Volledig scherm
Vittorio Desikan. © Joris Buijs

Stadsportret: Het ijs van de Iraanse Vittorio, zoetheid tegen de verbittering

Za 27 mei: De hartelijke man die met zijn ijskraam bij de Piushaven staat, maakte ooit foto’s van massagraven buiten Teheran. Daarom moest ‘ie vluchten. Nu staat Vittorio Desikan (51) met zijn Perzisch ijs aan de haven. En in zijn kielzog volgen gedichten, verhalen en verbroedering.

door Bas Vermeer

Bij de draaibrug van de haven verkoopt Vittorio sinds een paar weken ijs. Ambachtelijk gemaakt ijs, bizar zacht omdat het uren met de hand wordt gedraaid. IJs zoals hij het als 8-jarige in het woestijndorp van zijn jeugd leerde maken. Met ingrediënten als rozenwater, pistache-nootjes, saffraan.

Hemel
Meer nog dan ijs verkopen, wil hij mensen wakker schudden. Laten zien hoe de wereld zou kúnnen zijn. Als Vittorio nieuw ijs gaat halen, blijft zijn kraam – inclusief geld – onbeheerd achter. Hij vertelt graag over literatuur, over dichters.

De verzameling stoeltjes en Perzische tapijten rond zijn kraam noemt hij ‘de ontdekking van de hemel’. ,,Als Harry Mulisch nog zou leven had hij hier deel twee kunnen schrijven”, glimlacht Vittorio. ,,Dit is een ontmoetingsplaats voor iedereen, ongeacht geloof. Mensen komen bij mij op de grond zitten, ze kijken, ze luisteren. Naar mij, maar ook naar elkaar. We zijn het misschien niet met elkaar eens maar het gaat om dialoog, dialoog en nogmaals dialoog. Leer elkaar kennen.”

Vlucht
'Een Perzische ijskraam', klinkt het met nadruk, geen Iraanse. ,,Om de oude glorie en beschaving van de Perzen te laten zien, de wieg van alle beschaving. Het is belangrijk om dat in leven te houden. Niet het Iran van de afgelopen 40 jaar, met het atoomprogramma, de anti-Westerse sympathieën. De zaken waarvoor ik 26 jaar geleden naar Nederland gevlucht ben.”

Met een groep vrienden verzamelde de jonge Vittorio in Iran foto’s en documenten van massagraven en executies. Om aan de wereld te laten zien met wat voor regime ze in Iran te maken hadden. Na de arrestatie van een vriend, van wie ze nooit meer iets vernamen, vluchtte de groep.

Via een mensensmokkelaar kwam Vittorio op oudejaarsnacht 1991 in Amsterdam terecht. Zijn eerste kennismaking was er eentje met zwervers rond een ton met vuur. Hij kreeg er een Heineken en de woorden ‘welkom in Nederland’ te horen. ,,Eigenlijk wilde ik naar Amerika reizen, maar mijn geld was op.”

Djamsie
Vittorio zag opvangcentra van binnen en kwam uiteindelijk in Tilburg terecht. Voor Nederlandse les ging hij naar het ROC, daar werd hij gevraagd om als vrijwilliger te komen helpen bij de computerles. ,,Eén keer gevraagd en niet meer weggegaan." Hij werkt er nu vast, als instructeur en beheerder van het open leercentrum.

Vittorio heet eigenlijk niet Vittorio, oude vrienden en mensen op het ROC kennen hem onder zijn oude roepnaam Jamshied (spreek uit ‘Djamsie’). ,,Ik wilde onder een andere naam verder, zonder herkend te worden door de geheime diensten.”

Omdat ‘ie gek is op Italiaanse cinema koos hij officieel de naam van de regisseur Vittorio De Sica. ,,Ik moest ‘m van de gemeente iets veranderen, omdat het een bekende naam was. Het betekent ook overwinnaar, als een boodschap aan de mensen voor wie ik vluchtte.”

Zomervakantie
Ondanks de Italiaanse naam, bleef de Perzische keuken hem roepen. Hij kwam er al jong mee in aanraking. ,,Toen ik acht was zei mijn vader in de zomervakantie ‘je gaat niet drie maanden op straat voetballen’. Een vriend van hem had een ambachtelijk ijswinkeltje, daar werkte ik van ’s ochtends 8 tot ’s avonds 9.” Hij schiet in de lach: ,,Achteraf gezien kinderarbeid, het was heel zwaar werk. Maar ik ben er wel van het ijs maken gaan houden.”

Een jaar geleden proefde Michel Deneef, eigenaar van Villa Pastorie, Vittorio’s ijs. Deneef vroeg hem ijs voor Pastorie te leveren. Dat doet Vittorio nog steeds, maar het begon ook te kriebelen om zelf iets te doen. Een vergunning voor een eigen ijskraam was bij de gemeente zo geregeld.

Of het bevalt? Hij glimlacht breed. ,,De hele buurt is gemobiliseerd om mij te helpen, van een buurtbewoner mag ik de garage gebruiken. Hier gaat het om: mensen uitnodigen, praten, verbinden.”

In de toekomst zou hij wel een vaste zaak willen. Maar deze zomer is 'ie bij de draaibrug te vinden. Voor hem is het een poëtische plek. Als bruggenbouwer tussen culturen. 

BD gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement