Maarten van der Weijden
Volledig scherm
Maarten van der Weijden © Frank van Engelen

'Die gouden medaille? Dat was een kwestie van geluk'

Als topsporters stonden ze in het middelpunt van de belangstelling, maar na hun carrière volgde de stilte. Brabants Dagblad zoekt ze op, die topsporters van toen: waar zijn ze gebleven en waar houden ze zich vandaag de dag mee bezig? Aflevering 16: Maarten van der Weijden (36), de olympisch kampioen die neerstreek in Waspik.

Hij is allang gestopt als langeafstandszwemmer, maar tegenwoordig maakt Maarten van der Weijden langere tochten dan ooit. Het ultieme doel? De Elfstedentocht, 200 kilometer (!) zwemmen.

Olympisch kampioen Van der Weijden (nu 36) timmerde als financiële man bij Unilever hard aan de weg, toen hij in 2015 een rigoureuze keuze maakte. Hij was al eens een halfjaar uitgezonden naar Jakarta, een nieuwe stap in Londen of New York lonkte. Maar, vroeg hij zich af, is dat wel wat ik wil? Nee, was het antwoord, en dus zegde hij na ruim vijf jaar zijn baan bij Unilever op. Verhuizen deed hij vervolgens wel, maar hij verruilde Rotterdam niet voor Londen of New York, maar voor Waspik, waar hij woont in een voormalige leerlooierij uit 1868. Waspik? ,,Ja", klinkt het monter. ,,Lekker rustig. Mijn vrouw en ik zijn allebei opgegroeid in een dorp. Ik in Warmenhuizen in Noord-Holland, zij in de provincie Zeeland. Fijn om weer in een dorp te wonen. Ook voor onze twee dochters, die hebben hier alle ruimte om te ravotten."

Eerder al, in 2008, nam hij ook zo'n rigoureus besluit. 27 jaar was hij pas, als topsporter in de kracht van zijn leven - even daarvoor had hij nog olympisch goud behaald. Maar hij wilde niet langer 'een slaaf van zijn eigen prestatiedrang zijn'. Iedere dag zeven uur trainen en vijftien uur bivakkeren in een hoogtetent om extra rode bloedlichaampjes aan te maken - het was genoeg geweest. Hij schreef een boek over zijn transformatie van kankerpatiënt tot olympisch kampioen, trok het land in met lezingen en ging dus bij Unilever aan de slag. ,,Mensen laten zich vaak leiden door wat anderen denken dat goed is. Ik ook: als jongetje ging ik zwemmen omdat mijn ouders dat een goed plan vonden; later ging ik wiskunde studeren omdat mijn vader wiskundedocent was en zo'n studie toch wel handig zou zijn... Maar tijdens mijn ziekte werd ik me heel bewust van de vergankelijkheid. Sindsdien vraag ik me steeds af: wat wil ik zelf? Zo ging het ook bij Unilever. Voor collega's was de stap naar Londen of New York hartstikke logisch. Maar zelf vroeg ik me af: wil ik dit wel? Nee dus."

Begrijp hem niet verkeerd, hij vond het bedrijfsleven 'superleuk'. Maar er zijn dingen die Van der Weijden belangrijker vindt: zijn gezin, maar ook het delen van zijn verhaal en zijn stichting waarmee hij geld inzamelt voor kankeronderzoek. ,,Ik heb veel geluk gehad", zegt hij over het waarom van die stichting. Geluk dat hij kanker overleefde, niet omdat hij harder vocht dan anderen, maar omdat bij hem de behandeling toevallig wél aansloeg. Geluk dat hij, tegen de verwachtingen van de artsen in, zijn vruchtbaarheid behield en twee dochters kreeg. Ja, zelfs dat olympisch goud ziet hij als geluk. Natuurlijk, hij had er als een bezetene naartoe gewerkt. ,,Maar dat mijn twee concurrenten op het beslissende moment vooral elkaar dwars zaten, dat was geluk. En dat ik een longinhoud heb van twaalf liter in plaats van de gebruikelijke zes, waardoor ik hoger in het water lig en minder weerstand heb, dat is óók geluk. Dat besef van geluk en pech maakt me heel dankbaar. Maar het voelt soms ook oneerlijk. Waarom heb ik kanker overleefd en een ander niet? Vanuit die dankbaarheid wil ik graag iets terugdoen."

Maarten van der Weijden, oud Olympisch- en Wereldkampioen open water zwemmen.
Volledig scherm
Maarten van der Weijden, oud Olympisch- en Wereldkampioen open water zwemmen. © ANP

Marathon

Iets terugdoen betekent in zijn geval: geld inzamelen om de medici in staat te stellen de ziekte te bestrijden. Het is zíjn manier van strijden tegen kanker. Daarom dook hij in 2016 ook weer het water in. Sinds zijn afscheid in 2008 had hij amper gezwommen. ,,Mijn doel viel weg. Ineens was baantjes trekken zinloos. Vreselijk vond ik het." Maar toen KWF Kankerbestrijding hem vroeg mee te doen aan de Marathonweken en zo geld in te zamelen, kwam hij toch weer bij het zwembad uit. ,,Ik heb ook wel wat anders geprobeerd, zoals de marathon van New York. Deed ik bijna vijf uur over, ik werd zelfs voorbij gelopen door obese 60-plussers. Nou, lekker inspirerend... Dus ben ik maar een marathon gaan zwemmen, dat kan ik wél." Pardon, 42,1 kilometer? ,,Ja. Ik had ook voor de 10 kilometer kunnen gaan (de afstand waarop hij olympisch goud won, red.), maar dat is geen uitdaging. Het moet wel 'echt' zijn; er moet ook een kans zijn dat het niet lukt."

Het lukte ('Mijn lichaam went snel aan extreme inspanningen') en Van der Weijden zamelde een mooi bedrag in. Tegelijkertijd was het de kiem van weer een nieuwe uitdaging. De Elfstedentocht, flitste het ineens door zijn hoofd. ,,Ik droom altijd van het meest extreme. Dus zocht ik direct op hoe ver dat nou is, zo'n Elfstedentocht. 200 kilometer dus. Goh, dacht ik, geen idee of dat lukt, maar het zou wel heel gaaf zijn."

Maarten van der Weijden
Volledig scherm
Maarten van der Weijden © Maarten van der Weijden

Het afgelopen halfjaar testte hij zich, maar het testen werd al vlug trainen. 24 uur in het zwembad (hij kwam tot 99,450 kilometer, op amper 2,5 kilometer van het wereldrecord), van Amsterdam naar Rotterdam (80 kilometer in bijna 24 uur), een dubbele oversteek van het Kanaal (van Dover naar Calais en weer terug in minder dan 19 uur)... Krankzinnige ondernemingen, met in zijn achterhoofd dus die nog veel krankzinniger onderneming in augustus volgend jaar, de 200 kilometer van de Elfstedentocht. In twee en een halve dag hoopt hij de klus te klaren. ,,Of dat gaat lukken? Geen idee, maar dat is ook niet het belangrijkste. Het gaat erom dat er geld binnenkomt voor kankeronderzoek. Ik nodig dan ook iedereen uit om zoveel mogelijk sponsoren voor zich te winnen en een stukje mee te zwemmen, zodat we samen toekomstige patiënten kunnen helpen. Dat is veel meer waard dan de eindtijd."

Synopsis

Geboren op 31 maart 1981 in Alkmaar.

Boekte als zwemmer zijn grootste successen op de lange afstand, met goud op de 10 kilometer op de Olympische Spelen van Peking in 2008 als hoogtepunt.

Geeft lezingen en zet zich met zijn stichting in voor de strijd tegen kanker - zelf herstelde hij van leukemie. Zwemt in augustus volgend jaar de Elfstedentocht om geld in te zamelen voor kankeronderzoek. Meezwemmen? maartenvanderweijdenfoundation.nl.