Volledig scherm
Nederlandse commando's tijdens een patrouille richting de stad Bakal in Mali. © ANP

Snoeihard rapport: Missie Mali één en al improvisatie

De militaire missie in Mali ondermijnt de hele krijgsmacht. Om de missie mogelijk te maken, moeten eenheden in Nederland mankracht en materieel afstaan. Daardoor komen niet alleen die eenheden in de problemen, maar ook de militairen die zich voorbereiden op een uitzending naar het Afrikaanse land. Alleen dankzij improvisatie kan de missie überhaupt worden uitgevoerd.

Volledig scherm
Toenmalig minister Hennis tijdens een bezoek aan de Nederlandse militairen in Mali in februari 2017. © ANP

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer vandaag in een snoeihard rapport over de missie in Mali, waarin het de ‘haalbaarheid en houdbaarheid’ van Nederlandse militaire missies als ‘twijfelachtig’ bestempelt. De Rekenkamer doet een klemmend beroep op zowel kabinet als Tweede Kamer om bij besluiten over missies rekening te houden met ‘de draagkracht van de krijgsmacht’. Gisteren lekte al uit dat het kabinet de missie gaat afbouwen en in de loop van 2019 stopt.

Door de manier waarop de politiek over verlenging van de missie besloot – steeds voor een jaar – werden er geen structurele oplossingen voor problemen gezocht. De strijdkrachten konden dat met improvisatie opvangen, maar volgens de Rekenkamer is de rek er sinds dit jaar wel uit. ,,Goed improviseren kan alleen op basis van een goede voorbereiding'', schrijven de onderzoekers.

Maar de minister van Defensie – tot oktober 2017 Jeanine Hennis (VVD), vervolgens als interim-minister Klaas Dijkhoff, nu Ank Bijleveld (CDA) – zorgde er niet voor dat eenheden zich genoeg konden voorbereiden op de missie, stelt de Rekenkamer. Omdat al het benodigde materieel naar Mali moest, konden militairen die zich opmaakten voor een uitzending niet of nauwelijks oefenen. Er was een tekort aan terreinwagens en nachtzichtkijkers. Van radio’s voor de satellietcommunicatie ontbraken cruciale onderdelen zoals de antenne.

Geen vertrouwen in materieel

Eenmaal in Mali was de situatie niet veel beter. Omdat militairen in Nederland niet konden rijden in de terreinvoertuigen, moesten examinatoren worden ingevlogen om in Mali rijexamens af te nemen. In voertuigen zaten scheuren, onderhoud gebeurde zelden op tijd. Eind vorig jaar had 78 procent van de militairen geen vertrouwen meer in het eigen materieel.

De Rekenkamer onderzocht een eenheid die actief is in Mali, een lichte infanterie en verkenningseenheid van de landmacht. De conclusies zijn echter exemplarisch voor de hele krijgsmacht. De ‘voetafdruk’ die een missie achterlaat op de rest van de krijgsmacht, stelt de Rekenkamer, is vaak groter dan de missie doet vermoeden.

Missiedruk

Defensie was vorig jaar met achttien militaire missies actief in zeventien landen. Die ‘hoge missiedruk’ trekt een zware wissel op de krijgsmacht. Door al die missies komt de kabinetsdoelstelling om in 2021 de basisgereedheid van de krijgsmacht hersteld te hebben in gevaar, zo waarschuwt de Rekenkamer.

Eind vorig jaar kwam de Onderzoeksraad voor Veiligheid met een hard rapport over de missie in Mali. Door allerlei fouten met munitie kwamen daar in de zomer van 2016 twee Nederlandse militairen om het leven.

Bezuinigingen

In de Kamer is bezorgd, maar niet verrast gereageerd. ,,Het geeft wederom aan: pas op de plaats bij Defensie is nodig", aldus Salima Belhaj van regeringspartij D66. Volgens haar kan het rapport niet zonder gevolgen blijven. ,,De ambities en middelen moeten terug in balans bij Defensie." 

Het kabinet laat in reactie weten de aanbevelingen 'zeer ter harte' te nemen en zegt de 
inzet in missies 'kritisch tegen het licht te hebben gehouden'. De toegenomen druk zou onder meer te wijten zijn aan de jarenlange bezuinigingen op de krijgsmacht. Joël Voordewind (ChristenUnie) vindt het een 'zeer verontrustend' rapport dat zwaar moet meewegen bij een besluit over toekomst van de missies.

SP-Kamerlid Sadet Karabulut wil een debat over de kwestie. ,,Training, materieel en onderhoud schieten te kort; de missie is illustratief voor de staat van de krijgsmacht." Ook PVV'er Emiel van Dijk wil snel een debat.

  1. Arie Slob over bacteriële infectie: het had anders kunnen aflopen
    PREMIUM
    Video

    Arie Slob over bacteriële infectie: het had anders kunnen aflopen

    Dit is de zevende aflevering van de interviewserie Vissen met Jan, waarin politiek verslaggever Jan Hoedeman elke week met een politicus praat over leven en politiek. Deze week: minister Arie Slob van Onderwijs. Hij wilde met zijn vrouw en de vouwwagen op pad, maar een bedreigende bacteriële infectie hield dat tegen. Slob over zijn terugkeer in Den Haag. ,,Tijdens de kabinetsformatie begon het bij mij te kriebelen.’’