pauw wil Timmermans daar niet meer aanschuiven sinds hij in 2014 in de problemen kwam na zijn opmerking in het tv-programma dat een MH17-slachtoffer nog tijd had gehad een zuurstofkapje op te zetten. De woordvoerder van Timmermans zegt dat dit geen rol speelde. De PvdA-lijsttrekker zag een debat met Baudet niet zitten – in welk programma dan ook. Hij wilde in debat met zijn tegenstanders uit de Europese politiek: de andere kandidaat-voorzitter Manfred Weber voor de Europese Commissie en de andere Nederlandse lijsttrekkers voor het Europees Parlement.

Zo liep Timmermans wél een groot podium mis; er keken gisteren anderhalf miljoen mensen naar het debat tussen Rutte en Baudet. Ter vergelijking: voor het slotdebat waar wél Europese lijsttrekkers – ook Timmermans – aan deelnamen, schakelden een miljoen kijkers in – toch een derde minder.

Geen gebrek aan interesse

Quote

Alle slotpeilin­gen benadruk­ken dat de verhoudin­gen tussen de partijen door de laatste debatavond van gisteren ‘nog danig kunnen veranderen’

Aan een gebrek aan interesse ligt het niet, zou je op basis van de kijkcijfers zeggen. Al ging het deze Europese verkiezingscampagne bar weinig over Europa zélf. En als het al over Brussel ging, was het teruggebracht tot de vraag of er méér of minder Europa moest zijn – ook een twistpunt van Rutte en Baudet.

Het merendeel van de Nederlandse kiezer is groot voorstander van Europese samenwerking, zo blijkt uit onderzoeken, en vindt ook dat kiezers invloed moeten hebben op de Europese politiek. De vraag is of ze er ook voor naar de stembus gaan vandaag. De opkomst is bij Europese verkiezingen doorgaans laag – 37 procent in 2014.

Als de (vermeende) tweestrijd kiezers heeft weten te mobiliseren, kan ook de strategie van Rutte en Baudet nog steeds gunstig uitpakken voor VVD en FvD. In een andere slotpeiling, die van EenVandaag en Ipsos, gaan de twee rechtse kemphanen wél samen aan kop met beiden vijf zetels. De PvdA blijft daar steken op 3 zetels, net als GroenLinks en CDA.

Alle slotpeilingen benadrukken dat de verhoudingen tussen de partijen door de laatste debatavond van gisteren ‘nog danig kunnen veranderen’. De ontknoping laat nog even op zich wachten. Vanavond verschijnt alleen een exitpoll, de echte uitslagen komen pas zondagavond laat.

Bekijk hieronder alles wat je moet weten over de Europese verkiezingen:

Volledig scherm
Frans Timmermans (PvdA) blijkt aanvankelijk te zijn uitgenodigd om het op te nemen tegen Baudet door de redactie van het tv-programma Pauw © ANP