Volledig scherm
Bas de Witt bij een rij essen aan de Kurenpolderweg. © COR DE KOCK

Slachting onder essen in regio Werkendam

WERKENDAM - Gemeenten in de regio moeten de komende jaren tonnen uittrekken om duizenden zieke essen te rooien en te vervangen. De vrees bestaat dat door een schimmelinfectie wel meer dan 90 procent van de essen gaat bezwijken.

Was het de afgelopen decennia al de iepenziekte die het Nederlandse iepenbestand decimeerde, nu kijken gemeentelijke bomenexperts met afgrijzen naar de oprukkende essentaksterfte.

In onder andere de regio Altena staan vele duizenden essen. De es lijkt de komende jaren zo goed als helemaal uit het landschap te verdwijnen. Een schimmelziekte velt de ene na de andere boom. Volgens bomenexpert Bas de Witt van de gemeente Werkendam valt er nu helemaal niets tegen te doen.

Quote

De schimmelziekte is komen overwaaien uit het noordoosten van Europa

Bas de Witt

Was aanvankelijk de gedachte dat alleen de gewone es door de schimmel werd geveld, die hoop heeft De Witt inmiddels laten varen. ,,Nee hoor, het gaat echt om alle soorten essen.'' De bomenexpert denkt dat de aanval op de es pure pech is. ,,Het heeft volgens mij niets te maken met klimaatverandering bijvoorbeeld. De schimmelziekte is komen overwaaien uit het noordoosten van Europa. Maar een bestrijdingswijze hebben we nog niet kunnen vinden. Er zit dus niets anders op dan de bomen die zijn aangetast, om te halen.'' De schimmel slaat volgens De Witt toe in het voorjaar bij het vormen van nieuw blad. ,,Het begint bovenin de boom en komt steeds lager. Je ziet dan op de stam waterlot. De boom vormt als een soort overlevingsstrategie veel kleine twijgjes. In de winter vormen ze ook enorme trossen met zaad. Dat doet een boom die ziek is, om zoveel mogelijk nakomelingen te produceren.''

In stedelijk gebied lijkt de schimmelinfectie minder hard toe te slaan dan in landelijk gebied. Volgens De Witt is dat wel verklaarbaar. ,,In steden wordt in de herfstmaanden veel blad weggehaald. Daardoor heeft de schimmel minder kans om zich te verspreiden. Maar op het platteland is dat natuurlijk niet te doen. Boomblad kan wel 30 kilometer wegwaaien. Daarom is de verspreiding van de schimmelinfectie ook niet tegen te gaan.''

Hoe gigantisch het probleem is, blijkt uit de recent gepubliceerde kapvergunning van de gemeente Werkendam. Zo moeten in Hank 63 essen vanwege de ziekte geveld worden. Alleen al aan de Kurenpolderweg zijn het er 21. Maar dat is nog niks bij de 87 bomen aan de Dijkgraaf den Dekkerweg. En wat te denken van de Weeresteinweg, waar er zelfs 97 gekapt zullen worden.

Kaalslag

In totaal gaat het alleen al in Werkendam op een totaal van ruim 3.000 essen om 431 zieke bomen, terwijl vorig jaar ook al 275 bomen zijn neergehaald. Woudrichem heeft voor dit jaar een bedrag van 30.000 euro uitgetrokken om de essen aan de Almkerkseweg te rooien en te vervangen.

Bij het herplanten wordt gekozen voor meer boomsoorten, zodat bij het opkomen van een ziekte bij één bepaalde boom, ze niet allemaal worden aangetast. Dat is ook de aanpak van Werkendam, zegt Bas de Witt.

,,We planten groepsgewijs bijvoorbeeld 20 lindes, 20 iepen en 20 eiken. Dan voorkom je totale kaalslag als een ziekte toeslaat.

Het verhaal gaat onder de foto verder.

Volledig scherm
Op de tak is de bastneurose te zien, donkere vlekken als gevolg van de schimmelinfectie. © COR DE KOCK

Vervanging

Aanvankelijk bestond nog de hoop dat de schimmel alleen de gewone es zou aantasten. Inmiddels blijkt volgens bomenexpert Bas de Witt van de gemeente Werkendam dat eigenlijk alle essoorten er uiteindelijk aan bezwijken.

Wat vervanging van al deze bomen kost, hangt af van de grootte van de gekapte boom en wat je ervoor terugplant. De diverse gemeentelijke bomenmannen schatten dat het hele traject van kappen en herplanten per boom gemiddeld toch al gauw dik 300 euro kost. Met deze schatting in de hand en de wetenschap dat deze regio vele duizenden essen telt, zal de schade de komende jaren in de vele tonnen lopen. Los van de financiële schade zal het straatbeeld in delen van de bebouwde kom en het buitengebied drastisch veranderen.

Waalwijk, Heusden e.o.