Volledig scherm
Ramona Verhoeven en hond Jessie. Foto Marie Thérèse Kierkels/PVE

Stadsportret: Blind met ballen

Vrij 15 aug: Om te weten hoe Ramona Verhoeven (25) in het leven staat, hoef je alleen naar de keuze voor haar geleidehond te luisteren. Een herder, want labradors zijn maar saai. „Ik wil wel dat er iets moois, iets met pit aan de beugel loopt.”

door Bas Vermeer

Maatschappelijk blind, goedlachs, rap van tong en op zoek naar uitdagingen. Sinds haar puberteit gaat Ramona’s zicht achteruit, ze zit nu op twee procent. Een boek lezen of mensen herkennen lukt niet meer, gebouwen ziet ze als schimmen.

De geboren Tilburgse woont aan de Paleisring, tussen het bruisend geweld van de stad. Een beetje een verwende keuze, glimlacht ze, omdat ze deels aan de Hout- en Enschotsestraat opgroeide. „Ik ben gewend om alles te lopen. Beter dan hier kun je dan niet wonen.”

Halleluja
Niet dat alles er ‘halleluja’ is, want al mogen de stoepen in het centrum breed zijn, er staat vaak iets in de weg. Vrachtwagens, fietsen en wat dies meer zij.

En de ‘zesde stad van Nederland’ kent maar een handvol tikkers bij de stoplichten, die aangeven wanneer ze kan oversteken. „Bij de oversteek naar het station is er slechts één”, zegt ze. „In een gemeente als Ede, waar geen reet te beleven is, is iedere oversteek van een tikker voorzien. Hier amper, bizar toch? De ringbaan oversteken staat bijna gelijk aan zelfmoord.”

Ethiopië
Ze vertelt het zonder te klagen, eerder opgewekt.
De 25-jarige zoekt uitdagingen op: de volgende staat al op de lijst. Ze reist naar Ethiopië af om te kijken wat voor hulp ze kan bieden aan lotgenoten. „Ik ben nieuwsgierig en wil kijken of we het onmogelijke in het mogelijke om kunnen buigen.”

In november vertrekt de Tilburgse met een aantal andere jonge VIPS (visually impaired persons) uit het hele land naar Ethiopië. Daar willen ze sport- en spelvoorzieningen voor kinderen met een visuele handicap te verbeteren. Een project van Respo International dat gericht is op het ondersteunen van kleinschalige en ‘betekenisvolle’ projecten.

Ze heeft haar diploma als sportmasseur behaald, volgt nu een cursus blessurepreventie. Juist de kennis op die gebieden hoopt ze daar te kunnen delen. „Het lijkt me mooi om daar een lokale masseur wat technieken bij te brengen. Iemand die dan in de ploeg van de Paralympics zou kunnen werken, voor een blinde of slechtziende renner. Want daar blinken ze in uit.”

Suf
Overigens zocht de Tilburgse al eerder de Afrikaanse zon op. Rond haar negentiende trok ze met een vriendin drie maanden naar Ghana om daar les te geven aan mensen met lepra en polio. Niet een heel doordachte reis, want in die tijd zag ze maar ‘5 of 6 procent’ en was ze - vertelt ze lachend - 'eigenwijs en retejong'.
„Hulpmiddelen had ik niet nodig, meende ik. Toen zat ik nog in de ontkenningsfase en vond ik braille maar suf.”

Ze is nu iemand die weet wat ze wil, maar dat lag in die dagen - een paar jaar terug - anders.

Het gemene van haar ziekte (kegel-staafdystrofie) is dat die zich juist tijdens de puberteit openbaart. 'Niet echt een goede combinatie', merkt ze droogjes op.
„Ik volgde lessen bij de Rooi Pannen en zag nog maar voor dertig procent. Dan ga je van het schoolbord nog net kunnen zien, naar het moment dat je niet eens meer je boeken kunt lezen. Ik dacht dat ik de enige slechtziende op de hele aardbol was.”

Om maar vooral niet in te geven, deed ze alsof er niks aan de hand was. „Uitgaan in café Philip en dan stug door het centrum naar huis lopen.” Aanstekelijke lach: „Levensgevaarlijk.”

Lelijkheid
De ommekeer kwam in Apeldoorn, tijdens revalidatie leerde ze omgaan met haar beperkingen. Ramona ontmoette er mensen die hetzelfde meemaakten. En vooral: ze bedacht er welke koers haar nieuwe leven zou nemen. „Ik wil nu massage- of fysiotherapeut worden.”

Ze vertelt het vanaf haar zonovergoten balkon.
Dat zij zich als binnenstadbewoner in ieder geval niet stoort aan de lelijkheid van sommige Tilburgse hoogstandjes, blijkt een aanname van niets te zijn.

„De McDonald’s kan ik me herinneren en die is amper veranderd.” Met de blik richting de Katterug: „En die Oostblokflat”, lacht ze. „Nu de zon er op staat, gaat het nog wel.”

Ach ja.
Sommige dingen blijven werkelijk niemand bespaard.