Angela de Jong: Ik wil gewoon de beste zijn

winnaar De Slimste MensAngela de Jong won vanavond, als eerste vrouw, de finale van De Slimste Mens. Daarmee mag onze tv-criticus en columniste zich Nederlands pienterste noemen. ,,Een vrouw wordt op tv vaak afgerekend op haar rok, kapsel en of ze wel genoeg lacht.”

Volledig scherm
Angela de Jong. © Shody Careman

 Jazeker, ze is fanatiek als het om spelletjes gaat. ,,Ook als ik met mijn jongste dochter Noor Memory speel. Zo erg ben ik. Dan zegt mijn man: ‘Ze is 3 hè? Ze mag ook wel een keertje winnen...’ En tijdens een potje Monopoly op wintersport heb ik ooit gedreigd dat mijn man de kinderen niet meer mocht zien, als hij mij station West niet zou verkopen. Gelukkig lacht de hele familie daar hard om. En ik ook.”

Angela de Jong (41) mag zich sinds haar winst van De Slimste Mens de pienterste van Nederland noemen. Daarmee schaart ze zich in de rij van voorgangers als presentator Arjen Lubach, cabaretier Pieter Derks en staatssecretaris Klaas Dijkhoff. Er is één verschil: de tv-columnist en chef van de media- en cultuurredactie van het Algemeen Dagblad is van vrouwelijke kunne. Een unicum in de moderne historie van de quiz, die sinds 2012 bij de KRO-NCRV is te zien.

,,Wie had gedacht dat ik ooit een feministisch boegbeeld zou worden? Natuurlijk, mannen en vrouwen zijn even intelligent, al zijn vrouwen bedeesder om in tv-programma’s te gaan zitten. Je wordt dikwijls afgerekend op je rok, je kapsel en of je wel genoeg lacht. Bij mannen gebeurt dat nooit. Wie weet vervul ik, zonder hardcore feministe te zijn, een voorbeeldfunctie.” Met overmacht won ze het populaire spel. Aanvankelijk kende ze de ‘gezonde onzekerheid’ die bij een tv-optreden hoort, ‘want het afbreukrisico is groot’.

Prettig fanatisme

Maar haar twijfel (‘Stel je dat je na aflevering één roemloos wordt afgevoerd…’) maakte plaats voor prettig fanatisme. ,,Het gaat ergens over. Je kunt de slimste van Nederland worden, al is het met een knipoog.” Ze kreeg, vanaf de eerste avond, te maken met een stroom ongevraagde meningen zoals dat tegenwoordig gaat met sociale media. ,,Veel positieve reacties”, resumeert ze. ,,Maar ook mails en tweets van kijkers die me hautain en koud vonden. Ik weet dat ik dat niet ben. Ik kan me wel volledig van mijn omgeving afsluiten. En misschien stond ik er ook minder vrijblijvend in dan de andere deelnemers. Ik heb niks met: ‘Het is maar een spelletje…’ Als ik ergens voor ga, wil ik de beste zijn. Dat werd soms als arrogant uitgelegd. Bovendien heb ik de pech dat ik vrij donkere wenkbrauwen heb. Als ik me concentreer, wordt mijn blik verward met een bozige of stuurse stemming. Maar ik ben van huis uit een opgewekt en opgeruimd mens.”

In elk geval, lacht ze, maakt ze nooit meer de grap over bejaarden in relatie tot rollators. Bij het onderdeel Open Deur (‘Wat weet u van rollators?’) antwoordde ze dat het loophulpmiddel nogal eens tegen haar kuiten werd geparkeerd in de rij bij de supermarktkassa. En dat ze, bij wijze van milde wraak, met de kinderwagen een senior af en toe van fysiek repliek diende. ,,Sommigen vonden dat zó van mij tegenvallen. Maar mensen, bij dezen: uiteraard heb ik dat nooit gedaan. Voor mij was het leerzaam te zien hoe bepaalde uitspraken, ook al bedoel je het grappend, op tv overkomen. Ik beoordeel als tv-recensent natuurlijk ook mensen.”

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
© Shody Careman

Droombaan

Ze schrijft drie keer per week een column en behoort tot de best gelezen columnisten. Zes jaar beoefent ze die stiel. Een droombaan, vindt ze, voor iemand die zich een onvoorwaardelijke tv-kijker noemt. ,,Tv zit in mijn hart. Vroeger stond bij ons de tv altijd aan. Woensdagmiddag Avro’s Kinderbios. Later series als de Flying Doctors en Medisch Centrum West, tot grote spelshows als Wedden Dat! en de Willem Ruis Show. Die glamour en glitter, fantastisch vond ik het. Ik kom uit Ouderkerk aan de IJssel. Een vrij behoudende dorpsgemeenschap. Tv maakte mijn wereld letterlijk groter dan het weiland waar we op uitkeken.”

Ze beschouwt tv nog altijd als ‘een machtig mooi medium’, een ‘bindmiddel’, zelfs in de samenleving. ,,Het is als met voetbal: iedereen heeft er verstand van en een mening over. The Voice, een voetbalinterland, een inhuldiging, een aanslag, Boer zoekt Vrouw… We praten met elkaar over wat we op tv hebben gezien.”

In haar columns spreekt ze de taal van het volk, van de gewone mens. Ze is, benadrukt ze, zelf ook een gewone vrouw die hard werkt, een moeder die op school helpt en kinderen heeft die voetballen en judoën. ,,Ik sta met twee benen in de samenleving. Weet misschien iets meer van tv omdat ik film- en tv-wetenschappen studeerde, maar ik ben bovenal een doorsneemens die televisie kijkt. En daar, net als iedereen, iets van vindt.”

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
© rv

Van Rossem

Ze ontboezemde tijdens De Slimste Mens van Nederlandstalige muziek te houden – je hoorde Maarten van Rossem bij wijze van spreken in zijn stoel grommen. Maar ook Heel Holland Bakt en Nederlandse drama’s als Penoza en Dokter Deen (‘Een fantastische streekroman op tv’) behoren tot haar favorieten. Dat zijn bepaald bekentenissen in Hilversum, waar de zogeheten goede smaak toch vooral door de grachtengordel lijkt te worden gedicteerd.

,,Ik erger me oprecht aan Felix Rottenberg die bij De Wereld Draait Door Trump afmaakt nog voor de man goed en wel is gekozen. Ik bedoel: mag er ook iemand met een tegengeluid aan tafel zitten? Neem de discussie rond Zwarte Piet. Voorstanders waren meteen racisten. Natuurlijk levert het spannende tv op als er lekker boude uitspraken worden gedaan. Maar word ik daar als kijker nou wijzer van? Zaken zijn nooit zwart-wit, vind ik. Het is niet: vluchtelingen zijn niet welkom. Maar evenmin: komt u allemaal maar binnen. Voor die middengroep schrijf ik. Beargumenteerd. En, hoop ik, met humor. Waarbij ik Holland’s Got Talent net zo serieus neem als Jinek.”

Stiekem gniffelen

Ze vindt dat programma’s die een miljoenen­publiek trekken, niet per definitie verdacht zijn. ,,Er wordt vaak met dedain over de commerciële omroepen geschreven, maar er zitten genoeg programma’s tussen waar ik ontzettend van geniet. Neem Helemaal het einde. Ge-wél-dig. De worsteling van mensen die toch maar hun droom najagen aan de andere kant van de wereld. Maar: je kunt als kijker tegelijk ook stiekem gniffelen over wat er allemaal misgaat.”

De Jong heeft inmiddels een schare trouwe volgers opgebouwd. Onlangs kreeg ze een pot bramenjam toegezonden van een fan – een ander stelde haar een fles Texelse advocaat in het vooruitzicht. ,,Sommigen mailen me al zes jaar, dan bouw je een band op. Als columniste krijg je ook een hoop ellende over je uitgestort. Kritiek is prima. Sterker: je kunt er van leren. Maar van die verschrikkelijke scheldpartijen waarbij echt op de man wordt gespeeld… Ik word er soms verdrietig van. Je zou er ook schizofreen van worden. Het ene moment een complimenteus mailtje, een minuut later iemand die je tot op je veters affikt. Maar ook dat hoort er bij.”

Thuis weten haar echtgenoot Albrand, eveneens journalist, en de kinderen Fiene (10), Wisse (9) en Noor (3) dat de tv vanaf 20.30 uur – ‘en soms eerder’ – voor moeder is. Ze kijkt in de regel tot middernacht. Ook tijdens de vakantie ‘want ik wilde toch weten wie er bij Eva Jinek en Beau van Erven Dorens zaten…’ Trouwens, haar gezin droeg in niet-geringe mate bij tot haar zege in De Slimste Mens. ,,Dan riepen de kinderen thuis: ‘Mam, even oefenen: wat weet je van SpongeBob? En daar ging ik: ‘Ananas, Bikinibroek, Octo…’”

De wisseltrofee mag ze een paar maanden in huis koesteren – de oorkonde krijgt een prominente plek thuis. ,,Elke keer als de kinderen het ergens niet mee eens zijn, hoef ik alleen maar naar de wand te wijzen. En natuurlijk hang ik een kopie op de redactie. Voor als ik word tegengesproken.” Lachend: ,,Nee hoor. Dit is een grapje.” 

Volledig scherm
© rv