Volledig scherm
Oppositieoverleg over veehouderij in Brabant © Chris van Mersbergen/BD

LIVE: Marathondebat over toekomst Brabantse boeren nadert finale, CDA en PVV met motie van afkeuring

DEBAT TOEKOMST VEEHOUDERIJDEN BOSCH - Brabant wil tot 2020 geen nieuwe geitenhouderijen in de provincie. Een meerderheid in Provinciale Staten vindt dat de gezondheidsrisico’s te groot zijn, blijkt uit een brief die vrijdagavond tijdens het debat over de toekomst van de veehouderij is verspreid. 

Aanleiding voor de stop op de ontwikkeling en uitbreiding van geitenstallen is de uitkomst van recent onderzoek die wijst op een verhoogde kans op longontsteking bij mensen die in de buurt van geitenhouderijen wonen. 

Alleen geitenboeren die al een vergunning hebben mogen nog bouwen, volgens het voorstel.

Het debat in Den Bosch begon vrijdagochtend en besluiten over de plannen worden vrijdagavond laat verwacht. Onze verslaggever Chris van Mersbergen is erbij en doet liveverslag. Volg zijn tweets onder dit bericht.

Extra onderzoek

Omdat niet bekend is of er een direct verband is met de geitenhouderijen, willen de Staten dat er een extra onderzoek wordt gedaan. Zo lang dat onderzoek loopt mogen geitenhouderijen niet uitbreiden, tenzij ze al sinds 7 juli 2017 legaal aanwezig waren of wanneer ze voor die datum een vergunning hebben gekregen.

Dit kan gevolgen hebben voor de komst van een geitenstal naar Bavel. Daar protesteren omwonenden tegen de vestiging van 2.672 dieren.

Vergadering

Al de hele dag vergaderen de partijen in het provinciehuis over de toekomst van de veehouders in Brabant. 

Vanochtend kwamen 36 insprekers aan het woord. Na de middag kwamen de partijen aan het woord. Het debat zal waarschijnlijk tot in de avond duren. 

Boeren steunen of niet? 

Coalitiepartij VVD wil voor het voorstel stemmen. ,,We vragen agrariërs om verantwoordelijkheid te nemen'', zei Statenlid Wouter Bollen, die het debat aftrapte met een betoog van een uur. 

Maar daar staat als het aan hem ligt wel iets tegenover. Boeren op leeftijd, jonge boeren en boeren die al duurzaam zijn, moeten worden beschermd met 'flankerend beleid'. Bollen diende een motie in om dit beleid zo snel mogelijk concreet te maken.

Na de VVD, had ook het CDA een uur nodig. Die partij staat traditioneel vierkant achter de boeren. Tientallen bedrijven, lobbyclubs en lokale fracties zijn volgens CDA-Statenlid Ton Braspenning tegen het voorstel. Hij wil graag terug naar de onderhandelingstafel, om tijdens de zomer een nieuw plan te maken. 

Andere partijen halen echter hard uit naar zijn partij. ,,Wat heeft het CDA de afgelopen veertig jaar gedaan om te voorkomen wat er nu gebeurt'', vragen ze zich bij de SP af. SP-Statenlid Maarten Everling wil juist haast maken. ,,Er hangt een stikstofdeken over Brabant heen. Dit moet aangepakt worden bij de bron.'' 

Geiten

Een voorstel van D66 om een rem te zetten op het aantal geitenbedrijven in Brabant kan op veel steun rekenen. Een meerderheid van de Staten staat erachter. D66 wil het aantal nieuwe geitenboerderijen beperken en wil voorkomen dat varkensboeren omschakelen naar geiten, tot er meer bekend is over de gezondheidseffecten op mensen. 

Uit onderzoek van het RIVM bleek eerder deze maand dat mensen die in de buurt van een geitenboerderij wonen meer kans hebben op longontsteking. 

Inspraak

Het was vrijdagochtend erg druk in en rond het provinciehuis in Den Bosch. Honderden mensen protesteren voor het gebouw. Op het plein voor de toren is zelfs een groot scherm is opgesteld, waarop belangstellenden het debat in de Statenzaal kunnen volgen. 

Ook in de Bois Le Duc-zaal is een scherm, daar is plaats voor zo’n 400 aanwezigen. Na de schorsing daalde de belangstelling. Veel boeren gingen met de bus naar huis. 

Jonge 'trotse' boeren hebben voorafgaand aan het debat een petitie overhandigd, met 5.104 handtekeningen tegen de plannen. ,,Dit is een koude sanering. Wij krijgen steun uit de hele wereld'', zei indiener Henri van den Boomen uit Westerhoven erbij. 

Q-koorts

Voorstanders van de strengere milieu-eisen voor boeren wezen vrijdagochtend tijdens de inspraakronde op de gevaren van intensieve veehouderij voor de volksgezondheid. Inspreker en oud-GGD-arts Jos van de Sande noemt Q-koorts als voorbeeld. ,,Een mogelijk volgend probleem dient zich alweer aan: Hepatitis E.'' 

Eensgezindheid

De coalitie probeert in het debat eensgezindheid uit te stralen. De VVD speelt een belangrijke rol. Die partij doet haar best om het beleid naar de achterban positief uit te leggen. 

Poll

Provincie moet boeren die aan de nieuwe milieu-eisen willen voldoen financieel steunen

  • Eens (62%)
  • Oneens (38%)
1596 stemmen

Dat het ruimte geeft voor andere ondernemers, dat de 'goede boeren' er geen last van hebben. Maar ergens zal het ongemak toch voel- en zichtbaar zijn. Want tja, boeren zijn toch ook ondernemers? Lokale VVD-afdelingen kijken vanuit heel Brabant met argusogen/afgrijzen toe, hoe hun provinciale collega's 'links beleid' aan een meerderheid helpen.

Ook Statenlid Ton Braspenning van het CDA heeft een belangrijke rol. Hij is melkveehouder in West-Brabant. Als er iemand in de Staten het boerenverhaal vertelt, dan is hij het. Hij zal samen met zijn oppositiecollega's van de ChristenUnie en PVV proberen te prikken, stoken en verdeeldheid zaaien in het coalitiebastion.

De vraag is wat er nog te halen valt. Afblazen van het voorstel lijkt een brug te ver, afgaande op de woorden van VVD-fractieleider Martijn van Gruijthuijsen deze week in de krant (,,Wij stemmen voor."). Maar voor wat verzachting - een paar jaar uitstel, compensatie voor boeren, enzovoorts - is de VVD misschien te porren. Dit dan onvermijdelijk weer tot grote irritatie van de coalitiepartners.

Volg het live

We volgen het debat vandaag live vanuit het provinciehuis. Naar verwachting duurt het tot laat in de avond.