Volledig scherm
Adriaen van Wesel, Eikenhout met resten polychromie, onderdeel van een verdwenen altaarretabal. Collectie: Museum Het Zwanenbroedershuis, foto Michiel Elsevier Stokmans © eter cox

Een 'duivels dilemma' gaf Zwanenbroeders richting

DEN BOSCH - Een door ontwerpers Kranen en Gille gemaakte lange tafel slingert zich aaneengesloten door drie zalen van Het Noordbrabants Museum. Maar halverwege zit er een gat. Dat is symbolisch, zegt Joris Westerink, tentoonstellingsmaker bij het Bossche museum. 

De onderbreking staat voor het kantelpunt in de 700-jarige geschiedenis van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap. 1642, het jaar waarin Johan Wolfert van Brederode, de protestante gouverneur van de stad, toegang vroeg en kreeg tot de katholieke broederschap. 'Een duivels dilemma' noemt de historicus Jan van Oudheusden dat in de catalogus Geloven in vriendschap, 700 jaar Broederschap. Want de gezworen leden van de broederschap wisten dondersgoed wat het zou betekenen als ze Van Brederode zouden weigeren. Want met Van Brederode hadden nog tien anderen toegang gevraagd, allemaal niet-katholieken. De Staatsen die het bestuur hadden overgenomen nadat Frederik Hendrik in 1629 de stad had veroverd op de Spanjaarden, zouden de broederschap bij een weigering zeker opheffen.

Oecumenisch

In een bewogen vergadering besloten 28 van de 51 aanwezige leden dat Van Brederode en de zijnen konden komen. Het betekende meteen dat het hele fundament onder de broederschap werd weggeslagen. De oorspronkelijke doel, de verering van Maria, moest worden verlaten. In 1642 kwamen er nieuwe statuten. Er werd een nieuw kerndoel geformuleerd: de eenheid en de vriendschap tussen christenen. Daarmee werd de broederschap een van de eerste oecumenische organisaties.

De zeven eeuwen tellende geschiedenis van de broederschap wordt in Het Noordbrabants Museum fraai geïllustreerd. Met behulp van de collectie van de Broederschap, met voorwerpen uit andere verzamelingen maakten Westerink en de Zwanenbroeders er een boeiende tentoonstelling van.

Koning Willem Alexander, het meest bekende lid van de Broederschap, opent vrijdagmiddag de expositie. Die is te zien vanaf zaterdag tot en met 3 juni in Het Noordbrabants Museum, Den Bosch.

Volledig scherm
Bezoek Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik aan het Zwanenbroedershuis in 1904. Foto BHIC. © bhic
Volledig scherm
Aflaatbrief van 10 bisschoppen voor de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap (1335). Collectie Museum Het Zwanenbroedershuis foto BHIC. © Bhic
BD gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Den Bosch

Den Bosch e.o.