Volledig scherm
Ben Rovers vertelt over de Joodse raad

Joodse huizen, indrukwekkende verhalen

Za 4 mei: Huizen waar je dag in dag uit langs wandelt, zonder te weten welke grimmige geschiedenis er zich ooit afspeelde. In en rond het Tilburgse centrum worden die verhalen blootgelegd tijdens de open joodse huizen-dag.

door Bas Vermeer

Zoals in de Telefoonstraat waar criminoloog Ben Rovers vertelt over de Joodse raad. Hij werkt als vrijwillíger aan de dag mee 'om de kans kleiner te maken dat dit in de toekomst nog eens gebeurt'.

De doodgewone opslagruimte - blikken verf in een kast, een plastic kerstboom in de hoek - is de plek waar tijdens de Twee Wereldoorlog de Tilburgse Joodse raad een tijd zetelde.

Nu, met de wetenschap van vandaag, al snel gezien als collaborateurs. Toen, met geen zicht op hoe lang de oorlog zou duren, was de filosofie 'rekken en strekken'. Oftewel: meewerken, om erger te voorkomen. Om uiteindelijk ook zelf te worden gedeporteerd.

Een raad die, omdat joden niet langer de openbare bibliotheken mochten bezoeken, zelf een bibliotheek probeerde op te zetten. Waar eind 1941 joden terecht moesten voor een schriftelijke reisvergunning 'ongeacht de reisduur'. Waar Helga Deen aanklopte omdat ze na de avondklok nog wilde reizen, daar ze in Tilburg niet meer naar school mocht.

Waar joden moesten zijn als ze een beroep wilden doen op de politie, omdat ze de agenten zelf niet mochten aanspreken. Dezelfde politie die gedwee meedeed aan de opsporing van joden voor de bezetter.

De raad die uiteindelijk ook zorgde voor de distributie van de gele ster.

En zo ontvouwen zich de verhalen, in onopmerkelijke huizen over gitzwarte dagen. Op bijna meer dan zestig locaties klinken ze, in Amsterdam, Borne, Den Haag, Elburg, Groningen in Tilburg.

Met muziek, films, theater, dagboekfragmenten of in vertellingen. Door vrijwilligers verteld, maar ook door overlevenden of familieleden. Indrukwekkend. Vanmiddag en morgen nog te beluisteren. Hier is het programma te vinden.

En hier een gastblog over twee joodse winkeliers die na de oorlog hun werk weer oppakten aan de 'Vijfsprong' in Tilburg.

Tilburg e.o.