Volledig scherm
Het Koffijhuis heeft via de gedachten van kunstenaar Marcel Smink een direct verband met de Halve Zolenlijn. © Marcel Smink

Een stalen kunstwerk, met een krokant koffiekorstje

Volg de gedachtenketen van kunstenaar Marcel Smink: Van het Halve Zolenlijntje via Indonesië en zijn koffie weer terug naar de Julianalaan in Sprang-Capelle.

Kunst in de openbare ruimte; altijd aanleiding tot discussie. Of iedereen straks wegloopt met met het Koffijhuis van de Arnhemse kunstenaar Marcel Smink ... vast niet, maar hij heeft goed nagedacht over het kunstwerk dat straks langs de Halve Zolenlijn in Sprang-Capelle staat.

Geen cafeetje

,,Voor de zomer moet het er kunnen staan", zegt  Smink (51). ,,We hebben de schetsontwerpfase nu gehad, nu moet de bouwaanvraag gedaan worden." Om een lang verhaal kort te maken: in Sprang-Capelle komt geen gezellige replica van een of ander cafeetje te staan, maar een soort 'tongkonan'. Dat is een bouwsel waarmee de gegoeden van het Toradja-volk op het Indonesische eiland Sulawesi (Celebes) zijn overledenen eert. Een tongkonan is vooral te herkennen aan het oversized zadeldak, dat aan een ondersteboven boot doet denken.

- Andere werken van Marcel Smink zijn te zien op de grensovergang Beek-Wyler (de route van Nijmegen naar Kleef) (Je maintendrai) en in Zaltbommel waar zijn Waterstandsbeeld de waterhoogte uit het bijna-rampjaar 1995 aangeeft.

- Het Koffijhuis is het laatste kunstwerk in het kader van het Kunstproject Halve Zolenlijn. In Raamsdonk staat Footprint (de twee schoenzolen van Harald Vlugt), Waspik heeft Ode aan de Zandrug van Sannah Belzer en het Wiel van Maarten de Reus staat in Waalwijk. 'On top of the world' van Herman Lamers staat op de Zeedijk in Drunen.

- Het Koffijhuis wordt 6.10 meter hoog en is verankerd in een funderingsplaat onder de grond. Het dak begint op 3 meter hoogte en de afstand tussen de twee punten is 7,50 meter. Het werk is 2,70 meter breed. Op 45 centimeter hoogte kun je erop zitten.

- Het hele werk wordt uitgevoerd in staal, dat is voorzien van een coating van gemalen koffie, vastgelegd in epoxyhars.

- Het moet omstreeks het begin van de zomer klaar zijn. 

Smink: ,,De opdracht was dat het een soort bouwwerkje moest worden. Gezien het budget, dacht ik aan een kiosk. Het woord kiosk bleek uit het Turks te stammen, het is een open tuinpaviljoen." Daarnaast ontdekte Smink dat de aanleg van de Halve Zolenlijn helemaal is gefinancierd is uit de opbrengst van koffie uit het toenmalige Nederlands Indië. ,,Toen ben ik daar gaan zoeken naar kiosken. En zo kwam ik bij de tongkonan uit. Een tongkonan heet ook wel Huis van Oorsprong, en dat paste weer helemaal bij mijn zoektocht naar de oorsprong van de Halve Zolenlijn."

'Gepaneerd'

In zijn kunstwerk maakt Smink heel wat cirkeltjes rond. Zo voert hij 'Koffijhuis' uit in staal (het moet uiteraard hufterproof zijn), maar het staal wordt voorzien van een laagje koffie. ,,Gepaneerd? Ja, zo zou je het kunnen zeggen." Een eerder kunstwerk in Oost-Kapelle gaf hij al een huid van zand, nu krijgt het Koffijhuis in Sprang-Capelle letterlijk een huid van koffiedik, vastgelegd in epoxyhars. En de naam Koffijhuis verwijst weer naar Mutatuli's Max Havelaar, over de uitbuiting van de oorspronkelijke bevolking van Nederlands-Indië door de Nederlanders. ,,Toradja is ook een bijzondere soort koffie. Plus de Toradja's zijn een deels christelijke minderheid op Celebes, net als de protestantse enclave Sprang-Capelle in Brabant."

Haaks

Overigens staan de tongkonans op Sulawesi ook altijd in noord-zuidrichting. Dat komt mooi uit, want dan staat Sminks Koffijhuis in Sprang-Capelle straks precies haaks op de Halve Zolenlijn. ,,Door twee ramen toe te voegen lijkt het gebouwtje net een gezicht met twee ogen."

Het Koffijhuis wordt geplaatst in de knik van het fietspad waardoor het vanuit één richting precies in het verdwijnpunt komt te staan.

Maar je kunt er ook gewoon in zitten. Voor een picknick, of om te schuilen tegen een bui. Klap op de vuurpijl: tweemaal daags staat de zon precies boven de halve cirkel die het dak vormt.