Volledig scherm
© Thinkstock

'Wie dit gebruikt speelt met zijn leven'

Sommige Nederlandse topschaatsers zouden zonder medische reden een schildkliermedicijn gebruiken. Dat het prestaties bevordert is niet wetenschappelijk bewezen, het kan wel schadelijk zijn voor de gezondheid. ,,Je speelt met je lijf.''

Door Lisette van der Geest 

Moe, maar tegelijkertijd met een hyper gevoel in bed liggen, overdag energieloos zijn en een alarmerend bonkende hartslag bij geringe inspanning. De bijwerkingen van een te snel werkende schildklier zijn olympiërs Irene Schouten en Anice Das bekend. Zij kampen met een schildklier die niet optimaal functioneert. Maar woensdag kwam naar buiten dat schaatsbond KNSB signalen kreeg dat sommige topschaatsers schildkliermedicijn Thyrax gebruiken zonder medische noodzaak, in de hoop hun prestaties te bevorderen. 

Voor de goede orde: het middel staat niet op de dopinglijst. De theorie luidt dat het medicijn de vetverbranding kan stimuleren en meer energie kan geven, al is dit niet wetenschappelijk bewezen. ,,Wie dit zonder medische noodzaak gebruikt speelt met zijn leven'', zegt arts Berend Nikkels, die in de jaren negentig onderzoek deed naar de effecten van EPO en daarna actief was als arts in de schaats- en wielersport. ,,Als prestatiebevorderend middel is dit een aanfluiting. Zeer waarschijnlijk heeft het geen enkel effect, op een ietwat verbeterde spiercontractie na. Er zitten zoveel nadelen aan dat dit ruimschoots de voordelen neutraliseert. Het grootste gevaar is de kans op blijvende schade aan de hartspier.''

Handjevol

Schouten, Das en de sinds kort met schaatsen gestopte Marije Joling slikken schildkliermedicijnen. Hun bloedwaardes wezen jaren geleden uit dat hun schildklier te traag werkt, zij voelden zich onder meer extreem vermoeid en kampten met een zwaar gevoel in hun benen. Na overleg met een arts gingen zij over tot medicijngebruik, dat vraagt om een precieze afstemming die per persoon verschilt. 

Volledig scherm
Irene Schouten (rechts) na het behalen van de bronzen plak op de massastart tijdens de Olympische Spelen van eerder dit jaar in Pyeongchang. © EPA

Zo wisselden Joling en Das ooit van merk, waarbij ze dezelfde hoeveelheid hanteerden als voorheen. Joling: ,,Dat ging niet goed. Ik lag in bed met megahartkloppingen, bijna alsof je hart uit je borstkas pompte, liggen op de linkerzij ging niet.'' Das zag haar hart naar 195 slagen per minuut schieten terwijl ze een relatief lage inspanning leverde tijdens een fietstraining. 's Nachts voelde ze zich moe, maar lag desondanks met een hartslag van 100 slagen per minuut in bed – een hartslag onder de 50 is voor veel topsporters bij rust gewoon. Das: ,,Dan merk je dus wat er gebeurt als je richting een te snel werkende schildklier aan zit. Echt niet fijn. Dit slikken terwijl je schildklier normaal werkt lijkt mij echt niet slim en gevaarlijk.” Joling wisselde van merk, Das paste haar dosering aan. 

Joling en Schouten hoorden in de afgelopen jaren verhalen over 'een handjevol' collega-schaatsers die ook schildkliermedicijnen slikten – namen willen zij niet noemen. Joling: ,,Het verbaasde me wel dat er zoveel waren, misschien naïef, maar ik geloof liever in hun onschuld.'' Schouten: ,,Er zitten grote namen bij, van mensen die veel gewonnen hebben. Ik snap niet dat je zo ver gaat om topsport te bedrijven. Als je hiermee loopt te kloten, speel je met je lichaam. Ik vind het al helemaal erg dat sommige artsen dit voorschrijven.''

Waarom sporters het ondanks de risico’s toch gebruiken is gissen voor arts Nikkels. ,,Ik kan twee redenen bedenken. Iemand is naïef, denkt dat het helpt en creëert een sneeuwbaleffect door die visie te delen. Of iemand gebruikt het wegens de spierkrachtverhogende werking. Ik kan me niet voorstellen dat weldenkende Nederlandse artsen dit zouden voorschrijven. Maar het kan zo via internet worden aangeschaft.''