Volledig scherm

Honsoirde toont oud-Brabant in olieverfstreken

NIEUWKUIJK - Onmiskenbaar het Brabantse platteland. Een boerenerf met koeien in een lommerijke omgeving.

Een schilderij van Bosschenaar Piet Slager jr. (1871). Verzamelaar Antoon van Hedel (1940) vertelt er meteen bij dat er twee versies van dit schilderij zijn. Een gewoonte die schilders vroeger vaker hadden. Het tweede exemplaar - een kopie van dit doek - hangt in Museum Slager in Den Bosch.

'Een Brabantse verzameling', luidt de titel van de tentoonstelling die van 12 april tot 12 mei bij de Stichting Honsoirde in de Abdij Mariënkroon in Nieuwkuijk te bewonderen is. Met in hoofdzaak schilderwerk van Brabanders met daarop Brabantse landschappen, of portretten. "Of schilderijen uit de verzameling van een Brabander, zo kun je het ook uitleggen." Haarenaar Antoon van Hedel raakte al vroeg in zijn leven besmet met het kunstvirus. Met vooral veel aandacht voor de kunst die het dagelijks leven vastlegt. Vanuit die aandacht kwam hij terecht in de heemkunde. Bij de noodzakelijke spullen van alledag. Ook die verzamelde hij de afgelopen decennia in grote oplagen. Parallel aan die verzameldrift legde hij beslag op een groot aantal schilderijen met een Brabantse achtergrond. Van kunstenaars van allerlei pluimage, met werk in verschillende stijlen.

Bijvoorbeeld van de Waalwijker Jan van Delft (1879). Een vakman waarvan Van Hedel een sneeuwlandschap bezit. Het hangt in de historische toren van Mariënkroon naast een somber doek met daarop een Brabants landschap van de Amsterdammer Piet van Wijngaerdt (1873) die nog ooit adviezen kreeg van de beroemde G.H. Breitner.

Dichterbij voor Honsoirde is het doek van Martinus Nefkens (1866) uit Hedikhuizen. Hij schilderde schapen bij een hut in de polder. En twee paarden voor de ploeg. Een doek waarover boeren volgens Honsoirde-bestuurslid Tiny van Beurden menig dispuut opzetten. " Of die boer wel goed loopt in de voor en of hij de teugels wel in de juiste hand heeft."

Veel groter is het aandeel uit de regio -op een paar Bosschenaren na- overigens niet. En dat is een beetje jammer. Het werk van bijvoorbeeld Rien van der Pol (1903) uit Haarsteeg had hier zeker niet misstaan.

"Brabant wordt ondergewaardeerd qua kunst", is de overtuiging van Van Hedel. Hij heeft het over een 'culturele discriminatie' van boven de rivieren. "De Larense School of de Bergense School, alleen die tellen", weet hij. "Terwijl van deze kant van de rivier in die richting van discriminatie geen sprake is." Volgens de verzamelaar kende ook Brabant schildersconcentraties omdat deze provincie zich daar met het boerenleven en die prachtige natuur uitstekend voor leende. Van Hedel noemt plaatsen als Dongen, Cuijk, Oirschot, Best en Heeze. Allemaal plaatsen waar in de eerste helft van de vorige eeuw sprake was van schilderconcentraties maar die nooit de aanduiding 'school' meekregen.

De 'discriminatie' van de Zuid-Nederlandse kunst waar Van Hedel over rept, heeft natuurlijk ook een keerzijde. Werden Brabantse schilders net zo gewaardeerd als de Hollandse, dan kon Van Hedel waarschijnlijk bij lange na niet zo'n uitgebreide collectie opbouwen. En zou Honsoirde daar de komende weken geen goede sier mee kunnen maken.

Kees Bastiaans (1909) uit Mill neemt een prominente plaats op de expositie in. Z'n doeken, voornamelijk stillevens, wijken af van vrijwel alle andere zestig die hier hangen. Chagall- en Van Gogh-invloeden zijn hier zichtbaar.

Maar ook veel doorkijkjes op boerenerven, de waterpomp in keukens uit begin vorige eeuw en karakteristieke koppen van Brabantse boeren en vrouwen bij de schouw. Van Hedel: "Dit is ook een hommage aan de Brabantse vrouw. Die werkten voor twee. Wanneer ze van de akkers met hun man naar huis gingen, moesten ze nog een maaltijd bereiden en de kinderen verzorgen. Misschien zijn ze daarom, in tegenstelling tot mannen, vrijwel nooit geportretteerd terwijl ze niets doen."

Brabantse schilders

De expositie 'Een Brabantse Verzameling' met schilderijen en gebruiksvoorwerpen van Antoon van Hedel geeft een beeld van deze provincie uit het einde van de achttiende en begin negentiende eeuw.

Behalve veel Brabantse schilderijen bevat die tentoonstelling ook stoven, kandelaars, snotneuzen (lamp) en een kienspaanhouder (alternatief voor kaarsen).

De expositie 'Een Brabantse Verzameling' is van 12 april tot 12 mei elke zaterdag en zondag en op tweede Pinksterdag van 13 tot 17 uur geopend.

Abdij Mariënkroon is gevestigd aan de Abdijlaan 6 in Nieuwkuijk.

BD gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Tilburg

Tilburg e.o.

poll

Jordens Peters verdient per direct een plaats in de basisopstelling van Willem II

  • Eens (72%)
  • Oneens (28%)
408 stemmen