Volledig scherm
Plaatsing van de vislift in Vorstenbosch, pal naast de openbare weg. © Maarten van den Hurk / BD

Lift helpt vissen in Vorstenbosch en geeft zicht op waterkwaliteit

VORSTENBOSCH - De derde vislift van Nederland staat nu in Vorstenbosch. Het innovatieve apparaat geeft vissen vrij baan langs een stuw in de Leijgraaf. En de mens krijgt informatie die tot dusver in het donkere water verstopt bleef.

Het verkeer kon gewoon doorrijden gistermiddag op de entreeweg van Vorstenbosch, toen pal daarnaast een metersgrote stalen trommel in de grond werd geplaatst. De vislift is echt ‘plug and play’, merkte bedenker en bouwer John van Boxel op. Geen gedoe met bouwputten, bronbemalingen en wegafzettingen. Gewoon een gat graven, het apparaat plaatsen en spoelen maar.

Er is veel meer modern aan de ‘Smart Vislift’ zoals de installatie formeel heet. De basis is een soort wenteltrap. Die stelt vissen in staat om de 60 centimeter hoge stuw in de Leijgraaf te passeren. Ze zwemmen daartoe binnen in de stalen trommel anderhalf rondje, omhoog. Tijdens deze tocht passeren ze een elektromagnetisch meetpunt en een camera. Zo levert elke passage data en beelden op de trek van vissen. 

‘Goud in handen’

,,De bedenkers van deze vislift hebben hiermee goud in handen’’, stelde Guido Atsma, projectleider namens waterschap Aa en Maas dat de circa 100.000 euro kostende klus in Vorstenbosch betaalt. De lift biedt een compacte manier om vissen voorbije stuwen te laten zwemmen. Alleen al binnen het werkgebied van Aa en Maas is voor ongeveer driehonderd stuwen een oplossing nodig. Dat kan een vistrap zijn maar voortaan dus ook een lift.

Volledig scherm
John van Boxel © Maarten van den Hurk / BD

De vislift in Vorstenbosch is de derde in Nederland en de eerste in Oost-Brabant. Er staan er al bij Almkerk en bij het Zeeuwse Biervliet. Van Boxel: ,,We hebben er nu zeventien in bestelling. Dat brengt het totaal op twintig. We maken nu de overstap van de fase van ontwikkelaar naar een echt bedrijf.’’ 
Dat productiebedrijf zit in Rijen en praat met waterschappen in heel Nederland. Van Boxel: ,,Alle waterschappen samen moeten vóór het jaar 2027 nog 1.200 passages van stuwen realiseren. Daarbij is de vislift nu een extra optie. En een geldbesparende. Want een waterschap koopt bij ons eigenlijk geen vislift, maar vismigratie.’’

Stroom aan nieuwe info

Door de continue monitoring geeft de vislift een stroom aan nieuwe informatie over hoe vissen trekken. De ene soort blijkt bijvoorbeeld van iets sneller stromend water te houden dan de andere. De vislift kan hiervoor zorgen door meer of minder water binnen te laten. 

Ook is, door data uit de twee bestaande exemplaren, al veel meer duidelijk over de momenten waarop vissoorten graag trekken. Deze kennis gaat grote mogelijkheden geven volgens waterschapsbestuurder Ernest de Groot in Vorstenbosch: ,,Als je precies weet wanneer je belangrijkste vissoort het liefst trekt, dan zou je meer stuwen een paar dagen kunnen  laten zakken. Al moet je er natuurlijk voor waken dat de Leijgraaf dan helemaal leeg loopt.’’

Waterkwaliteit

Meer kennis over vismigratie is waardevol voor het waterschap, onderstreepte De Groot: ,,Vissen zijn de indicatoren van de waterkwaliteit.’’ Met die kwaliteit zit het in de Leijgraaf best snor, merkte de bestuurder op: ,,De ouderen onder ons herinneren zich nog wel dat de Leijgraaf vroeger pikzwart was en dat er bij elk stuw schuim op het water stond.’’

Volledig scherm
De machinist van de graafmachine schept water in de vislift. © Maarten van den Hurk / BD