Volledig scherm
Foto ter illustratie. © Shutterstock

Twee zenders met één gedachte in Altena: dit is wat ze doen met de subsidie die ze krijgen

Wie kijken en luisteren er (nog) naar de lokale omroep? Ze staat onder druk, worden door providers achterin zenderpakketten weggestopt , ondervinden concurrentie van social media en zichzelf benoemde nieuwssites, maar ontvangen wel subsidie. Wat doen ze ermee? En voor wie?

De gemeente Altena kent twee lokale omroepen: RTV Altena en de Aalburgse Omroep Stichting Oké FM. Beide strijden om een zendvergunning. Hoewel de meerderheid van de gemeenteraad deze zomer zijn voorkeur uitsprak voor RTV Altena, is de rol van Oké FM toch nog niet uitgespeeld. Het Commissariaat voor de Media moet namelijk nog een beslissing nemen. En de mediawaakhond is, zo bleek onlangs, kritisch. De argumentatie om voor RTV Altena te kiezen is volgens het commissariaat maar magertjes. Met andere woorden: het huiswerk moet (deels) opnieuw. Hoe, wat en wanneer? Iedereen in Altena kijkt elkaar vragend aan. Er is niemand die het weet.

Wat ook niemand weet is hoeveel mensen er dagelijks luisteren en kijken naar de programma's van beide omroepen. Onderzoeken zijn duur, zo niet onbetaalbaar. Bovendien: waar moet je beginnen? Willekeurige inwoners van Altena een dagboekje geven en vragen of ze secuur willen bijhouden waarnaar ze van dag tot dag luisteren en kijken? We weten niet precies hoe groot ons publiek is, biechten de besturen van RTV Altena en de Aalburgse omroepstichting eerlijk op. Maar, zo wordt weerlegd, op de platforms van hun social media komen wel vaak reacties van luisteraars.

Percentages

Percentages zijn er echter niet te geven. Luistert er 10 procent van de bevolking van Altena wel eens naar een lokale zender? Zijn de cijfers hoger? Of, en dat is wellicht een angstige gedachte, misschien wel lager dan die 10 procent. Wat wel zeker is, zijn de subsidiestromen. RTV Altena zendt van oudsher in Werkendam en Woudrichem uit. Vanuit de verschillende gemeentefondsen kwam er in 2018 ruim 21.500 euro bij de omroep binnen, waarbij de subsidies zijn gebaseerd op een vast bedrag per huishouden (circa 1,25 euro). De jaren daarvoor lagen die bijdragen op hetzelfde niveau. De voormalige gemeenten Werkendam en Woudrichem deden zelf ook een duit in het zakje, maar die 'extra subsidie' van zo'n 675 euro was maar bescheiden.

Quote

Wij zijn een brede me­dia-instelling en brengen op een professio­ne­le wijze lokaal nieuws bij de inwoners

De subsidie aan de Aalburgse omroep Oké FM lag de afgelopen jaren op zo'n 6400 euro per jaar. De voormalige gemeente Aalburg deed daar in 2018 nog een eurootje of 200 bovenop. De jaren daarvoor lagen die extraatjes van de gemeente iets hoger. Daar staat echter tegenover dat Oké FM niet alleen in Aalburg uitzendt, maar ook een vergunning heeft voor Maasdriel en Zaltbommel. Ook die gemeenten droegen de afgelopen jaren bij.

Hobby

De omroep die straks van het Commissariaat voor de Media een vergunning krijgt, kan van de gemeente Altena rekenen op de bedrag van zo'n 25.000 euro per jaar (21.925 huishoudens à 1,28 euro). Dat is een hoop geld voor een omroep die programma's maakt voor een onbekend aantal luisteraars en kijkers. De grote vraag is dan of lokale omroepen, en in dit geval RTV Altena en Oké FM, gemeenschapsgeld gebruiken voor het in stand houden van hun persoonlijke hobby's: achter de knoppen radiootje maken en met de camera eropuit om verslag te doen van de raadsvergadering.

,,Een zeer duidelijk nee'', zegt bestuurder Rik Verhagen van RTV Altena. ,,Ik vind de vraag ook denigrerend, onze hardwerkende medewerkers worden te kort gedaan. Wij zijn een brede media-instelling en brengen op een professionele wijze lokaal nieuws bij de inwoners, conform de Mediawet en de regelgeving waarop het Commissariaat voor de Media ons toetst en controleert. Bij onze stichting zijn ruim 60 vrijwilligers zeer regelmatig actief om hun tijd te investeren in radio, televisie, internet en smartphone. Zij zijn letterlijk de oren en ogen in de samenleving. Als bestuur zijn we daar trots op. Alle minuten en uren die wij vullen hebben op een bepaalde manier een lokale inhoud.''

Quote

Wij gebruiken geen gemeen­schaps­geld voor een hobby

Rik Verhagen van Oké FM sluit zich daarbij aan. ,,Wij gebruiken geen gemeenschapsgeld voor een hobby. De lokale omroep is de waakhond van de lokale democratie. Om die reden juichen wij het alleen maar toe dat er nu afspraken liggen waarbij het geld niet van gemeente, maar het Rijk komt. Bovendien gaat deze discussie niet alleen over lokale omroepen. De regeling is ook van toepassing op regionale en de landelijke. Als we dit afzetten tegenover het geld dat naar die instanties gaat, is de bijdrage voor lokale initiatieven zeer klein. Om te streven naar een maximale onafhankelijkheid willen wij naar een situatie waarin wij niet langer meer de gelden van de overheid perse nodig hebben.''

Aalburgse Omroep Stichting Oké FM

Volledig scherm
Cor Spek. © Cor de Kock

Cor Spek uit Wijk en Aalburg zat tot een jaar of zes geleden alleen aan de andere kant van de radio: als luisteraar. Vanuit zijn rol als ondernemer zat hij geregeld in een uitzending, vaak om de actualiteit te bespreken of het nieuws te duiden. ,,En zo ben ik er ingerold.’’

Wekelijks presenteert hij op woensdagavond samen met Henri Verhagen Oké Magazine, een actualiteitenprogramma van 19.00 tot 21.00 uur. ,,Ontzettend leuk om een toegankelijk, laagdrempelig en luchtig programma te maken voor een brede doelgroep. Voor mensen die misschien in eerste instantie niet heel erg geïnteresseerd zijn in bijvoorbeeld politiek. Daarom brengen we het nieuws op een manier waarbij ook ome Joop en tante Truus het snappen. Voor mij persoonlijk betekent radio maken: mijn betrokkenheid bij de wereld om me heen in de huiskamer van mensen te krijgen.’' Spek voelt zich bovendien ‘een bruggetje tussen raadhuis en luisteraar’. ,,Want dat persbericht van de gemeente heeft invloed op de mensen in het dorp. Wij leggen graag uit welke effecten dat zijn.’’

Radio heeft bovendien iets magisch, meent de programmamaker. ,,We voegen elementen samen: een gesprekje, muziek, tune. We leggen er een bedje onder, zoals dat heet. Daardoor krijgt het een mooie sfeer.

Spek is naar eigen zeggen ook nog lang niet uitgeleerd. ,,Een programma maken is meer dan alleen achter een microfoon plaatsnemen en vragen stellen aan de gasten. Bij radio komt ook heel veel techniek kijken. Dat aspect zou ik in de toekomst onder de knie willen krijgen. Ik heb altijd geleerd: zaken doe je niet half maar helemaal. Dus ik wil ook graag die knoppen leren bedienen en achter dat mengpaneel plaatsnemen.’' Uitgeleerd is hij dus allerminst. ,,Ik blijf dit echt nog wel een tijdje doen.’’

De luisteraar

Topfan Anita Hendriks uit Andel luistert graag de uitzendingen van Oké Magazine, dat elke woensdagavond is te beluisteren. ,,Voor dat programma zet ik de radio altijd iets harder dan gewoonlijk. Ze brengen het nieuws van de dag en ik vind het ook altijd fijn als er kritische vragen aan bijvoorbeeld een wethouder worden gesteld. Ook geniet ik erg van de debatjes in de studio.''

Ook in de auto staat Oké FM altijd aan. Dan zijn er vaak muziekprogramma's. ,,Mijn stijl, jaren 70 en 80, ik ben immers niet piepjong meer. Maar dat soort programma's luister ik als achtergrondmuziek.''

Hendriks kwam zo'n 3,5 jaar geleden voor het eerst in contact met de lokale zender, die haar studio heeft staan in Veen. ,,Ik kwam vanuit de grote stad in Andel wonen en ik merkte dat de kernen heel hecht zijn. Ik kende de omgeving toen nog helemaal niet goed. Om wat meer over mijn leefomgeving te weten te komen, ben ik Oké FM gaan luisteren. Ik kwam er achter wat er in de samenleving gebeurde en welke problemen er waren. Daardoor raakte ik een beetje ingeburgerd'', aldus de Andelse.

RTV Altena

Volledig scherm
Vincent Honings. © Cor de Kock

‘Je luistert naar het Dinsdagavond Café, niet met Bas Cornet, maar met Vincent Honings’. Het zijn de eerste woorden die kort na het nieuwsbulletin in de radiostudio van A-FM klinken. De dj vertelt de luisteraars dat hij het muziekprogramma een keertje overneemt van de vaste presentator. Daarna start hij Dance Monkeys in en het programma is begonnen.

Vincent (28) werkt al zijn halve leven als vrijwilliger bij de lokale radio. Op z’n 14de begonnen bij Aalburg FM, nu al sinds lange tijd werkzaam voor de omroep voor Werkendam en Woudrichem. Eerst als redacteur bij het sportprogramma, daarna leerde hij de knoppen bedienen en veel later pas kreeg hij zijn eigen programma. ,,Maar het is niet mijn motivatie om mijn eigen stem graag te horen. Ik hou juist van de verschillende facetten van radio maken. De hectiek tijdens een sportprogramma waarin een rondje langs de sportvelden wordt gemaakt en de telefoonlijnen constant openstaan voor de verslaggevers ter plaatse.’' Honings’ rol, in het dagelijks leven werkvoorbereider in de grond-, weg- en waterbouw, is de uitzending op rolletjes te laten lopen, waarbij het tegenwoordig iets minder van belang is om een doelpunt als eerste te melden. ,,Er zijn tegenwoordig allerhande apps, die doelpunten meteen melden.’’

Over de rol van een lokale omroep is Honings duidelijk: ,,We moeten een meerwaarde hebben. Het heeft geen zin Q-Music of Radio538 te imiteren. Daarvoor krijgen we natuurlijk geen publiek geld. Het gaat erom een sfeer van ons-kent-ons te creëren. Luisteraars het gevoel geven dat we heel dichtbij zijn, dat de radio van ons allen is. Voor radiootje spelen zijn we niet in het leven geroepen. Alhoewel dat natuurlijk wel leuk is. Als ik op vakantie ben geweest is het weer fijn om terug in de studio te komen.’’

De luisteraar

Adriaan Lievaart (56) uit Uitwijk luistert 'al jaren' naar A-FM en heeft voornamelijk op zaterdag de lokale zender opstaan. Vaak op de achtergrond, maar als er een onderwerp voorbijkomt waarvoor hij een grotere interesse heeft, gaat de radio harder. ,,En dat gebeurt vaak op zaterdag. Leuke programma's, waarin er veel aandacht is voor sportvereningen en activiteiten in de gemeente. Verslaggevers zijn er dan vaak rechtstreeks bij.''

Lievaart is vooral te spreken over de ontvangst van de lokale zender. ,,A-FM is in Uitwijk gewoon het beste te ontvangen. De frequentie van de andere omroep geeft vaak storing, dus naar Oké FM luister ik nooit, maar niet omdat ik dat niet wil. Ik hoor over de andere omroep ook vaak goede en positieve verhalen hoor.''

Ook de muziekkeuze van A-FM spreekt de Uitwijker aan. ,,Ik houd van Nederlandstalige muziek en dat brengt de omroep vaak. Voor mij hoeft al dat gepraat ook niet altijd.

Elke ochtend up-to-date met het laatste nieuws uit Altena en omstreken? Schrijf je hier in!